نیاز ۷۰۰ میلیاردی بهداشت مشهد برای زیرساخت و کمبود ۶۰ پزشک؛ فریمان پایلوت نظام ارجاع

مدیر توسعه شبکه و ارتقاء سلامت معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد، ضمن تأکید بر رایگان بودن خدمات در خانه‌های بهداشت، از چالش‌های جدی در حوزه زیرساخت و نیروی انسانی پرده برداشت. او اعلام کرد که برای استانداردسازی تجهیزات و بازسازی مراکز بهداشتی فرسوده، به بیش از ۷۰۰ میلیارد تومان اعتبار نیاز فوری وجود دارد و ممنوعیت جذب نیرو، کمبود ۶۰ پزشک خانواده را تشدید کرده است.

خدمات رایگان و شرح وظایف بهورزان

تمامی خدمات در خانه‌های بهداشت و برای گروه‌های هدف در مراکز جامع سلامت به صورت کاملاً رایگان ارائه می‌شود. همچنین، ویزیت بیماران و پیگیری تماس با افرادی که به موقع مراجعه نکرده‌اند، پرمتقاضی‌ترین خدمات در خانه‌های بهداشت استان است. خدمات دارویی نیز در قالب درمان‌های ساده علامتی ارائه می‌شود.

توانمندی‌های درمانی بهورزان

بهورزان پس از گذراندن یک دوره آموزشی دوساله و دریافت مدرک کاردانی، مجاز به ارائه خدمات بهداشتی و درمان‌های ساده علامتی هستند. آن‌ها می‌توانند مواردی مانند سرماخوردگی‌های ساده، کنترل تب در کودکان برای پیشگیری از تشنج، یا درمان عفونت‌های ساده را طبق دستورالعمل‌های مشخص‌شده و با استفاده از اقلام دارویی رایگان مدیریت کنند.

طرح پایلوت نظام ارجاع در شهرستان فریمان

شهرستان فریمان به عنوان پایلوت نظام ارجاع معرفی شده است. هدف از این طرح، ایجاد انگیزه مالی برای بیماران جهت مراجعه از مسیر صحیح ارجاع است. در حال حاضر، عدم تمایز مالی کافی، انگیزه مراجعه از مسیر صحیح را کاهش داده است، چرا که فرد چه از مسیر ارجاع و چه خارج از آن به متخصص مراجعه کند، همان ۳۰ درصد هزینه را می‌پردازد.

مزایای مالی طرح پایلوت

با اجرای طرح پایلوت در فریمان، مزایای مالی قابل توجهی برای بیماران در نظر گرفته شده است:

• کاهش هزینه ویزیت: هزینه ویزیت بیمارانی که از مسیر نظام ارجاع مراجعه کنند، از ۳۰ درصد به ۱۵ درصد کاهش می‌یابد.
• رایگان شدن خدمات بستری: خدمات بستری برای این بیماران به طور کامل رایگان خواهد شد.

در نظام سلامت، ارجاع زمانی اتفاق می‌افتد که نوع تخصص برای بیمار مشخص شده و از مسیر مشخصی هدایت شود تا در زمان و هزینه‌های مردم صرفه‌جویی شود. در حال حاضر، حدود ۲۰ درصد از نوبت‌های متخصصین به نظام ارجاع اختصاص داده شده و این سهم در بیمارستان‌هایی که استقبال خوبی داشته‌اند، تا ۳۰ درصد نیز افزایش یافته است.

نیازهای زیرساختی و اعتبارات میلیاردی

یکی از اصلی‌ترین چالش‌های پیش روی شبکه بهداشت، موضوع استانداردسازی و به‌روزرسانی تجهیزات خانه‌های بهداشت و مراکز خدمات جامع سلامت است. برای رفع این مشکل، اعتبارات کلانی مورد نیاز است:

همچنین برنامه‌ریزی برای احداث هفت مرکز خدمات جامع سلامت جدید، دو پایگاه سلامت روستایی و یک خانه بهداشت جدید در دستور کار قرار دارد. زمین این پروژه‌ها در روستاها به صورت اهدایی تأمین شده، اما تأمین اعتبار برای ساخت‌وساز همچنان مشکل اصلی است.

دستاورد پرونده الکترونیک و کمبود پزشک خانواده

در حوزه فناوری اطلاعات سلامت، دستاورد بزرگی حاصل شده است؛ پرونده الکترونیک سلامت اکنون در تمامی واحدهای بهداشتی فعال بوده و هیچ خدمتی به صورت کاغذی ثبت نمی‌شود. تمامی خدمات به صورت آنلاین و لحظه‌ای در این سامانه ثبت می‌شود. از ابتدای امسال تاکنون، مجموع خدمات ثبت‌شده به ۱۷ میلیون و ۲۰۰ هزار مورد رسیده که به ۳ میلیون و ۵۸۱ هزار نفر خدمت ارائه شده است.

در مقابل این موفقیت، چالش کمبود نیروی انسانی وجود دارد. شبکه بهداشت با کمبود ۶۰ پزشک خانواده مواجه است. در حال حاضر، از ۳۷۰ پزشک مورد نیاز، تنها ۳۱۰ پزشک در دسترس است.

بزرگترین مانع جبران این کمبود، دستورالعمل جدید سازمان امور استخدامی کشور است که هرگونه جذب نیروی جدید را ممنوع اعلام کرده است. در سال‌های گذشته، این دستورالعمل‌ها معمولاً شامل معافیت برای برنامه پزشک خانواده روستایی می‌شد، اما متأسفانه امسال چنین استثنایی در نظر گرفته نشده است.

اولویت‌های جذب نیروی انسانی

اولویت‌های جذب نیروی انسانی در تیم سلامت به ترتیب زیر است:

1. پزشک خانواده (در صدر اولویت‌ها)
2. کارشناس سلامت روان
3. کارشناس تغذیه
4. پرستار
5. دندانپزشک