موج شدید آنفلوآنزا در ایران؛ هشدار درباره ۱۱۵ مورد فوت، تغییر الگوی ابتلا و وضعیت ۸ استان

وضعیت هشدار در ۸ استان و آمار نگران‌کننده فوت

دکتر علیرضا رییسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت، ضمن اشاره به شدت بیشتر موج آنفلوآنزا نسبت به سال گذشته، اعلام کرد که عمده موارد فوت‌شده مربوط به سالمندان و افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای بوده‌اند. وی تأکید کرد که وضعیت در برخی استان‌ها همچنان بحرانی است:

• استان‌هایی که همچنان در شرایط هشدار قرار دارند: گلستان، قزوین، هرمزگان، سیستان و بلوچستان (زاهدان)، خوزستان (اهواز)، تهران، کرمانشاه و همدان.
• میزان ابتلا در برخی از این استان‌ها چند برابر آستانه هشدار نظام سلامت است.

شیوع سریع و ساب‌تایپ غالب (H۳N۲)

دکتر قباد مرادی، رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، با تشریح روند رصد بیماری‌های تنفسی، اعلام کرد که نسبت عفونت‌های تنفسی در گردش کشور به ۱۶ تا ۱۷ درصد رسیده است. این در حالی است که این عدد در شرایط عادی سال حدود ۶ درصد است. بر اساس استانداردهای جهانی، عبور سهم آنفلوآنزا از ۱۰ درصد به معنای ورود به وضعیت هشدار است.

روند افزایشی آنفلوآنزا از هفته دوم آبان‌ماه آغاز شده و شیب ابتلا نسبت به سال گذشته سریع‌تر و شدیدتر بوده است. پایش‌ها نشان می‌دهد که عامل غالب، آنفلوآنزای تیپ A با ساب‌تایپ H۳N۲ است؛ سوشی با سرایت‌پذیری بالا که رفتار متفاوتی نسبت به سال‌های قبل از خود نشان داده است.

تغییر الگوی ابتلا؛ کانون موج در کودکان

یکی از تفاوت‌های مهم موج امسال، تغییر گروه سنی مبتلایان است. برخلاف سال‌های گذشته که بزرگسالان و بیماران زمینه‌ای بیشترین مبتلایان بودند، امسال کودکان ۵ تا ۱۴ ساله بیشترین سهم ابتلا را دارند. این تغییر الگو منجر به افزایش مراجعات کودکان به مراکز درمانی، بروز تب‌های طولانی‌مدت و در مقاطعی، پر شدن ظرفیت برخی بیمارستان‌ها شده است.

مدیریت مدارس و تعطیلی کوتاه‌مدت

در واکنش به این شرایط، وزارت بهداشت و آموزش‌وپرورش شیوه‌نامه مشترکی برای مدیریت مدارس تدوین کرده‌اند. بر اساس این شیوه‌نامه، در صورت ابتلای همزمان درصدی از دانش‌آموزان یک مدرسه و با در نظر گرفتن فشار بر مراکز درمانی، آموزش می‌تواند حداکثر ۵ تا ۷ روز به صورت غیرحضوری برگزار شود. مسئولان تأکید دارند که تعطیلی‌های طولانی‌مدت راهکار کنترل نیست و هدف اصلی، قطع موقت زنجیره انتقال در اوج بیماری است.

هم‌افزایی خطرناک: آنفلوآنزا و آلودگی هوا

همزمانی شیوع آنفلوآنزا با آلودگی هوا در کلانشهرها، از دیگر عوامل نگران‌کننده موج امسال است. آنفلوآنزا موجب التهاب ریه می‌شود و آلودگی هوا با ذرات معلق، این التهاب را تشدید می‌کند. نتیجه این هم‌افزایی، افزایش موارد بستری به‌ویژه در سالمندان و بیماران دارای بیماری‌های زمینه‌ای است.

توصیه‌های حیاتی: واکسن و آنتی‌بیوتیک

با وجود سپری شدن زمان طلایی تزریق واکسن آنفلوآنزا (شهریور تا مهر)، وزارت بهداشت همچنان تزریق آن را برای گروه‌های پرخطر توصیه می‌کند. بر اساس شواهد، اگرچه اثربخشی واکسن در پیشگیری از ابتلا در سوش امسال کمتر شده، اما می‌تواند بیش از ۷۰ درصد از بستری و مرگ‌ومیر جلوگیری کند.

هشدار جدی درباره مصرف آنتی‌بیوتیک

متخصصان همزمان با موج آنفلوآنزا، نسبت به مصرف بی‌رویه آنتی‌بیوتیک هشدار می‌دهند. رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت اعلام کرد:

میزان مصرف آنتی‌بیوتیک در ایران ۹ تا ۱۰ برابر برخی کشورهای با جمعیت مشابه است و شاخص تجویز آن به ۵۲ درصد رسیده؛ در حالی که میانگین جهانی ۲۲ درصد است. این روند می‌تواند مقاومت میکروبی را به یکی از تهدیدهای جدی آینده سلامت کشور تبدیل کند.

پیش‌بینی ادامه پیک تا اواخر بهمن‌ماه

معاون بهداشت وزارت بهداشت پیش‌بینی کرده است که اوج موج آنفلوانزا تا سه یا چهار هفته آینده ادامه خواهد داشت و انتظار می‌رود با نزدیک شدن به اواخر بهمن و اوایل اسفند، میزان ابتلا به‌تدریج کاهش یابد.

با توجه به قدرت سرایت بالای این بیماری ویروسی، از مردم خواسته شده است تا با رعایت توصیه‌های ساده، نقش مؤثری در کنترل موج ایفا کنند:

1. استفاده از ماسک در فضاهای بسته و شلوغ.
2. ماندن در خانه هنگام بیماری و پرهیز از حضور در تجمعات.
3. پرهیز از مصرف خودسرانه دارو.
4. مراقبت ویژه از سالمندان و کودکان.

مسئولان تأکید دارند که رعایت همین توصیه‌ها می‌تواند از فشار بیشتر بر نظام سلامت در هفته‌های پیش‌رو جلوگیری کند.