بحران آنفلوآنزا در ایران؛ ۱۱۵ قربانی و کمبود شدید واکسن در سایه انکار مسئولان

سایه مرگ بر سر ۱۱۵ بیمار؛ آنفلوآنزا در ایران همه‌گیر شد

بر اساس آخرین آمارهای رسمی اعلام شده از سوی وزارت بهداشت، تاکنون ۱۱۵ نفر در کشور بر اثر ابتلا به سویه جدید آنفلوآنزا جان خود را از دست داده‌اند. این آمار نگران‌کننده که شامل مرگ یک کودک ۱۲ ساله نیز می‌شود، در حالی منتشر می‌شود که پیش‌تر، مسئولان وزارت بهداشت و درمان هشدارهای پزشکان متخصص درباره سرعت انتقال و همه‌گیری این بیماری را نادیده گرفته و حتی آن را انکار کرده بودند.

هم‌زمان با نادیده گرفتن هشدارها، چالش کمبود و افزایش قیمت واکسن آنفلوآنزا از ابتدای شهریورماه، زمینه‌ساز بحران کنونی شده است. به دنبال یک دوره ۲۰ روزه آلودگی شدید هوا در کلان‌شهرها که به طور مستقیم سطح ایمنی بدن را کاهش می‌دهد، تعداد مبتلایان به این ویروس افزایش یافته و اکنون اورژانس بیمارستان‌ها و درمانگاه‌ها مملو از افرادی است که با مشکلات تنفسی، بی‌حالی و سایر علائم آنفلوآنزا برای دریافت خدمات درمانی مراجعه کرده‌اند.

بحران کمبود واکسن و نادیده گرفتن نیاز ملی

عضو هیأت‌مدیره انجمن داروسازان با اشاره به کمبود واکسن در کشور، تأکید کرد که اگرچه واکسن به موقع وارد کشور شد، اما تعداد آن به هیچ وجه برای جمعیت کنونی ایران کافی نبوده است. نیاز سالانه کشور برای واکسیناسیون عمومی در برابر آنفلوآنزا حداقل ۶ تا ۷ میلیون دوز برآورد می‌شود، در حالی که تنها ۳ میلیون دوز وارد شده است.

به موقع توزیع نشدن همین تعداد محدود واکسن نیز یکی از دلایل اصلی شیوع گسترده‌تر و مرگبارتر این بیماری در کشور است. در صورت همه‌گیری و عدم مراقبت درمانی به موقع، آنفلوآنزا می‌تواند با خطر مرگ همراه باشد.

فشار بر نظام درمان و هشدار متخصصان عفونی

ژاله زلیکانی، متخصص بیماری‌های عفونی، افزایش آمار مبتلایان را مستقیماً با افزایش تعداد بستری‌ها مرتبط می‌داند. او هشدار می‌دهد که افزایش ناگهانی تعداد بیماران، پیامدهای جدی برای نظام سلامت دارد:

وقتی تعداد بیماران زیاد می‌شود، احتمال تأخیر در مراجعه، کمبود تخت و فرسودگی کادر درمان افزایش می‌یابد و این عوامل می‌توانند مرگ‌ومیر را تشدید کنند. آنفلوآنزا می‌تواند باعث تشدید بیماری‌های زمینه‌ای مانند آسم، بیماری قلبی و دیابت شود و در برخی موارد به ذات‌الریه ویروسی یا باکتریایی ثانویه بینجامد.

این متخصص تأکید می‌کند که در صورت تداوم روند کنونی، سیستم درمانی با موجی از بیماران بدحال مواجه خواهد شد که مدیریت آن بدون تقویت زیرساخت‌ها دشوار خواهد بود.

چالش‌های تکرارشونده در بیمارستان‌ها

تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که بیمارستان‌های دولتی، به ویژه در کلان‌شهرها، در فصل‌های سرد سال با چالش‌های تکرارشونده‌ای در مواجهه با افزایش مراجعات تنفسی روبرو هستند:

• کمبود تخت‌های ICU و محدودیت در تجهیزات کمک‌تنفسی.
• فشار کاری بالا بر کادر درمان و تأثیر مهاجرت گسترده کادر درمان پس از همه‌گیری کرونا.
• افزایش هم‌زمان بیماری‌های فصلی دیگر که فشار را دوچندان کرده و کیفیت مراقبت را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.

افزایش قیمت دارو؛ مانعی جدی برای دسترسی به درمان

افزایش قیمت دارو در کنار چالش‌های ساختاری بیمارستان‌ها، خطر دیگری است که جان بیماران را تهدید می‌کند. داروهای ضدویروس، آنتی‌بیوتیک‌های موردنیاز برای عفونت‌های ثانویه و حتی اقلام مصرفی ساده، با رشد قیمت مواجه شده‌اند.

دکتر زلیکانی هشدار می‌دهد که این افزایش هزینه‌ها می‌تواند منجر به خوددرمانی ناقص، قطع زودهنگام دارو یا تأخیر در شروع درمان شود؛ عواملی که مستقیماً احتمال بروز عوارض شدید و مرگ را بالا می‌برند. برای خانواده‌هایی با توان مالی محدود، هزینه‌های درمانی می‌تواند به مانعی جدی برای دسترسی به مراقبت‌های لازم تبدیل شود.

کودکان ۵ تا ۱۴ سال در معرض بیشترین خطر

طبق رصدهای صورت گرفته، بیشترین نرخ ابتلا به سویه جدید آنفلوآنزا در میان کودکان بین ۵ تا ۱۴ سال است. این تغییر الگوی ابتلا، علاوه بر درگیر کردن خانواده‌های بیشتری، میزان مراجعات به مراکز درمانی را افزایش داده و ارائه خدمات را با اخلال مواجه می‌کند. متأسفانه نظام سلامت در بحث پیشگیری موفق عمل نکرده است، در حالی که هزینه پیشگیری از بیماری‌ها بسیار پایین‌تر از هزینه درمان است.

این متخصص بیماری‌های عفونی در پایان هشدار می‌دهد: این سویه جدید موجب التهاب ریه شده و آلودگی هوا این التهاب را تشدید می‌کند. به همین خاطر، افراد مبتلا، به ویژه کودکان و سالمندان، باید تا حد امکان از خانه خارج نشوند و دوره درمان ۵ تا ۷ روزه خود را در منزل سپری کنند.