خبر کامل
سکونت ۲۰۰ هزار نفر در پهنه‌های پرخطر کشور؛ هشدار درباره عادی‌انگاری و چالش‌های بازآفرینی شهری
عادی‌انگاری سکونت بیش از ۲۰۰ هزار نفر از جمعیت کشور در پهنه‌هایی با آسیب‌پذیری بالا، از جمله حریم گسل‌ها و مسیل‌ها، به‌عنوان «خطری فراتر از خود مخاطرات طبیعی» مطرح شد. این وضعیت، مدیریت بحران را پرهزینه‌تر و پیچیده‌تر کرده و نیازمند اقدام فوری نهادهای مسئول است.
هشدار درباره عادی‌انگاری سکونت در پهنه‌های پرخطر
فریدون بابایی اقدم، عضو هیأت‌مدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران، با اشاره به ابعاد نگران‌کننده وضعیت موجود، تأکید کرد که خطر اصلی، نه صرفاً وقوع زلزله یا سوانح طبیعی، بلکه تداوم ساخت‌وساز، استقرار جمعیت و انفعال نهادی در این پهنه‌هاست که دامنه خسارات انسانی و اجتماعی را به‌طور قابل‌توجهی افزایش می‌دهد.
وی تصریح کرد که پهنه‌های پرخطر محل تلاقی هم‌زمان چندین لایه آسیب‌پذیری هستند. عوامل اصلی شکل‌گیری این پهنه‌ها عبارتند از:
- استقرار در حریم یا بر روی گسل‌ها و مسیل‌ها
- نزدیکی به رودخانه‌ها و پرتگاه‌های طبیعی
- مجاورت با خطوط انتقال نیرو
- طرح‌های توسعه شهری فاقد پیوست ایمنی
- مداخلات ناهماهنگ در بافت شهری
آمار نگران‌کننده سکونت در مناطق آسیب‌پذیر
بر اساس آمارهای رسمی، بیش از ۴۳ هزار خانوار با جمعیتی بالغ بر ۲۰۰ هزار نفر در پهنه‌های پرخطر کشور سکونت دارند. تداوم این روند، مدیریت بحران را در آینده پرهزینه‌تر و پیچیده‌تر خواهد کرد.
چالش‌های قانونی، نهادی و مالی پیش روی بازآفرینی
بابایی اقدم، فقدان وحدت رویه و شاخص‌های مشترک میان دستگاه‌های مسئول را یکی از چالش‌های جدی مداخله در این مناطق دانست. وی اشاره کرد که مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری کشور، همه گونه‌های خطر از جمله فرونشست زمین یا تداخل ساختمان‌های ناایمن با بافت‌های تاریخی و فرسوده را پوشش نمی‌دهد.
با وجود تصریح قانون اساسی بر حق دسترسی به مسکن ایمن، نبود منابع مالی پایدار و ردیف اعتباری مشخص برای اسکان مجدد، اجرای مؤثر برنامه‌های کاهش خطرپذیری را با دشواری مواجه کرده است.
الزامات مداخله و تجربه‌های موفق
در یکصد و چهل و پنجمین نشست تخصصی بازآفرینی شهری، محلاتی به‌عنوان نمونه‌های نیازمند اقدام فوری معرفی شدند:
- گلدشت خوزستان
- فرحزاد تهران
- نایسر سنندج
- پهنه شمالی زاهدان
- شهرک عزیزی شهر قدس
- محلات پرخطر تبریز و ماکو
در مقابل، پروژه‌هایی همچون درجاسازی محله اسدگولی و پروژه شهرک جوانان تبریز به‌عنوان تجربه‌های موفق اسکان مجدد و مداخله مورد اشاره قرار گرفتند.
ضرورت هم‌افزایی و تغییر رویکرد
حامد روحانی، مدیرکل دفتر ساماندهی بافت‌های ناکارآمد بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، بازآفرینی شهری را فرآیندی ذاتاً چندبخشی دانست و هشدار داد که مداخلات جزیره‌ای و مقطعی نه تنها مسئله را حل نمی‌کند، بلکه ممکن است منجر به حذف گروه‌های آسیب‌پذیر شود. وی اعلام کرد که اولویت مداخله بنیاد مسکن، شهرهای دارای محدوده مصوب سکونتگاه‌های ناکارآمد با جمعیت زیر ۲۵ هزار نفر است و تفاهم‌نامه سه‌جانبه اخیر، نخستین برنامه منسجم برای ورود هدفمند به این حوزه تا مرحله اجرا محسوب می‌شود.
خلاصه نتایج نشست تخصصی
این نشست که در چارچوب تفاهم‌نامه سه‌جانبه میان شرکت بازآفرینی شهری ایران، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و سازمان مدیریت بحران کشور برگزار شد، بر محورهای زیر تأکید کرد:
- حرکت سریع از شناسایی به اقدام عملیاتی
- تدوین و اجرای برنامه اقدام مشترک در محلات پرخطر
- هم‌افزایی نهادی و رفع خلأهای قانونی
- تأمین منابع مالی پایدار برای پروژه‌ها
- تغییر رویکرد از واکنش پس از حادثه به پیشگیری پیش از وقوع بحران
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
