همکاری سازمان منابع طبیعی و UNDP: مزرعه خورشیدی پایلوت در کرمان برای مقابله با بیابان‌زایی

مشارکت مردمی، کلید توسعه پایدار منابع طبیعی

رضا افلاطونی، معاون وزیر و رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، در مراسم امضای این سند، مشارکت مردم و همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی را نقشی کلیدی در حفظ، احیا، اصلاح و توسعه منابع طبیعی دانست. او تأکید کرد که حفظ، احیا و توسعه منابع طبیعی بدون مشارکت جوامع محلی امکان‌پذیر نیست و رویکرد جدید سازمان، پیگیری همزمان منافع مشترک مردم و منابع طبیعی است.

وی افزود: اگرچه مشارکت مردم از گذشته در برنامه‌های سازمان وجود داشته است، اما امروز با اولویت و محوریت بیشتری، پروژه‌های منابع طبیعی بر پایه مشارکت مردمی تعریف و اجرا می‌شود. بازتعریف شیوه‌های مشارکت در دستور کار قرار دارد تا منافع مشترکی میان مردم و دولت ایجاد شود؛ به‌گونه‌ای که هم معیشت جوامع محلی تأمین شود و هم عرصه‌های منابع طبیعی حفاظت و احیا گردند.

چالش بیابان‌زایی و ظرفیت انرژی خورشیدی

ایران؛ کانون ۴ درصد از بیابان‌های جهان

رئیس سازمان منابع طبیعی با اشاره به چالش‌های پیش‌روی کشور از جمله ناترازی‌های موجود در حوزه آب و انرژی و همچنین تداوم خشکسالی‌ها، بر لزوم تعریف و بازتعریف پروژه‌های مشترک در حوزه مدیریت منابع آب و انرژی تأکید کرد. او با اشاره به قرارگیری ایران در کمربند خشک و نیمه‌خشک جهان، مدیریت عرصه‌های بیابانی را نه تنها به نفع کشور، بلکه به سود منطقه و جهان دانست.

افلاطونی با ارائه آمار هشداردهنده‌ای گفت: «ایران با بیش از ۳۰ میلیون هکتار عرصه بیابانی، یکی از کشورهای مهم بیابانی جهان به‌شمار می‌رود؛ به‌طوری که حدود چهار درصد از مساحت بیابان‌های دنیا در ایران قرار دارد، در حالی که تنها دو درصد از مساحت خشک جهان را شامل می‌شود.»

وی تأکید کرد که اجرای پروژه‌های بیابان‌زدایی باید با مشارکت سازمان‌های بین‌المللی و کشورهای منطقه تقویت شود، زیرا مدیریت صحیح این عرصه‌ها می‌تواند یک فرصت و در غیر این صورت، یک تهدید منطقه‌ای و جهانی باشد.

پروژه خورشیدی؛ راهکاری برای معیشت و محیط زیست

پروژه توسعه انرژی‌های خورشیدی در عرصه‌های بیابانی از جمله پروژه‌های خوب و آینده‌دار بر شمرده شد. اجرای این پروژه‌ها علاوه بر تولید انرژی پاک، مزایای زیر را به همراه خواهد داشت:

• تولید انرژی پاک و تجدیدپذیر.
• تأمین معیشت و بهبود اقتصاد ساکنان مناطق بیابانی.
• کمترین آسیب به منابع طبیعی.

رئیس سازمان منابع طبیعی همچنین وجود و استقرار مرکز بین‌المللی مدیریت جامعه حوزه آبخیز در مناطق خشک و نیمه‌خشک تحت پوشش یونسکو در این سازمان را یک ظرفیت ارزشمند برای تقویت همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی دانست.

دیدگاه نماینده UNDP: آغازگر فصل تازه همکاری‌ها

آیشانی، نماینده دفتر برنامه توسعه ملل متحد (UNDP)، ضمن تأکید بر اهمیت مدیریت یکپارچه منابع طبیعی، اظهار داشت که این پروژه همکاری مشترک، اگرچه در مقیاس اجرایی کوچک است، اما می‌تواند نقطه آغاز گسترش همکاری‌های مؤثر، انتقال دانش و توانمندسازی در حوزه‌های آب، انرژی و کشاورزی در ایران باشد.

«این پروژه، با وجود محدود بودن در مقیاس اجرایی، می‌تواند آغازگر همکاری‌های بزرگ‌تر باشد. UNDP در کنار منابع مالی، دانش، مهارت و برنامه‌های توانمندسازی را به همراه می‌آورد که در صورت هم‌افزایی، می‌تواند به توسعه این فعالیت‌ها کمک کند و تجربه‌های موفق ایران را به جهان معرفی کند.»

وی با اشاره به رخدادهای اقلیمی اخیر، هشدار داد که بی‌توجهی به منابع طبیعی می‌تواند زندگی کشاورزان و جوامع محلی را با مخاطره مواجه کند. او در پایان تأکید کرد که مدیریت یکپارچه منابع آب و سرزمین، تنها با مشارکت جوامع محلی و به‌ویژه جوانان محقق می‌شود.

سوابق و نتایج مثبت پروژه‌های مشترک پیشین

آشتی مردم و طبیعت

حسن وحید، معاون آبخیزداری سازمان منابع طبیعی، اجرای مدل‌های نوین مدیریت منابع طبیعی با در نظر گرفتن همزمان ابعاد اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی را موجب کاهش بهره‌برداری مفرط و افزایش مشارکت مردمی دانست. او افزود که اجرای این پروژه‌ها، از جمله در حوزه مدیریت پایدار آب و جنگل‌های هیرکانی، رضایت جوامع محلی را به همراه داشته و موجب تقویت پیوند میان مردم و طبیعت شده است.

سابقه همکاری ۳۰ ساله با UNDP

هادربادی، مدیرکل امور بیابان سازمان منابع طبیعی، خاطرنشان کرد که از هفت پروژه بین‌المللی منابع طبیعی طی ۳۰ سال گذشته، چهار پروژه با مشارکت UNDP اجرا شده است. او پروژه جدید را با رویکردی یکپارچه و با محوریت توانمندسازی جوامع محلی، احیای مراتع تخریب‌یافته و بهره‌گیری از انرژی خورشیدی، گامی مهم در کاهش فشار بر منابع طبیعی و مقابله پایدار با بیابان‌زایی خواند.