انتقاد نماینده سنندج از ضعف پژوهش و عدم تحقق ۱۵٪ بودجه دانشگاه‌ها در برنامه هفتم

چالش‌های نظام علمی کشور از نگاه نماینده مجلس

سالار مرادی، نماینده مردم سنندج، دیواندره و کامیاران، در سخنرانی خود، ضمن گرامیداشت یاد شهدا، اظهار داشت که اگرچه همه به اهمیت پژوهش اعتقاد دارند، اما در عمل، فاصله معناداری میان این باور و مرحله اجرا دیده می‌شود که آن را یکی از چالش‌های اصلی نظام علمی کشور دانست.

وی با اشاره به مباحث مکرر درباره ارتباط پژوهش با صنعت، جمعیت پژوهشگر و پیوند دانشگاه با کارآفرینی، تأکید کرد که هنوز به جایگاه مطلوب نرسیده‌ایم و این مشکل ریشه در ساختارها و رفتار مجریان و تصمیم‌گیران دارد.

تکلیف بودجه‌ای برنامه هفتم توسعه

مرادی به برنامه هفتم توسعه اشاره کرد و تصریح نمود که مواد ۹۳ و ۹۹ این برنامه، دولت را مکلف کرده است تا ۱۵ درصد از بودجه وزارت علوم و دانشگاه‌ها را به پژوهش اختصاص دهد. وی این موضوع را پیش‌بینی جدی و بی‌سابقه در قانون دانست، اما متذکر شد که در سال اول اجرای برنامه، پیشرفت مطلوبی در تحقق این میزان حاصل نشده است.

در بسیاری از حوزه‌ها از نظر ایمان، شجاعت و غیرت کمبودی نداریم، اما هرجا که به علم و فناوری رسیده‌ایم، ضعف‌ها خود را نشان داده است؛ دلیل این مسئله آن است که پژوهش بیشتر در حد گفتار باقی مانده و کمتر به مرحله پیش‌بینی، تصمیم‌سازی و اجرا رسیده است.

نماینده مجلس همچنین هزینه‌های سنگین در برخی پروژه‌ها بدون مطالعات دقیق پژوهشی را نمونه‌ای از مشکلات ناشی از نبود نگاه علمی در تصمیم‌گیری‌ها دانست و بر لزوم جدی گرفتن علم و پیش‌بینی در ابتدای کارها تأکید کرد.

معضل فرار مغزها و حمایت از طرح‌های دانشگاهی

مرادی، خروج نخبگان و اندیشمندان را یکی از چالش‌های جدی کشور خواند و اظهار داشت که نظام آموزشی ایران این افراد را پرورش داده، اما نتوانسته‌ایم زمینه ماندگاری و فعالیت مؤثر آنان را فراهم کنیم و این مسئله نیازمند توجه ویژه دستگاه‌های اجرایی است.

وی ضمن قدردانی از فعالیت‌های پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی استان کردستان، از طرح‌های دانشگاهیان استان اعلام حمایت کرد و گفت: «هر طرح و پروپوزالی که قابلیت ارائه به دستگاه‌های ملی را داشته باشد، از طریق مکاتبه، پیگیری و ارتباط با وزارتخانه‌ها و نهادهای ملی، مورد حمایت بنده خواهد بود.»

دانشگاه‌ها باید «آزمایشگاه زنده» حل مسائل جامعه باشند

در ادامه مراسم، کیوان شافعی، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان کردستان، با تبریک هفته پژوهش و فناوری، هدف از این نام‌گذاری را نهادینه‌سازی فرهنگ پژوهش، شناسایی توانمندی‌های علمی و ایجاد پیوند مؤثر میان دانشگاه، صنعت و مراکز تولیدی عنوان کرد.

وی شعار امسال هفته پژوهش، یعنی «سرمایه‌گذاری در تولید با پشتوانه پژوهش و فناوری» را برگرفته از شعار سال رهبری دانست و فرصتی برای تمرکز بر نقش پژوهش در حل مسائل کشور برشمرد.

تحول دانشگاه‌ها از آموزش‌محور به حل مسئله‌محور

شافعی با بیان اینکه دانشگاه مهد پژوهش و تحقیق است، سیر تحول دانشگاه‌ها را از آموزش‌محور به پژوهش‌محور، کارآفرین و نهایتاً دانشگاه‌های نسل چهارم یا حل مسئله‌محور تقسیم‌بندی کرد.

دانشگاه‌های نسل چهارم باید به‌عنوان آزمایشگاه زنده حل مسائل جامعه عمل کرده و با تمرکز بر مسائل بومی، محلی و ملی، در توسعه مشارکتی با جامعه نقش‌آفرین باشند.

رئیس دانشگاه آزاد استان کردستان با انتقاد از وضعیت فعلی، خاطرنشان کرد که قاطبه دانشگاه‌های کشور همچنان آموزش‌محور هستند و تمرکز بر افزایش کمّی مقالات و ارتقای رتبه‌بندی‌ها، بدون تکمیل زنجیره تبدیل دانش به محصول، باعث عدم موفقیت دانشگاه‌ها در پاسخ به مسائل جامعه شده است.

اقدامات دانشگاه آزاد سنندج و مقایسه بودجه پژوهشی

شافعی به تلاش‌های یک سال اخیر دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج اشاره کرد و گفت که با هدف خروج حوزه پژوهش از رکود، سیاست‌گذاری جدی در دستور کار قرار گرفته است. اقدامات انجام‌شده شامل موارد زیر است:

• افزایش تعامل برون‌سازمانی با دستگاه‌های اجرایی.
• انعقاد تفاهم‌نامه‌های عملیاتی.
• فعال‌سازی مراکز تحقیقاتی و مرکز رشد واحدهای فناور.
• انعقاد شش قرارداد مشاوره‌ای با بخش صنعت و جامعه.
• اخذ ۱۶ طرح پژوهشی ملی و استانی توسط اعضای هیئت علمی.
• طراحی و پیاده‌سازی سامانه یکپارچه کتابخانه‌های دانشگاه آزاد اسلامی کشور.

وی همچنین از برنامه‌ریزی برای راه‌اندازی آزمایشگاه‌های همکار استاندارد در حوزه‌هایی نظیر مشتقات نفتی، صنایع غذایی و غذا و دارو خبر داد.

ضرورت افزایش سهم پژوهش از تولید ناخالص داخلی (GDP)

شافعی با تأکید بر ضرورت افزایش بودجه پژوهشی، وضعیت تخصیص بودجه در ایران را با کشورهای پیشرفته مقایسه کرد:

رئیس دانشگاه آزاد استان کردستان در پایان، از نماینده مجلس خواستار حمایت برای جذب طرح‌های پژوهشی ملی و گرنت‌های مسئله‌محور شد و از مسئولان شبکه پژوهشی دانشگاه آزاد نیز تقاضا کرد برای راه‌اندازی آزمایشگاه‌های تخصصی و ارتقای جایگاه دانشگاه در رتبه‌بندی‌های بین‌المللی، حمایت مالی لازم را فراهم آورند.