جزیره گرمایی تهران و کسری ۸۸ درصدی بارش؛ چرا پایتخت خشک ماند؟

تحلیل وضعیت جوی پایتخت: پدیده «جزیره گرمایی»

محمد اصغری، کارشناس سازمان هواشناسی کشور و استاد دانشگاه، در تشریح چرایی کم‌بارشی تهران، به دلایل ساختاری و اقلیمی اشاره می‌کند. او تاکید دارد که شرایط برای تغذیه رطوبت در لایه‌های پایین و بالای تهران و کرج فراهم نیست.

«به تهران اصطلاحاً «جزیره گرمایی» گفته می‌شود؛ به این معنا که ابرها ممکن است شکل بگیرند، اما وقتی بارش به سطح زمین می‌رسد، گرمای موجود در کلانشهر باعث تبخیر سریع می‌شود. این موضوع توضیح می‌دهد که چرا تهران در مقایسه با مناطقی مانند اصفهان یا شیراز بارش کمتری دارد.»

نقشه‌های هواشناسی و عدم قطعیت

اصغری با اشاره به لزوم بررسی دقیق مدل‌های پیش‌بینی، بر عدم اتکای صرف به نقشه‌های سطحی و احتمال دستکاری در برخی از آن‌ها تأکید می‌کند. او خاطرنشان می‌سازد که کم‌بارشی اخیر تنها محدود به تهران نیست و مناطقی چون ارتفاعات البرز، قزوین، زنجان، شمال غرب، کردستان و کرمانشاه نیز انتظار بارش ملموس نداشته‌اند.

پیش‌بینی بارش‌ها در سایر نقاط کشور و هشدارها

برخلاف مناطق مرکزی و شمالی، تمرکز بارندگی‌های آتی در دو سوم جنوبی کشور خواهد بود. همچنین پیش‌بینی می‌شود بارش‌ها در سواحل دریای خزر کاهش یابد.

موج جدید بارش و هشدار قرمز

موج جدید بارش‌ها از شب چهارشنبه وارد کشور شده و ابتدا استان‌های بوشهر و فارس را تحت تأثیر قرار می‌دهد. مهم‌ترین پیش‌بینی برای روز جمعه است که بارش‌های سنگین و سیل‌آسا در حد هشدار قرمز برای استان‌های هرمزگان و کرمان صادر شده است. وضعیت در سیستان و بلوچستان (هشدار نارنجی) و خراسان جنوبی و رضوی نیز بهبود می‌یابد، به طوری که بارش برف در رضوی آغاز شده است.

سرمای بی‌سابقه در راه است

کارشناس هواشناسی از تضعیف سامانه بارشی روز شنبه خبر می‌دهد، اما تأکید می‌کند که سرمای حاصل از آن ادامه خواهد داشت. این سرما، سردترین روزهای سال در نیمه اول هفته آینده را رقم خواهد زد.

علل ساختاری کم‌بارشی تهران

در بررسی عوامل مؤثر بر کم‌بارشی پایتخت، نقش آلودگی هوا در شرایط فعلی رد می‌شود، اما تأثیر صنعتی شدن و ساخت‌وسازهای بی‌رویه مورد تأیید قرار می‌گیرد.

• آلودگی هوا: اصغری می‌گوید در حال حاضر شاخص آلودگی هوا در تهران زیر ۱۰۰ و در محدوده قابل قبول است، بنابراین آلودگی هوا در کاهش بارش‌های جاری عامل موثری نبوده است.
• صنعتی شدن و ساخت و ساز: منظور از ساخت و سازهای بی‌رویه، صنعتی شدن تهران است که باعث افزایش دما و کاهش بارش در کلانشهرها شده است. تهران شدت بیشتری از این گرما را نسبت به سایر کلانشهرها تجربه کرده است.

راهکارها و مدیریت بلندمدت منابع آبی

با توجه به کسری ۸۸ درصدی بارش، جبران کامل کم‌بارشی‌های گذشته امکان‌پذیر نیست و بارش‌های احتمالی تنها می‌توانند وضعیت را به شکل مقطعی بهبود بخشند.

تغییر الگوی کشت و مدیریت منابع

این کارشناس تأکید می‌کند که مدیریت منابع و تغییر الگوی کاشت در بلندمدت، همان‌طور که در دیگر کشورها انجام می‌شود، برای کاهش اثرات خشکسالی و کاهش بارش در تهران و اطراف آن ضروری است.

احتمال سیلاب

در خصوص احتمال سیلاب، پیش‌بینی می‌شود که اگرچه بارش‌های سنگین می‌تواند منجر به آب‌گرفتگی شود، اما در زمستان جاری بارش‌ها بیشتر به شکل برف خواهد بود و سیلاب گسترده، مگر در شرایط طغیان رودخانه‌ها، محتمل نیست.