بخش بین‌الملل نمایشگاه کتاب استانبول موضوعیت خود را از دست داده است

وضعیت بخش بین‌الملل نمایشگاه استانبول

به گفته جعفری‌اقدم، بخش بین‌الملل نمایشگاه در فضای محدودی از یک سالن برگزار شده است. عمده این فضا در اختیار وزارت فرهنگ و توریسم ترکیه و ادارات زیرمجموعه آن است که علاوه بر اجرای برنامه‌های خود، بخشی را به مهمانان خارجی اختصاص داده‌اند.

شرکت‌کنندگان بخش بین‌الملل در دوره امسال عبارتند از:

• ۱۰ ناشر از کشورهای ترک‌زبان (با هزینۀ وزارت فرهنگ ترکیه)، شامل یک ناشر ترک از ایران.
• موسسه خانه کتاب و ادبیات از ایران.
• وزارت فرهنگ آذربایجان و وزارت فرهنگ رومانی.
• مؤسسه نمایشگاه کتاب.
• یک ناشر کودک از روسیه و یک ناشر دولتی از چین.

مدیر آژانس ادبی پُل تصریح کرد: «بخش بین‌الملل نمایشگاه کتاب استانبول از زمان برگزاری فلوشیپ (نشریاری) استانبول موضوعیت خود را از دست داده است. این بخش تنها برای حفظ هویت عنوان بین‌الملل نمایشگاه ایجاد می‌شود و به همین دلیل در سال‌های اخیر کمتر ناشر، آژانس ادبی یا موسسه دولتی خارجی در آن شرکت می‌کند.»

لزوم بازنگری در نقش دولت ایران در نمایشگاه‌های خارجی

جعفری‌اقدم با تأکید بر پتانسیل بالای بازار کتاب ترکیه برای حضور صنعت نشر ایران، نقش وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را در کمک به توسعه نشر ایران در جهان، «حمایت، نظارت و هدایت» عنوان کرد.

به باور وی، این رسالت باید در بستر حمایت از حضور مستقل ناشران، آژانس‌های ادبی، نویسندگان و تصویرگران ایرانی در رویدادهای بین‌المللی، به‌ویژه نمایشگاه‌های کتاب و فستیوال‌ها، محقق شود.

او در خصوص حضور فیزیکی وزارت ارشاد در نمایشگاه‌های خارجی پیشنهاد داد:

• حضور فیزیکی وزارتخانه باید صرفاً برای تبلیغ برنامه‌ها و فعالیت‌هایش در حوزه نشر بین‌الملل باشد.
• تبلیغ بخش بین‌الملل نمایشگاه کتاب تهران برای جلب ناشر خارجی.
• معرفی طرح گرنت (کمک‌هزینه ترجمه دولتی به ناشران خارجی) و فلوشیپ ناشران.
• وزارت ارشاد باید کتاب‌های اولویت‌دارش را در قالب تبلیغ طرح گرنت معرفی کند، نه اینکه کتاب‌های ناشران خصوصی را در معرض نمایش و فروش بگذارد.

آمار و ساختار نمایشگاه کتاب استانبول

نمایشگاه کتاب استانبول که از سال ۱۹۸۲ با همکاری اتحادیه ناشران ترکیه و مرکز تویاپ برگزار می‌شود، یکی از بزرگترین رویدادهای فرهنگی منطقه است. نمایشگاه امسال به مدت ۱۰ روز (۱۳ تا ۲۱ دسامبر/۲۲ تا ۳۰ آذر) در حال برگزاری است.

جزئیات نمایشگاه چهل‌ودوم

این نمایشگاه آمار قابل‌توجهی را به خود اختصاص داده است:

• بازدیدکنندگان: هر ساله نزدیک به نیم‌میلیون (بیش از ۵۰۰ هزار نفر) بازدیدکننده دارد.
• شرکت‌کنندگان: هزار و ۱۵ ناشر و موسسه فرهنگی در نمایشگاه امسال حضور دارند.
• سالن‌ها: در ۶ سالن، حدود ۸۰۰ ناشر کتاب‌های خود را به فروش می‌رسانند.
• بازدیدکنندگان عمده: به جز روزهای تعطیل، اکثر بازدیدکنندگان دانش‌آموزان و دانشجویانی هستند که با هماهنگی مدارس و نمایشگاه به آنجا آورده می‌شوند.

سهم ناشران بزرگ

مدیر آژانس ادبی پُل توضیح داد که فضاهای نمایشگاه عمدتاً در اختیار ناشران بزرگ ترکیه‌ای است. بیش از ۷۰ درصد کتاب‌ها توسط چند مؤسسه بزرگ انتشاراتی در ترکیه تولید می‌شود و بهترین غرفه‌ها به این موسسات تعلق دارد. برای مثال، انتشارات تیماش در سه سالن، هرکدام با غرفه‌های ۴۰ متری، حضور دارد. ناشران ضعیف‌تر معمولاً غرفه‌های کوچک ۴ یا ۶ متری در راهروها دارند.

تخصیص سالن‌ها

از سال ۲۰۱۳، دو سالن جدید برای نشر الکترونیک، آموزشی و دانشگاهی به نمایشگاه اضافه شده است. تخصیص سالن‌ها به شرح زیر است:

ویژگی‌های خاص نمایشگاه: امضا و رویدادهای فرهنگی

دو بخش مهم دیگر نمایشگاه، سالن ویژه امضای کتاب و بخش رویدادهای فرهنگی است:

سالن ویژه امضا

نویسندگان معروف ترک هر روز با برنامه‌ای از پیش تعیین‌شده در این سالن حضور می‌یابند و با مخاطبان خود ارتباط مستقیم برقرار می‌کنند و کتاب‌های خریداری‌شده را امضا می‌کنند. در نمایشگاه قبلی استانبول، بیش از سه هزار و ۵۰۰ جلسه امضای کتاب برگزار شد.

رویدادهای فرهنگی

سالانه نزدیک به ۵۰۰ رویداد در فضاهای داخلی نمایشگاه تدارک دیده می‌شود. به طور میانگین، هر روز ۲۰ الی ۲۵ جلسه سخنرانی یا نشست فرهنگی و ادبی برگزار می‌شود که اغلب توسط ناشران ترکیه و با محوریت موضوعات نشر و کتاب در این کشور است.