کشف قوی‌ترین شواهد اتمسفر بر سیاره مذاب TOI-561 b توسط جیمز وب

مشخصات سیاره فراخورشیدی TOI-561 b

سیاره فراخورشیدی TOI-561 b که در طبقه‌بندی «ابرزمین» قرار می‌گیرد، یکی از خشن‌ترین دنیاهای سنگی شناخته‌شده است. این سیاره به دلیل گردش بسیار نزدیک به ستاره‌اش، تنها در ۱۱ ساعت یک دور کامل به گرد ستاره می‌زند، که این نزدیکی منجر به سطحی کاملاً مذاب و پوشیده از اقیانوس‌های ماگما شده است.

تا پیش از این، تصور می‌شد که تشعشعات شدید ستاره‌ای در چنین فواصل کمی، اتمسفر سیارات داغ را به سرعت نابود می‌کند. با این حال، مشاهدات دقیق تلسکوپ جیمز وب نشان داد که TOI-561 b دارای یک پوشش گازی قابل توجه و سرشار از مواد فرار است. این کشف، فرضیه‌های موجود درباره پایداری جو در سیارات سنگی داغ را به چالش می‌کشد.

نقش حیاتی اتمسفر در خنک‌سازی سیاره

دانشمندان به دلیل شرایط جهنمی و سطح مذاب، این سیاره را به طور کنایه‌آمیز یک «توپ گدازه‌ای خیس» نامیده‌اند. نکته جالب توجه این است که وجود این اتمسفر تأثیر چشمگیری بر شرایط دمایی سیاره دارد. اتمسفر با توزیع مجدد گرما، دمای سمت روز سیاره را به طرز قابل ملاحظه‌ای خنک‌تر از پیش‌بینی‌ها نگه داشته است.

بر اساس محاسبات، وجود این پوشش گازی سبب شده تا دمای سمت روز سیاره TOI-561 b حدود ۱۰۰۰ درجه سانتی‌گراد نسبت به مدل‌های بدون جو، پایین‌تر باشد.

محققان بر این باورند که یک تعادل پویا و پیچیده میان اقیانوس ماگما و جو سیاره برقرار است. این چرخه شامل انتشار گازهای فرار از مواد مذاب سطح است که اتمسفر را تغذیه می‌کنند، و همزمان بخشی از این گازها توسط ماگما بازجذب می‌شوند. این فرآیند کلید حفظ اتمسفر در شرایط دمایی و تشعشعات شدید است.

پیامدهای کشف برای درک زمین اولیه

اهمیت این کشف تنها به سیارات فراخورشیدی محدود نمی‌شود. مطالعه دقیق TOI-561 b به اخترشناسان فرصتی بی‌نظیر می‌دهد تا فرآیندهای مربوط به دوران اولیه شکل‌گیری سیاره خودمان، زمین، را بهتر درک کنند. میلیاردها سال پیش، زمین نیز یک دنیای مذاب و پوشیده از ماگما بود.

این دستاورد تلسکوپ جیمز وب، درک ما را از نحوه تکامل اتمسفر در دنیاهای خشن و سنگی متحول کرده و ثابت می‌کند که حتی سیارات سنگی در شرایط به ظاهر غیرقابل تحمل نیز پتانسیل نگهداری جو و مواد فرار را دارند.