خبر کامل
کشف پروتئین PF4؛ معکوس‌کننده نشانه‌های پیری در سلول‌های بنیادی خون‌ساز
کشف پروتئین کلیدی در خون: معکوس کردن علائم پیری سیستم ایمنی
دانشمندان دانشگاه ایلینوی شیکاگو موفق به کشف یک پروتئین حیاتی در خون شده‌اند که نه تنها با روند پیری سلول‌های بنیادی خون‌ساز مرتبط است، بلکه می‌تواند برخی از نشانه‌های تضعیف سیستم ایمنی ناشی از افزایش سن را معکوس کند. این یافته نویدبخش راهبردهای جدیدی برای مبارزه با بیماری‌های مرتبط با کهولت است.
نقش سلول‌های بنیادی خون‌ساز در پیری
با افزایش سن، علاوه بر تغییرات ظاهری، سیستم ایمنی بدن نیز دچار دگرگونی می‌شود. یکی از مهم‌ترین این تغییرات مربوط به سلول‌های بنیادی خون‌ساز است؛ سلول‌هایی که منشأ تولید سلول‌های خونی و ایمنی هستند و با گذشت زمان مستعد تجمع جهش‌های ژنتیکی می‌شوند؛ موضوعی که می‌تواند خطر ابتلا به سرطان و سایر بیماری‌ها را افزایش دهد.
ساندرا پینیو، دانشیار داروشناسی و پزشکی بازساختی دانشگاه ایلینوی شیکاگو، سلول‌های بنیادی خون‌ساز را «جام مقدس سیستم ایمنی» می‌خواند.
تغییر مسیر تولید سلول‌های خونی با افزایش سن
سلول‌های بنیادی خون‌ساز که در مغز استخوان قرار دارند، منبع اصلی تولید سلول‌های خونی و ایمنی بدن هستند. در افراد جوان، این سلول‌ها به‌طور متعادل دو دسته اصلی سلول‌های خونی را تولید می‌کنند:
- سلول‌های میلوئیدی: شامل برخی سلول‌های ایمنی و گلبول‌های قرمز.
- سلول‌های لنفوئیدی: مانند سلول‌های T و B که نقش محوری در دفاع بدن در برابر عفونت‌ها دارند.
اما با افزایش سن، سلول‌های بنیادی بیشتر به سمت تولید سلول‌های میلوئیدی تمایل پیدا می‌کنند و تولید سلول‌های لنفوئیدی کاهش می‌یابد؛ تغییری که عملکرد سیستم ایمنی سالمندان را تضعیف می‌کند. پینیو توضیح می‌دهد که به همین دلیل معمولاً از افراد مسن به عنوان اهداکننده پیوند مغز استخوان استفاده نمی‌شود، زیرا توان سلول‌های بنیادی آنها کاهش یافته است.
فاکتور پلاکتی ۴ (PF4): تنظیم‌کننده حیاتی
پژوهش منتشر شده در نشریه علمی Blood نشان می‌دهد که کاهش سطح پروتئینی به نام فاکتور پلاکتی ۴ (Platelet Factor ۴) یکی از عوامل کلیدی در روند پیری سلول‌های بنیادی خون‌ساز است. محققان با بررسی نمونه‌های مغز استخوان انسان و آزمایش روی موش‌ها دریافتند که PF4 در تنظیم این فرآیند نقش اساسی دارد:
- در بدن افراد جوان، این پروتئین به عنوان یک پیام‌رسان عمل کرده و مانع از تکثیر بیش از حد سلول‌های بنیادی خون‌ساز، به‌ویژه سلول‌هایی می‌شود که به سمت تولید سلول‌های میلوئیدی می‌روند.
- با افزایش سن، تولید این پروتئین کاهش می‌یابد و همین موضوع باعث تکثیر کنترل‌نشده سلول‌ها می‌شود.
پینیو می‌گوید: تکثیر بیش از حد و بدون تنظیم سلول‌های بنیادی می‌تواند به تجمع جهش‌های ژنتیکی منجر شود؛ جهش‌هایی که در انسان با افزایش التهاب، بالا رفتن خطر سرطان‌های خونی و حتی بیماری‌های قلبی‌عروقی مرتبط هستند.
معکوس کردن پیری سلولی با تزریق PF4
نکته قابل توجه این است که پژوهشگران توانستند با افزودن این پروتئین به سلول‌های خونی پیر، بسیاری از تغییرات مرتبط با پیری را معکوس کنند. این یافته مسیر جدیدی برای درمان یا پیشگیری از اختلالات خونی و ایمنی مرتبط با سن باز می‌کند.
در بخش عملی، با تزریق روزانه فاکتور پلاکتی ۴ به موش‌های مسن به مدت بیش از یک ماه، نشانه‌های پیری در سلول‌های بنیادی خون‌ساز آنها معکوس شد. نتایج نشان داد که سلول‌های خونی و ایمنی این حیوانات از نظر عملکرد و ظاهر جوان‌تر شده‌اند. آزمایش‌های مشابه روی سلول‌های بنیادی انسان در محیط آزمایشگاهی نیز نتایج مشابهی به همراه داشت.
پینیو تاکید می‌کند که این پروتئین به‌تنهایی راه‌حل نهایی برای معکوس کردن کامل روند پیری یا افزایش طول عمر انسان نیست، اما می‌تواند به عنوان بخشی از راهبردهای ترکیبی جوان‌سازی، نقش مهمی در کاهش بیماری‌های مرتبط با سن ایفا کند. وی در پایان می‌گوید: «این یافته‌ها شواهد روشنی ارائه می‌دهد که نشان می‌دهد معکوس کردن برخی اختلالات مرتبط با افزایش سن دست‌کم در سطح سلولی امکان‌پذیر است.»
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
