مرعشی: نظام تناسبی گامی رو به جلو برای تقویت احزاب است؛ مشارکت وابسته به رضایت مردم است

سازوکار انتخابات تناسبی و تقویت جایگاه احزاب

انتخابات تناسبی نظامی است که بر اساس آن، تعداد نمایندگان در شورای پایتخت بر مبنای وزن و درصد آرای کسب شده توسط هر لیست تعیین می‌شود. به عنوان مثال، اگر یک لیست موفق به کسب یک‌سوم کل آراء شود، یک‌سوم کرسی‌های شورا به آن تعلق خواهد گرفت. همچنین، قانون‌گذاران امکان حضور انفرادی را نیز برای افراد فراهم کرده‌اند که بر اساس وزن و درصد آرای کلی ارزیابی می‌شوند.

تفاوت‌های کلیدی نظام تناسبی

این شیوه جدید دارای تفاوت‌های مهمی با روش‌های پیشین است که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• جایگزینی اعضا: در صورت کناره‌گیری یا خروج یکی از اعضای شورا، جایگزین او منحصراً از میان اعضای علی‌البدل همان لیست انتخاب خواهد شد.
• حفظ ترکیب شورا: این تصمیم تضمین می‌کند که ترکیب شورا حفظ شده و برخلاف آرای اولیه مردم، تغییری در توازن قوا ایجاد نشود.
• تقویت احزاب: به این ترتیب، جایگاه احزاب در ارائه لیست‌های کارآمد و متشکل از افراد متخصص، برجسته‌تر از گذشته خواهد شد.

بسیاری از تحلیگران سیاسی امیدوارند که با اجرای موفقیت‌آمیز انتخابات تناسبی در شوراها، این تجربه به انتخابات آتی مجلس شورای اسلامی نیز تسری یابد تا گام جدیدی در عرصه توسعه سیاسی ایران ثبت شود و مردم دوره جدیدی از ارتقای کیفیت در مدیریت کشور را تجربه کنند.

ضرورت تفکیک سطوح مدیریتی: تأکید بر مدیریت محلی

مدیریت محلی، رکن توسعه در کشورهای موفق

حسین مرعشی در ارزیابی اهمیت شوراهای اسلامی شهر و روستا در ساختار حکمرانی، به تقسیم‌بندی مدیریت در اکثر کشورهای جهان اشاره کرد و گفت: مدیریت کشور معمولاً به سه سطح تقسیم می‌شود: دولت مرکزی، مدیریت منطقه‌ای (استان) و مدیریت محلی (شهر و روستا). در برخی کشورها مانند ژاپن، این تقسیم‌بندی تا پنج سطح نیز تعریف شده است.

دولت‌ها و حکومت‌های موفق سعی می‌کنند مسئولیت‌ها را هرچه بیشتر به مدیریت‌های محلی بسپارند، اما قوانین کشور ما از مدیریت محلی پشتیبانی نمی‌کند.

وی تأکید کرد که این سطوح مدیریتی نباید به صورت عمودی با یکدیگر کار کنند، بلکه باید یک سطح‌بندی کاملاً منطقی طراحی شود. همانطور که وزارت صمت نمی‌تواند در امور اتحادیه‌های صنفی مداخله کند، مدیریت‌های ملی و استانی نیز نباید در مدیریت‌های محلی دخالت داشته باشند.

مدیریت‌های ملی و استانی نباید در مدیریت‌های محلی دخالت داشته باشند؛ یعنی کارها باید به صورت واقعی به مدیران منطقه‌ای و محلی سپرده شود.

انتقاد از تداخل وظایف و عدم تفکیک اختیارات

دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی با انتقاد از عدم سامان یافتن و تفکیک وظایف سطوح مدیریتی در کشور، اظهار داشت: تدوین نشدن این سطح‌بندی باعث اختلال در کار مسئولین می‌شود؛ تا جایی که گاهی مسئولیت برخی مسائل جزئی محله یا شهر متوجه مقامات ملی یا حتی رئیس‌جمهور می‌شود. همچنین شاهد مداخله استانداران در کار وزرا یا بالعکس هستیم.

او افزود: ما در مسیر تکامل هستیم و باید این ایرادات را تجربه کنیم تا در آینده با تجربه‌اندوزی و افزایش فرهنگ مدیریت پیشرفته، به یک تفکیک اختیارات و مسئولیت‌ها در اداره کشور برسیم.

حضور اقلیت و رابطه رضایت عمومی با مشارکت

شورای شهر باید منعکس‌کننده همه جامعه باشد

مرعشی با تأکید بر لزوم حضور همه طیف‌ها در تصمیم‌گیری‌ها برای پویایی کشور، تصریح کرد که طیف اکثریت نباید تمام مدیریت کشور را در اختیار بگیرد و هیچگاه نباید اقلیت حذف شود.

شورای شهر و مجلس شورای اسلامی باید منعکس کننده همه جامعه باشد؛ یعنی صدای اکثریت و اقلیت با هم شنیده شود.

وی نظام تناسبی را یک گام رو به جلو دانست و بیان کرد که مفهوم آن این است که شوراها و مجلس در آینده کاملاً منعکس‌کننده همه واقعیت‌های جامعه باشند. اقلیت در این کشور زندگی می‌کند و اکثریت نمی‌تواند آن را حذف کند.

افزایش مشارکت، تابعی از میزان رضایت مردم

دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر انتخابات تناسبی بر مشارکت مردم گفت: لزوماً با تغییر نظام اکثریتی به تناسبی، انتظار افزایش مشارکت برآورده نمی‌شود. افزایش مشارکت تابعی از میزان رضایت مردم است؛ یعنی مردم باید احساس کنند برنامه‌های ائتلاف‌های حاضر، منعکس‌کننده مشکلات واقعی جامعه است.

او ابراز امیدواری کرد که پیش از انتخابات، گشایشی در مسائل سیاسی داخلی و بین‌المللی و مسائل اقتصادی حاصل شود؛ چرا که اگر مردم ناراضی باشند، در انتخابات شرکت نخواهند کرد و این امر بحران نارضایتی‌های اجتماعی و سیاسی را افزایش می‌دهد.

مرعشی هشدار داد: مردمی که دخل و خرجشان با هم نمی‌خواند و احساس مثبتی نسبت به برخی مسئولین ندارند، به راحتی در انتخابات شرکت نمی‌کنند و این امر انتخابات را به سمت حداقلی شدن سوق می‌دهد. انتخابات حداقلی نیز باعث تشدید بحران مدیریتی و ناکارآمدی می‌شود.

شورای شهر، مسیر طبیعی رشد سیاسی

مرعشی در ارزیابی انتقادات به عملکرد شوراهای شهر در سال‌های اخیر، تأکید کرد که افراد نباید مستقیماً به کرسی نمایندگی مجلس یا ریاست‌جمهوری دست یابند. بلکه باید بر اساس روال طبیعی، از طریق حضور در شورای شهر وارد فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی شده و رشد کنند تا جامعه آن‌ها را بشناسد و سپس با تجربه کافی به سطوح بالاتر دست پیدا کنند.

وی افزود: رشد سیاسی جز از طریق خدمت به مردم و ارائه کارنامه موفق ممکن نیست. استفاده از موقعیت شورای شهر برای رسیدن به جایگاه بالاتر، مشروط به عملکرد مطلوب و پرداختن به امور مردم و شهر است.

در نهایت، دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی تأکید کرد که انتخابات در نظام اکثریتی متکی به افراد است، اما در نظام تناسبی پیش‌روی شوراها، به جایگاه احزاب توجه ویژه شده و نقش احزاب در تهیه لیست‌ها و پاسخگویی به عملکرد منتخبین بسیار مهم خواهد بود.