بحران فاضلاب دهدشت؛ تهدید سلامت مردم و آب شرب ۴ استان با وجود کمبود ظرفیت و اعتبارات

فاجعه زیست‌محیطی و ضرر به کشاورزان

فاضلاب‌های سرگردان، زمین‌های کشاورزی روستاهای جنوب دهدشت را آلوده کرده و معیشت کشاورزان را تهدید می‌کند. یکی از کشاورزان دهدشتی با گلایه از این وضعیت اظهار داشت: «۶ هکتار اراضی کشاورزی من در نزدیکی تصفیه‌خانه، با نخستین بارندگی آذرماه مملو از زباله و فاضلاب شد.»

دهیار روستای مهد نیز بوی نامطبوع فاضلاب رها شده را که به سمت این روستا سرازیر می‌شود، نگران‌کننده خواند و تاکید کرد که استفاده احشام از آب آلوده فاضلاب، سلامت مردم را مستقیماً تهدید می‌کند. این وضعیت نشان می‌دهد که پروژه تصفیه‌خانه که قرار بود راه‌حل باشد، خود به یک چالش بزرگ تبدیل شده است.

ظرفیت ناکافی تصفیه‌خانه و پوشش محدود شبکه

شهر دهدشت با جمعیتی بالغ بر ۶۵ هزار نفر، با چالش جدی در زمینه جمع‌آوری و تصفیه فاضلاب مواجه است. با وجود گذشت حدود ۲۰ سال از آغاز احداث تصفیه‌خانه، تنها ۳۵ درصد از جمعیت شهر (به استثنای ساکنان مسکن‌های ملی) تحت پوشش شبکه ۲۲۰ کیلومتری موجود قرار دارند.

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب کهگیلویه و بویراحمد، به کمبود شدید ظرفیت تصفیه‌خانه اشاره کرد و گفت:

تصفیه‌خانه فعلی از نوع برکه تثبیت و با ظرفیت اسمی ۱۹۰۰ متر مکعب در روز است. در حالی که حجم فاضلاب ورودی به طور متوسط بین ۲۷۰۰ تا ۴۰۰۰ متر مکعب در روز برآورد می‌شود. در حال حاضر، تنها یک مدول با ظرفیت ۶۶۰ متر مکعب در مدار بهره‌برداری قرار دارد.

تصفیه‌خانه فعلی که بیش از ۱۲ سال پیش به بهره‌برداری رسید، دیگر پاسخگوی نیازهای شهر نیست. برای رفع این مشکل، قریب ۴۰ هکتار زمین برای احداث تصفیه‌خانه دوم خریداری شده، اما تکمیل آن منوط به تامین اعتبار است.

چالش‌های مالی و پیگیری‌های قضایی

تکمیل پروژه فاضلاب دهدشت با چالش‌های مالی جدی مواجه است. برآوردهای اولیه دادستانی نشان می‌دهد که تکمیل این پروژه حیاتی به حدود ۶۰۰ میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد.

وعده‌های محقق نشده

• تخصیص ۲۰۰ میلیارد تومان اعتبار برای تکمیل فاضلاب چهار شهر استان (از جمله دهدشت) از مصوبات سفر دوم ریاست جمهوری در تیرماه ۱۴۰۳، تاکنون محقق و دریافت نشده است.
• تنها مبلغ ۳۰ میلیارد تومان از محل توازن برای فاضلاب دهدشت در نظر گرفته شده که هنوز تخصیص نیافته است.

ورود دادستانی و تخصیص اعتبار جدید

دادستان عمومی و انقلاب کهگیلویه با تأکید بر پیگیری‌های مستمر، خطر این معضل را فراتر از سطح شهرستان دانست، زیرا خروجی فاضلاب به سد کوثر منتهی می‌شود. سد کوثر منبع تأمین آب شرب چهار استان بزرگ کشور شامل کهگیلویه و بویراحمد، خوزستان، بوشهر و هرمزگان است.

در نتیجه پیگیری‌های دادستانی، سازمان بازرسی و دادستانی کل کشور، مبلغی بیش از ۲۰۰ میلیارد تومان اعتبار با مشارکت یکی از بانک‌ها برای تکمیل این پروژه حیاتی اختصاص یافت. همچنین، کمیته‌ای در شهرستان به دستور معاونت اول قوه قضاییه تشکیل شده تا معضلات مهم شهرستان از جمله تصفیه‌خانه فاضلاب دهدشت را پیگیری کند.

اولویت‌های آتی برای ارتقاء و تکمیل

فرماندار کهگیلویه، پیگیری احداث مدول دوم تصفیه‌خانه فاضلاب شهری دهدشت را از اولویت‌های اصلی شهرستان برشمرد. مدیرعامل آب و فاضلاب استان نیز اعلام کرد که مطالعات ارتقا و طراحی مدول دوم در حال انجام است و پیگیری تخصیص اعتبار ۲۴۰ میلیارد تومانی از محل ماده ۵۶ برای ارتقای تصفیه خانه نیز در حال انجام است.

در صورت تکمیل شبکه جمع‌آوری و ساخت تصفیه‌خانه دوم، این طرح می‌تواند ۸۰ هزار نفر از جمعیت شهر دهدشت و حومه را زیر پوشش قرار دهد و گامی مؤثر در جهت بهبود بهداشت محیط و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان باشد.