صف‌های کیلومتری در مرز آستارا؛ کندی گمرک آذربایجان صادرات کشاورزی ایران را تهدید می‌کند

توقف چندروزه کامیون‌ها؛ زیان سنگین برای تجار

در فصل اوج صادرات محصولات کشاورزی ایران به کشورهای اوراسیا، مهم‌ترین شریان حیاتی صادراتی شمال کشور یعنی مرز زمینی آستارا در شمال غربی استان گیلان، با ترافیک بی‌سابقه کامیون‌های ترانزیتی مواجه شده است. صف‌های طولانی کامیون‌ها، محوطه گمرک و حتی ورودی شهر و برخی محلات آستارا را فرا گرفته و نگرانی‌ها از فساد کالاهای فاسدشدنی را افزایش داده است.

بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد که کندی پذیرش و ترخیص کامیون‌ها از سوی گمرک و مرزبانی جمهوری آذربایجان، عامل اصلی این ترافیک در فصل طلایی صادرات است. گمرک آستارای ایران به صورت ۲۴ ساعته فعال است، اما در سوی مقابل، گمرک آستارای جمهوری آذربایجان گاهی ساعات پذیرش را کاهش یا به‌طور ناگهانی ورود کامیون‌ها را قطع می‌کند. این ناهماهنگی در ساعات کاری و رویه‌های گمرکی، باعث تشکیل صف‌های طویل و توقف‌های چندروزه شده و پیامد آن برای تجار و بازرگانان ایرانی، زیان مالی سنگین است.

بسیاری از کامیون‌های صادراتی حامل میوه، سبزیجات و دیگر اقلام فاسدشدنی هستند که با توقف طولانی در مرز، کیفیت خود را از دست داده یا کاملاً فاسد می‌شوند.

آستارا؛ شریان حیاتی تجارت ایران و اوراسیا

شهرستان مرزی آستارا با ۹۷ هزار نفر جمعیت، دارای گذرگاه‌های مرزی زمینی، دریایی و ریلی است و یکی از قدیمی‌ترین و مهم‌ترین گمرکات کشور محسوب می‌شود.

این گمرک نقش مهمی در جابجایی کالا بین کشورهای حوزه خلیج فارس و کشورهای قفقاز و CIS دارد. بیش از ۸۰ درصد صادرات استان گیلان از مرزهای آستارا صورت می‌گیرد و این مرز طی دو دهه اخیر همواره با رشد صادرات و واردات مواجه بوده است.

اهمیت مرز آستارا بر هیچ کسی پوشیده نیست؛ این شهرستان مرزنشین به دلیل وجود مرزهای فعال زمینی و دریایی و همچنین راه‌آهن بین‌المللی آستارای ایران و آذربایجان، به کانون تجارت خارجی، حمل و نقل، ترانزیت، صادرات غیرنفتی و واردات شمال ایران تبدیل شده است. شهرستان آستارا در شرایط فعلی اقتصاد کشور، پل ارتباطی تأثیرگذار ایران و استان گیلان با بازار بزرگ فدراسیون روسیه است و تمام تمرکز دولت بر رفع چالش‌های زیرساختی در این مرز و فعال کردن کریدور شمال - جنوب از این منطقه است.

پیگیری‌های دیپلماتیک برای حل معضل ترافیک

مسئولان محلی و کشوری ضمن تأیید مشکلات موجود، بر پیگیری‌های مستمر برای رفع این معضل تأکید کرده‌اند:

• فرماندار آستارا: با اشاره به توقف‌های چندروزه کامیون‌های صادراتی، اعلام کرد که با رایزنی‌های صورت‌گرفته با کشور مقابل، گمرک، مرزبانی، سفارت ایران در آذربایجان و همچنین سفارت آذربایجان در تهران، در تلاش برای رفع مشکلات موجود و سرعت‌بخشی به تردد کامیون‌ها هستیم.
• نماینده مجلس: اظهار داشت که با شناسایی موانع تسهیل عبور کامیون‌ها و گفت‌وگو از مجاری دیپلماتیک، مشکلات موجود تردد کامیون‌های صادراتی قابل‌حل خواهد بود.
• رئیس اتاق بازرگانی گیلان: تأکید کرد که رایزنی‌های لازم با طرف آذری با هماهنگی با سفیر ایران در جمهوری آذربایجان و همچنین پیگیری‌های مکرر استاندار گیلان انجام شده است.

اقدامات ضروری و فوری

با توجه به توقف‌های چندروزه کامیون‌ها و چالش‌های ترافیکی این مرز پرتردد، کارشناسان حوزه صادرات و واردات اقدامات زیر را ضروری و فوری می‌دانند:

1. همسان‌سازی ساعات کاری و رویه‌های گمرکی دو کشور همسایه.
2. تسریع در ترانزیت و افزایش ظرفیت پذیرش گمرک جمهوری آذربایجان.
3. توسعه زیرساخت‌های گمرکی آستارای جمهوری اسلامی ایران.

رفع موانع موجود در مرز آستارا، نه‌تنها به رونق اقتصادی استان گیلان، بلکه به توسعه تجارت خارجی ایران در مسیر اوراسیا کمک شایانی خواهد کرد.