انتقاد رئیس کمیسیون عمران از سوءاستفاده از قانون در تراکم‌فروشی و هشدار درباره ظرفیت تهران

رئیس کمیسیون عمران و حمل‌ونقل شورای اسلامی شهر تهران ضمن تأکید بر لزوم توقف هرگونه تراکم‌فروشی خارج از مصوبات شهری، صراحتاً هشدار داد که پایتخت دیگر تحمل زیست‌محیطی برای پذیرش جمعیت بیشتر را ندارد. «جعفر تشکری هاشمی» در تحلیل وضعیت موجود که در آن کارشناسان نسبت به سیاست تراکم‌فروشی هشدار می‌دهند اما مسئولان شهری آن را انکار می‌کنند، به تشریح ابعاد این معضل پرداخت.

انتقاد از سوءاستفاده قانونی از «تراکم‌فروشی»

تشکری هاشمی با اشاره به اظهارات مسئولان شهرداری مبنی بر عدم انجام تراکم‌فروشی غیرقانونی، تأکید کرد که آن‌ها اقدامات خود را در چارچوب قانون و طرح تفصیلی انجام داده‌اند. وی گفت: «دوستان در شهرداری می‌گویند که ما تراکم‌فروشی نکرده‌ایم؛ طبق طرح تفصیلی، یک مکان می‌تواند تا شش طبقه باشد و ما هم شش طبقه را مجوز دادیم. در واقع بنابر اختیاری که گرفته‌ایم، می‌توانیم یک طبقه اضافه کنیم.»

وی افزود: «قریب به یقین، این حرف درست است. از طرح تفصیلی نهایت استفاده را برده‌اند و از اختیاراتی که قانونگذار مشخص کرده، استفاده کرده‌اند.»

کمیسیون ماده ۵: ابزاری برای دور زدن قوانین

رئیس کمیسیون عمران شورا، کمیسیون ماده ۵ را مورد انتقاد شدید قرار داد و آن را نهادی دانست که «اصولاً برای زیر پا گذاشتن تمام قوانین شهرسازی است» و نهایت بهره را از آن برده‌اند تا مجوزهای ساخت و ساز آن‌چنانی صادر کنند. وی همچنین به بخشنامه شهرداران پس از «جنگ ۱۲ روزه» اشاره کرد که اختیارات بی‌حد و حصری به مناطق داده است:

• تغییر کاربری پهنه‌ها و دریافت پول.
• تغییر احکام کمیسیون ماده پنج از تخریب به سمت جریمه.
• اعطای تراکم طبقات اضافی.

تشکری هاشمی با بیان اینکه کارهای غیرمتعارف در حال انجام است، شیوه جبران خسارت خانه‌های آسیب‌دیده را مثال زد که در آن به سازنده اجازه داده می‌شود دو برابر بسازد و نصف آن متعلق به ساکن قبلی باشد و این وضعیت را نیازمند بررسی جدی دانست.

هشدار جدی درباره ظرفیت زیست‌محیطی تهران

این مقام مسئول شورای شهر با طرح پرسش‌هایی درباره ظرفیت واقعی شهر، بر لزوم توجه به محدودیت‌های تهران تأکید کرد. وی گفت: «این سؤال مطرح می‌شود که ظرفیت این شهر چقدر است؟ گنجایش آن برای چه تعداد انسان وجود دارد؟»

وی تأکید کرد که صدور بی‌محابای مجوزها بدون در نظر گرفتن منابع، غیرمنطقی است. ظرفیت‌های حیاتی که باید مورد توجه قرار گیرند عبارتند از:

• هوای قابل تنفس: بررسی شرایط زیست‌محیطی و پدیده اینورژن در فصول سرد.
• آب و فاضلاب: آب مورد نیاز و جلوگیری از فاضلابی که شهر تولید می‌کند.
• ترافیک: تعداد خودروها و موتورسیکلت‌هایی که می‌توانند حرکت کنند.
• زیرساخت‌ها: تأمین نیازهای مدارس، بیمارستان‌ها و دانشگاه‌ها.

شهر تهران دیگر تحمل زیست‌محیطی برای جمعیت‌پذیری بیشتر را ندارد. بلندمرتبه‌سازی‌های غیراصولی می‌تواند مشکلاتی مانند تشدید پدیده وزش باد، تراکم ترافیک موضعی و اختلال در دسترسی‌ها را ایجاد کند. امیدواریم نمایندگان وزارتخانه‌ها درک کنند که تهران ظرفیت نامحدود ندارد.

فشار بر منابع آب و فضای سبز

تشکری هاشمی بر اهمیت مدیریت منابع آب و حفاظت از فضاهای سبز تأکید کرد و از وضعیت موجود انتقاد کرد. وی گفت: «در این یکی، دو سال اخیر بسیاری از درختان به دلیل بیماری یا کمبود آب در حال خشک شدن و قطع شدن هستند. به نظر می‌رسد که باید تأکید بیشتری بر مدیریت منابع آب و حفاظت از فضاهای سبز داشته باشیم.»

ضعف ساختار نظارتی شورا در نهادهای کلیدی

وی در بخش دیگری از سخنان خود به یک نقطه ضعف جدی در ساختار نظارتی اشاره کرد و گفت که مصوبات شورای شهر و طرح‌های جامع و تفصیلی، مبنای صدور پروانه‌ها هستند و هر اقدام خارج از این چارچوب قطعاً غیرقانونی است. با این حال، وی از محدودیت اختیارات شورا برای نظارت بر نهادهای ملی تصمیم‌گیر انتقاد کرد.

وی توضیح داد که کمیسیون ماده ۵ متشکل از نمایندگان چندین وزارتخانه و شهردار تهران است و اختیار صدور مجوز برای موارد خاص را دارد. بسیاری از مصوبات این کمیسیون باید در شورای عالی شهرسازی نیز تأیید شوند.

این عضو شورا متذکر شد: «متأسفانه شورای شهر در هیچ‌کدام از این نهادهای کلیدی (کمیسیون ماده ۵ و شورای عالی شهرسازی)، عضو رسمی دارای رأی نیست. اگر چنین حضوری می‌داشت، حداقل صدایش به جایی می‌رسید.»