فنر فشرده قیمت خودرو رها شد؛ چرا بازار همچنان صعودی است؟

ریشه اصلی افزایش قیمت‌ها: تورم و عقب‌ماندگی از نرخ ارز

فرزانه معتقد است که روند افزایشی قیمت خودرو از ابتدای پاییز آغاز شده و همچنان ادامه دارد که مهم‌ترین نمود آن، افزایش قیمت در کنار کاهش مستمر قدرت خرید مصرف‌کننده است. وی تاکید کرد که بر اساس آمار، تورم اقلام روزانه نزدیک به ۶۰ درصد بوده و انتقال این نرخ تورم به بازار خودرو کاملاً منطقی است.

این کارشناس صنعت خودرو، علاوه بر عوامل عرضه و تقاضا، یک عامل مهم‌تر را دلیل اصلی جهش‌ها می‌داند: عقب‌ماندگی تاریخی قیمت خودرو نسبت به نرخ ارز. بررسی‌ها نشان می‌دهد که در بازه زمانی تقریبی دو سال گذشته، قیمت خودرو به طور میانگین بین ۳۰ تا ۳۵ درصد از رشد واقعی نرخ ارز عقب مانده است. اگرچه بخشی از این فاصله در جهش قیمتی یک ماه گذشته جبران شد، اما قیمت حقیقی خودرو همچنان با تورم واقعی اقتصاد کلان فاصله دارد.

به همین دلیل، ادامه روند افزایشی قیمت‌ها در هفته‌های ابتدایی دی‌ماه محتمل است و با نزدیک شدن به «بازار شب عید» که از هفته‌های ابتدایی بهمن‌ماه آغاز می‌شود، این رفتار قیمتی در بازار خودرو تشدید خواهد شد.

قیمت‌گذاری دستوری؛ فنر فشرده بازار خودرو

مسیح فرزانه، قیمت‌گذاری دستوری و «فریز کردن آزمایشگاهی» قیمت‌ها را یکی از آفت‌های اصلی بازار خودرو می‌داند. به باور وی، این سیاست‌ها نه‌تنها زیان‌های سنگینی را به خودروسازان تحمیل کرده‌اند، بلکه تعادل طبیعی بازار را نیز بر هم زده‌اند؛ چرا که در یک اقتصاد منطقی، این بازار است که قیمت را تعیین می‌کند.

زمانی که قیمت‌ها برای مدت طولانی به صورت مصنوعی سرکوب می‌شوند، فشار انباشته‌شده‌ای شکل می‌گیرد که در نهایت مانند یک فنر فشرده به صورت ناگهانی رها می‌شود. جهش‌های قیمتی فعلی نیز دقیقاً نتیجه همین فرآیند است. اگر آزادسازی قیمت خودرو به صورت شفاف، بلندمدت و تدریجی انجام می‌شد، افزایش قیمت‌ها آرام‌تر و فشار تورمی آن قابل‌تحمل‌تر بود.

ماهیت سرمایه‌ای و تقاضای بالا

با وجود ریسک‌های موجود در بازار و عقب‌ماندگی خودروسازان از تیراژ سال گذشته، حجم بالای ثبت‌نام‌ها در حوزه خودروهای داخلی و وارداتی، به ویژه در بخش داخلی، قابل توجه است. این وضعیت نشان‌دهنده دو نکته کلیدی است:

• هدایت پول خرد: حجم پول خرد در دست مصرف‌کنندگان افزایش یافته و این منابع عمدتاً به سمت خرید خودروهای داخلی هدایت می‌شود.
• سرمایه‌های کلان: بخشی از مصرف‌کنندگان که سرمایه‌های کلان‌تری دارند، با وجود معوقات و ریسک‌ها، همچنان به سمت ثبت‌نام خودروهای وارداتی حرکت می‌کنند.

فرزانه تأکید کرد که خودرو همچنان ماهیت سرمایه‌ای خود را در اقتصاد ایران حفظ کرده و این موضوع با شواهد آماری قابل اثبات است. هرچند سوددهی خودرو نسبت به بازارهایی مانند طلا یا ارز پایین‌تر است، اما همچنان برای بخش قابل توجهی از جامعه جذابیت سرمایه‌ای دارد.

قیمت‌های کنونی در بازار آزاد

این کارشناس در پایان به وضعیت قیمتی فعلی بازار اشاره کرد. برآوردها نشان می‌دهد که: