راز ماندگاری «باز باران با ترانه»؛ شعری که از گلچین گیلانی پیشی گرفت

شاعری که با یک شعر جاودانه شد

در گستره وسیع ادبیات فارسی، شاعرانی هستند که شهرتشان مدیون تنها یک قطعه شعر است. در مورد گلچین گیلانی نیز، با وجود داشتن اشعار بسیار دیگر، هیچ‌کدام به جایگاه شعر «باز باران...» نزدیک نشدند. این شعر به نقطه‌اتصالی میان مردم ایران و فضای سحرانگیز گیلان تبدیل شد؛ اثری که حاصل دلتنگی شاعری سفرکرده برای وطن بود.

«آنچه از دل برآید، لاجرم بر دل نشیند.»

تأثیر کتب درسی بر شهرت «باز باران با ترانه»

اگرچه این شعر از ابتدا از دل برآمده بود، اما نمی‌توان تأثیر کوشش‌های حسن انوری برای قرار دادن آن در کتاب‌های درسی را در شهرت و تثبیت آن در حافظه جمعی انکار کرد. این اقدام، آوازه شعر را برای چندین نسل تضمین کرد و آن را به اثری کاملاً آشنا بدل ساخت.

زندگی و تحصیلات گلچین گیلانی

گلچین گیلانی در ۱۱ دی ماه سال ۱۲۸۸ در شهر رشت متولد شد. او روزگار کودکی‌اش را در این شهر سپری کرد و سپس برای ادامه تحصیلات به تهران رفت. مسیر زندگی و تحصیل او به شرح زیر است:

• تحصیل در رشته فلسفه: او ابتدا وارد دانشگاه شد و مدرک کارشناسی خود را در رشته فلسفه دریافت کرد.
• مهاجرت به انگلستان: پس از اتمام تحصیل در ایران، برای ادامه به انگلیس سفر کرد.
• تحصیل در رشته پزشکی: در انگلستان، مسیر تحصیلی خود را تغییر داد و به تحصیل در رشته پزشکی روی آورد.

این شاعر برجسته، باقی عمر خود را در انگلستان گذراند و سرانجام در ۲۹ آذر سال ۱۳۵۱ در لندن درگذشت. نکته جالب توجه این است که او که اصالتی تفرشی داشت، در رشت متولد شد، و در لندن از دنیا رفت؛ اما معروف‌ترین اثرش، یادآور فضای زادگاهش در گیلان است.

خلق شعر در غربت

شعر معروف «باز باران با ترانه» در یکی از روزهای سال ۱۳۱۹، زمانی که گلچین گیلانی در لندن اقامت داشت، خلق شد. این شعر با یادآوری روزگار کودکی شاعر در گیلان سروده شد و توانست خاصیتی فرامرزی پیدا کند و دست چندین نسل از مردم ایران را به همراه شاعر، به دل جنگل‌های گیلان ببرد.