گلچین زیباترین اشعار شب یلدا؛ از حافظ و سعدی تا سروده‌های محلی و کودکانه

💌 متن‌های کوتاه برای تبریک شب یلدا

علاوه بر خواندن اشعار، می‌توانید با ارسال پیامک‌های کوتاه و عاشقانه، این شب را به عزیزان خود تبریک بگویید:

• امشب، یک دقیقه بیشتر غرق در لبخند زیبای تو و نگاه آسمانی‌ات هستم. یک دقیقه بیشتر دوستت خواهم داشت. یلدایت مبارک، همسر عزیزم.
• یلدا یعنی عشق، برای سلامتِ نفس و جانمان، برای زنده ماندن؛ و چه عشقی ناب‌تر از عشقی که با تو در خاطراتم ریشه دوانده است. یلدایت مبارک، همسر بی‌نظیرم.
• زندگی‌ام را دوست دارم، چون تو را به من بخشیده و تو را دوست دارم، چون زندگی‌ام هستی. شب یلدا مبارک، عشق من.
• من از عهد آدم تو را دوست دارم، از آغاز عالم تو را دوست دارم. تو را‌ای صمیمی تا همیشه دوست دارم. شب یلدات مبارک.

📜 اشعار ماندگار شاعران کلاسیک درباره یلدا

شب یلدا در دیوان شاعران بزرگی چون سعدی و حافظ، جایگاه ویژه‌ای دارد. در اینجا گلچینی از زیباترین سروده‌های کلاسیک را مشاهده می‌کنید:

حافظ شیرازی و ظلمت شب یلدا

نقش حافظ در این شب باستانی بسیار پررنگ است. او طولانی بودن و ظلمت شب یلدا را به زیبایی تصویر کرده است:

صحبت حکام ظلمت شب یلدا ست
نور ز خورشید جوی بو که برآید
بر در ارباب بی‌مروت دنیا
چند نشینی که خواجه کی به درآید

سعدی شیرازی و صبح صادق

سعدی نیز در یکی از زیباترین سروده‌های خود، شب یلدا را نماد طولانی‌ترین هجران می‌داند:

هر که مجموع نباشد به تماشا نرود
یار با یار سفرکرده به تنها نرود
باد آسایش گیتی نزند بر دل ریش
صبح صادق ندمد تا شب یلدا نرود

سروده‌های دیگر شاعران کهن

• وحشی بافقی: تشبیه هجران به یلدا با ظرافتی تکرار نشدنی:

  شام هجران تو تشریف به هر جا ببرد
  در پس و پیش هزاران شب یلدا ببرد

• پروین اعتصامی: تلاش برای از بین بردن تاریکی:

  دور است کاروان سحر زینجا
  شمعی بباید این شب یلدا را

• حمیدالدین بلخی:

  اکنون مرا که شام جوانی صبوح کرد
  شب‌های رنج، چون شب یلدا دراز شد

• ادیب صابر:

  روز فراق تو که نبینم جمال تو
  با من حکایت شب یلدا کند همی

• سلمان ساوجی و عبید زاکانی:

  شب یلدا است هر تاری ز مویت، وین عجب کاری
  که من روزی نمی‌بینم، خود این شب‌های یلدا را

💖 اشعار عاشقانه و معاصر شب یلدا

شاعران معاصر نیز با نگاهی نو به این شب پرداخته‌اند و اغلب آن را با مفاهیم عاشقانه و نوستالژیک در هم آمیخته‌اند:

فرامرز عرب عامری

این شاعر معاصر یک عاشقانه زیبا برای یلدا سروده است:

کاش یک شب برسد یک شب یلدا با هم
بنشینیم زمان را به تماشا با هم
بنشینیم و ز هم دفع ملالی بکنیم
این هم از عمر شبی باشد و حالی بکنیم

مهدی اخوان ثالث

یک بیت کمتر شنیده شده از این شاعر بزرگ:

من در دلم هزار شب قطبی است
همره هزار‌ها شب یلدا را

شعر نوستالژیک یلدا

یک سروده معاصر با حس و حال خاطره‌انگیز شب‌های یلدا:

یاد آن شب‌ها و یلدا‌ها بخیر
برف بازی و سرما‌ها بخیر
کرسی و مادربزرگ و قصه‌ها
آن تخیل‌ها و رویا‌ها بخیر
دست‌های بی حس و سرمازده
کرسی و مطبوع و گرما‌ها بخیر
آن تنقل‌ها، لواشک‌ها ترش
نان شیرین و کدو حلوا بخیر

👶 اشعار کودکانه مخصوص شب چله

برای شیرین‌تر کردن شب یلدای فرزندان عزیزتان، می‌توانید این اشعار کودکانه را برای آن‌ها بخوانید:

1. بچه‌ها آی بچه‌ها
   همگی پاشید زجا
   خونه‌ی مادر بزرگ
   پرشور و شادیه
   لبوی داغ بخورید
   فصل سرما اومده
   شب یلدا اومده
   شب یلدا اومده

2. بابا امشب خریده
   آجیل و یه هندونه
   مامان مهربونم
   فال حافظ میخونه
   ننه جون کنار من
   میشینه قصه میگه
   همه با هم دور هم
   میره تا سال دیگه

3. شب یلدا می‌دونی خیلی درازه
   یه شب سرده پُر از رمزه و رازه
   فصل پاییز برگای درختُ ریخته
   رنگ برگا چه قشنگه خیلی نازه
   صحبت از فصل زمستون، برف و سرماس
   خبر از شیطنتای ننه سرماس
   همه امشب می‌شینیم قصه می‌گیم
   قصه‌های شاد و شیرین
   بی غم و غصه می‌گیم
   هندونه، انار و آجیل اگه باشه می‌خوریم
   شعرای شاد و قشنگی واسه‌ی هم می‌خونیم
   شب یلدا پُره از خاطره‌هاس
   شب قصه‌های شیرین واسه‌ی ما بچه‌هاس

🗣️ شعر شب یلدا به زبان‌های محلی ایران

فرهنگ غنی ایران باعث شده است که در زبان‌ها و گویش‌های محلی نیز اشعار زیبایی درباره شب یلدا سروده شود. در ادامه چند نمونه از این سروده‌ها آمده است:

مازندرانی

ﺍَﯼ ﺑﯿَﻤﻮ ﭼِﻠّﻪ ﺷﻮ
ﺑَﺨِﺮ ﺑَﺨِﺮﻩ ﻧﺼﻔﻪ ﺷﻮ
ﮐﺌﯽ ﺗﯿﻢ ﻭ ﺍِﻧﺎﺭﺗﯿﻢ
ﺩَﮐِﺮﺩِﻣﻪ ﺷِﻪ ﺑِﺘﯿﻢ
ﺑِﺸﺘِﺰﯾﮏ ﺑَﻮﯾﻦ ﺟﺎﻥ
ﺩِﺭِﺱ ﻫَﮑِﺮﺩﻩ ﻣﯽ ﻧَﻨﺠﺎﻥ
ﻫﻨﺪﻭﻧﻪ ﺭِ ﻗَﻒ ﺑَﺰِﻥ
ﻗَﭽِﻞ ﻗَﭽِﻞ ﺗَﺐ ﺑَﺰِﻥ
ﺗﺎ ﺳِﻮﺍﺋﯽ ﮐِﺮﺳﯽ ﺑِﻦ
ﻫَﯽ ﺷﻮﻥ ﺑَﮑِﺶ ﻣﯽ ﺍِﺷﮑِﻢ 
چله شو‌ی شما شاد

بختیاری (سروده هادی طهماسبی)

چه خشه برف بزنه ره شلشلی بو/هونتون عشایری من تو گلی بو/تو گلی توک بکنه سر برد چاله/ هیمیل من چالتون هم کتلی بو

سبزواری

عزیزوم شو یلدا دِ پیشه
همه جمعن، جمعِ قوم وخیشه
همه زِر کرسی ودهنا پر خروشه
یکه تخمه یکه هندوَنه، بِل اَخره (بالاخره) جنب وجوشه
همه شادِن و خندون وغمگین
یکه اِز اُو مِگه یکه نون
اِز اِی گرونی برنج وروغن
بالا رفتن هِر روزه‌ی قن
خلاصَه همه مشغول جر وبحث ودعوا
بِبی با چیش مگذرنن شو یلدا
مو که هنیز دِ حال و هواتوم
اِسیر ناز حرفای باباتوم
همش به رُخُم مَگشَه که دیری

ترکی

چیلله گئجه سی خوشودوخ
بیر گئجه غم دن بوشودوخ
بولوط کیمین دَه دولسایدیخ
بَللَنمَزدی ناخوشودوخ

(معنی: شب چله خوش بودیم، یک شب خالی از غم بودیم، اگر مثل ابر هم دلمان پر بود، هیچ کس نمی‌فهمید ناخوشیمان را.)