خط قرمز ۱۳۰۰ سی‌سی برای سهمیه بنزین وارداتی‌ها؛ کدام خودروها ۵۰۰۰ تومانی شدند؟

سهمیه بنزین خودروهای وارداتی پس از ماه‌ها گمانه‌زنی و چالش میان مالکان و نهادهای دولتی، وارد فاز اجرایی جدیدی شد. دولت به جای حذف کامل سهمیه، یک فیلتر فنی به نام "حجم موتور" را معیار قرار داده است؛ تصمیمی که مرز ۱۳۰۰ سی‌سی را خط قرمز بنزین یارانه‌ای تعیین می‌کند و می‌تواند معادلات بازار خودروهای کم‌مصرف را تغییر دهد. این سیاست جدید، اگرچه با هدفمندسازی یارانه‌ها همراه است، اما تضادهای آشکاری با واقعیت‌های فنی مصرف سوخت و عدالت اجتماعی دارد.

جزئیات مصوبه جدید: خط قرمز ۱۳۰۰ سی‌سی برای بنزین یارانه‌ای

مدیر سامانه هوشمند سوخت، جزئیات نهایی تخصیص سوخت به خودروهای وارداتی را تشریح کرد. بر اساس این اظهارات، استراتژی دولت از "حذف کورکورانه" به "حذف هدفمند بر اساس حجم موتور" تغییر یافته است. طبق مصوبه جدید، تنها خودروهای وارداتی که حجم موتور آن‌ها بالای ۱۳۰۰ سی‌سی باشد، از دریافت بنزین با نرخ اول (۱۵۰۰ تومان) و نرخ دوم (۳۰۰۰ تومان) محروم خواهند شد.

این خودروها، شامل خودروهای خارجی وارداتی، فعال در مناطق آزاد و دارای پلاک دولتی، صرفاً مشمول دریافت بنزین با نرخ سوم خواهند بود که لیتری ۵۰۰۰ تومان قیمت‌گذاری شده و به‌صورت ماهانه در کارت سوخت شارژ می‌شود.

طبق مصوبه دولت، خودروهای خارجی وارداتی، خودروهای فعال در مناطق آزاد و خودروهای دارای پلاک دولتی از سازوکار نرخ‌های قبلی حذف شده‌اند و سهمیه آنها در قالب بنزین با نرخ ۵‌هزار‌تومانی (نرخ سوم) به‌صورت ماهانه در کارت سوخت شارژ می‌شود. این موضوع شامل همه خودروهای وارداتی و خارجی با حجم موتور بالای ۱۳۰۰‌سی‌‌سی می‌شود.

تعیین عدد ۱۳۰۰ سی‌سی به عنوان مرز جداسازی، بسیاری از خودروهای مدرن با موتورهای ۱.۵ لیتری توربو را که استاندارد رایج جهانی هستند، از دایره شمول یارانه خارج می‌کند. با این حال، نرخ ۵۰۰۰ تومانی نیز همچنان فاصله‌ای معنادار با قیمت فوب خلیج فارس دارد و به نوعی یارانه‌ای محسوب می‌شود، اما افزایش هزینه قابل توجهی را به دارندگان این خودروها تحمیل می‌کند.

برندگان و بازندگان سیاست جدید

با اعمال فیلتر ۱۳۰۰ سی‌سی، دایره خودروهای وارداتی مشمول دریافت سهمیه سوخت بسیار محدود می‌شود. خودروهای باقی‌مانده عمدتاً از تکنولوژی‌های پیشرفته کوچک‌سازی موتور (Downsizing) استفاده می‌کنند:

خودروهای وارداتی مشمول سهمیه (زیر ۱۳۰۰ سی‌سی)

• تویوتا کرولا و لوین ۱۲۰۰ سی‌سی: نسخه‌های ۱۲۰۰ سی‌سی توربو این خودروها که مجهز به پیشرانه چهار سیلندر توربوشارژ با کد 8NR-FTS هستند، در محدوده مجاز قرار می‌گیرند و ۱۱۶ اسب بخار قدرت تولید می‌کنند.
  • نکته مثبت: مالکان همچنان از سهمیه سوخت دولتی بهره‌مند می‌شوند که ارزش خرید این مدل‌ها را افزایش می‌دهد.
  • نکته منفی: پیشرانه‌های ۱.۲ لیتری توربو حساسیت بالایی به کیفیت بنزین دارند و ممکن است نیاز به اکتان‌بوسترها داشته باشند.
• سوزوکی سوئیفت و اپل کورسا: سوزوکی سوئیفت با موتور ۱.۲ لیتری تنفس طبیعی و اپل کورسا با موتور ۱.۲ لیتری توربو، هاچ‌بک‌های اقتصادی هستند که مصرف سوختی کمتر از ۵.۵ لیتر در صد کیلومتر دارند.
  • نکته مثبت: تخصیص سهمیه به این خودروها با منطق "پاداش به کم‌مصرف‌ها" همخوانی دارد.
  • نکته منفی: واردات محدود این مدل‌ها، دسترسی عمومی به این گزینه‌های اقتصادی را دشوار می‌کند.
• مرسدس بنز GLB200: این خودروی لوکس آلمانی مجهز به پیشرانه ۱.۳۳ لیتری (۱۳۳۲ سی‌سی) توربو است و به‌رغم لوکس بودن، به عنوان یکی از خودروهای مجاز ذکر شده است.
  • نکته مثبت: نشان‌دهنده توانایی تکنولوژی پیشرفته در استخراج قدرت بالا (۱۶۳ اسب بخار) از حجم موتور پایین است.
  • نکته منفی: تخصیص بنزین یارانه‌ای به خودرویی با قیمت میلیاردی، با هدفمندی یارانه‌ها در تضاد است.

خودروهای محروم از سهمیه (بالای ۱۳۰۰ سی‌سی)

بخش عمده‌ای از واردات دور جدید، شامل خودروهایی با حجم موتور ۱۵۰۰ سی‌سی و بالاتر است که بزرگترین بازندگان سیاست جدید هستند. این گروه شامل بیش از ۸۰ درصد تنوع مدل‌های وارداتی می‌شود:

• سدان‌ها و کراس‌اوورهای پرطرفدار: مزدا ۳ پرمیوم (۲.۰ لیتری)، تویوتا کرولا کراس (۲.۰ لیتری)، هیوندای النترا (۱.۶ لیتری).
• خودروهای چینی وارداتی: چانگان CS35 پلاس یا CS55 پلاس (۱.۴ و ۱.۵ لیتری توربو).
• خودروهای هیبریدی: رووی eRX5، که به دلیل داشتن پیشرانه بنزینی ۱.۵ لیتری، احتمالاً سهمیه سوخت خود را از دست می‌دهند.

حذف یارانه این خودروها می‌تواند فشار مالی بر دولت را کاهش دهد، اما این اقدام در حالی صورت می‌گیرد که بسیاری از این مدل‌ها (مانند النترا ۱.۶) در سطح جهانی جزو خودروهای اقتصادی با مصرف سوخت معقول محسوب می‌شوند و حذف سهمیه آن‌ها در کنار دریافت سهمیه توسط خودروهای پرمصرف داخلی، حس تبعیض را در مصرف‌کننده ایجاد می‌کند.

تحلیل فنی: پارادوکس مصرف سوخت در برابر منشأ تولید

سیاست‌گذاری جدید بنزینی دولت، حفره‌ای بزرگ منطقی و فنی دارد. معیار قرار دادن "حجم موتور" و "منشأ تولید" (وارداتی بودن) به جای "میزان واقعی مصرف سوخت" (لیتر در صد کیلومتر)، تناقضاتی عجیب ایجاد کرده است. در عمل، خودروهای مونتاژی با مصرف سوخت بالاتر، برخوردی ترجیحی نسبت به وارداتی‌های کم‌مصرف‌تر پیدا کرده‌اند.

به عنوان مثال، یک کراس‌اوور مونتاژی چینی با موتور ۲.۰ لیتری توربو که در ترافیک شهری صدی ۱۲ تا ۱۴ لیتر بنزین می‌سوزاند، همچنان از سهمیه ۱۵۰۰ تومانی برخوردار است. در مقابل، یک هیوندای النترا ۱.۶ لیتری وارداتی با مصرف سوخت کمتر (حدود ۷ لیتر)، به جرم وارداتی بودن و حجم موتوری کمی بالاتر از ۱۳۰۰ سی‌سی، جریمه می‌شود. این رویکرد نشان می‌دهد که تمرکز صرف بر حجم (Displacement) و عدم توجه به راندمان (Efficiency) موتور، یک خطای مهندسی در سیاست‌گذاری کلان است.

پیامدهای بازار: سیگنال اشتباه به صنعت خودرو

استدلال موافقان مبنی بر تمکن مالی بالای خریداران خودروهای وارداتی، زمانی رنگ می‌بازد که وضعیت خودروهای مونتاژی لوکس چینی در نظر گرفته می‌شود. مشتریان خودروهای مونتاژی گران‌قیمت (مانند تیگو ۸ پرو مکس یا فیدلیتی) نیز از همان قشر مرفه هستند، اما همچنان از بنزین یارانه‌ای بهره‌مند می‌شوند.

این دوگانگی، سیگنال خطرناکی به صنعت خودرو ارسال می‌کند: حمایت از تولید داخلی، حتی اگر پرمصرف و قدیمی باشد، در حالی که خودروهای کم‌مصرف وارداتی تنبیه می‌شوند. در شرایطی که ناترازی بنزین در کشور به مرز بحران رسیده است، راهکار مدیریت مصرف، حرکت به سمت آزادسازی قیمت‌ها برای تمامی خودروهای پرمصرف فارغ از محل تولد آن‌هاست، وگرنه ایجاد جزیره‌های قیمتی تنها باعث آشفتگی بازار و نارضایتی اجتماعی خواهد شد.