خبر کامل
گروسی و شمشیر داموکلس؛ تحلیلگر: ایران راه حل میانه پیدا می‌کند؛ کلید ماجرا در اورانیوم ۶۰ درصد است
هشدار گروسی و مطالبه ایران برای پروتکل‌های جدید بازرسی
در بحبوحه تنش‌های هسته‌ای و دیپلماتیک، اظهارنظر اخیر رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، مبنی بر پابرجا بودن «سایه شمشیر داموکلس» بدون توافق با ایران، توجهات را به خود جلب کرده است. این در حالی است که مقامات ایرانی تأکید دارند تا زمانی که چارچوب‌های جدیدی برای بازرسی از مراکز هسته‌ای مورد تهاجم تعیین نشود، امکان همکاری وجود ندارد. دکتر رحمن قهرمان‌پور، تحلیلگر ارشد سیاست خارجی، ابعاد این اختلافات و احتمالات پیش روی مذاکرات را بررسی کرده است.
آژانس تابع تحولات سیاسی است، نه برعکس
دکتر رحمن قهرمان‌پور در تحلیل خود اظهار داشت که نقش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بیش از آنکه مستقل باشد، تابع تحولات سیاسی است. او تأکید کرد: «مذاکره ما منوط به توافق با آژانس نیست. هرگاه ایران و آمریکا اراده سیاسی برای مذاکره داشته‌اند، آژانس نتوانسته مانع شود. اما اصرار آژانس بر بازدید از سه مرکز آسیب‌دیده بسیار مهم است.»
وی افزود که طبق اعلام گروسی، فعالیت‌های متداول راستی‌آزمایی و بازرسی از مراکزی که مورد حمله قرار نگرفته‌اند، در حال انجام است، اما ایران اجازه بازرسی از سه مرکز هسته‌ای آسیب‌دیده نطنز، فوردو و اصفهان را نمی‌دهد.
آقای عراقچی در گفتگو با خبرگزاری ژاپن گفت که چون به سه مرکز هسته‌ای ما حمله شده، پروتکل و دستورالعمل بازرسی از این سه مرکز باید متفاوت باشد. البته آژانس چنین چیزی را نپذیرفته ولی به نظر می‌رسد توافق مصر در همین چارچوب بود.
مبنای حقوقی درخواست ایران برای سازوکار جدید
دغدغه اصلی ایران، تهیه یک سازوکار جدید بازرسی برای این سه مرکز است که طبیعتاً با روال عادی بازرسی‌ها تفاوت داشته باشد. قهرمان‌پور با اشاره به سابقه این موضوع در آژانس، درخواست ایران را دارای مبنای حقوقی دانست:
- آژانس حدود یک سال است که مشغول تهیه پروتکل بازرسی فعالیت‌های هسته‌ای زیردریایی‌های برزیل و استرالیا است.
- این نشان می‌دهد که آژانس در شرایط خاص، پذیرفته است که سازوکار متفاوتی اتخاذ کند.
با این حال، وی خاطرنشان کرد که آژانس در مورد سایت‌های بمباران شده در گذشته، مانند دیرالزور سوریه در سال ۲۰۰۵ یا سایت اوسیراک عراق در سال ۱۹۸۰، نپذیرفته که بازرسی‌ها به شکل ویژه یا با محدودیت بیشتر انجام شود. تفسیر ایران این است که توافق قاهره به معنای پذیرش سازوکار جدید توسط آژانس برای ورود به فوردو، نطنز و اصفهان بوده است.
اهمیت اورانیوم ۶۰ درصد و لزوم امتیازگیری
تحلیلگر سیاست خارجی افزود که علاوه بر اختلاف نظر حقوقی، سرنوشت ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد، برای آژانس، اروپا، آمریکا و اسرائیل بسیار حائز اهمیت است. او نتیجه‌گیری کرد: «بنابراین ایران سعی می‌کند بدون گرفتن امتیازی بزرگ، زیر بار نرود. یعنی ابتدا یک امتیاز بگیرد و سپس امتیازی بدهد.»
پیش‌بینی راه حل میانه برای جلوگیری از ارجاع به شورای امنیت
قهرمان‌پور در خصوص آینده مذاکرات بیان کرد که ایران تمایل دارد دور جدید مذاکرات را آغاز کند، مشروط بر اینکه آمریکا شرط غنی‌سازی ایران را بپذیرد و پس از آن، ایران توافق قاهره را اجرا کند. وی هشدار داد که اگر طرف مقابل امتیازی ندهد، ممکن است در جلسه فصلی شورای حکام در ماه مارس (حدود سه ماه دیگر)، اروپایی‌ها پرونده را به شورای امنیت ارجاع دهند تا فشارها بر ایران افزایش یابد.
او پیش‌بینی کرد: «تجربه نشان داده که ایران معمولاً سعی می‌کند یک راه حل میانه پیدا کند تا آژانس وارد فضای تنش با ایران نشود. حدس من این است که ایران یک راه حل میانه پیدا می‌کند.»
نقش حیاتی آژانس در راستی‌آزمایی فنی
این تحلیلگر بین‌الملل، با اذعان به اینکه طرف مقابل منابع اطلاعاتی متعددی (مانند نهادهای جاسوسی و تصاویر ماهواره‌ای) دارد، بر اهمیت آژانس تأکید کرد:
اهمیت آژانس در این است که یک نهاد فنی است و اعتبار و مشروعیت دارد. بازرسان آژانس با چشم خود هرچه حدس زده می‌شود، می‌بینند و این مهم است. به رغم پیشرفت‌های تکنولوژیک همچنان نظر نیروی انسانی مهم است. بنابراین، اگر ایران راه حل میانه‌ای پیدا کند، آمریکا و اروپا هم استقبال می‌کنند.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
