«نفت خام طبیعت»: چگونه فضولات گاو می‌تواند گرمایش ۱۵ میلیون خانه بریتانیا را تأمین کند؟

فضولات گاو؛ «نفت خام طبیعت»

ریچارد کلاثیر، دامدار لبنی در سامرست، از جمله پیشگامانی است که ضایعات دام خود را به بیومتان تبدیل می‌کند. او فضولات گاو را «نفت خام طبیعت» می‌نامد و معتقد است این ضایعات، منبعی بسیار پرانرژی برای تولید گاز هستند.

خانواده کلاثیر که دو قرن است به دامداری مشغول‌اند، در سال ۲۰۱۳ یک واحد ۴ میلیون پوندی برای استخراج متان از فضولات گاوهای خود ساختند. فرآیند تولید گاز شامل مراحل زیر است:

• جمع‌آوری کود دامی در مخازن بزرگ.
• انتقال به مخزن تجزیه (هاضم بی‌هوازی) که در آن باکتری‌های متانوژن مواد آلی را تجزیه می‌کنند.
• جمع‌آوری متان تولید شده در زیر پوشش‌های مخزن.
• پاک‌سازی و تنظیم دقیق گاز و تزریق آن به شبکه ملی گاز.

بخش قابل توجهی از این گاز مستقیماً برای راه‌اندازی کارخانه پنیرسازی خانوادگی کلاثیر، «وایک فارم»، استفاده می‌شود. به گفته او، این مزرعه ۱۰۰ درصد انرژی خود را تولید می‌کند که هم برای محیط زیست و هم برای کسب‌وکارشان عالی است. بر اساس محاسبات کلاثیر، گاز حاصل از گاوهای مزرعه وایک سالانه می‌تواند گرمایش ۱۰ هزار خانه را تأمین کند.

پتانسیل عظیم بیومتان در بریتانیا

در حال حاضر، تولید بیومتان در بریتانیا تنها بخش کوچکی از پتانسیل موجود را تشکیل می‌دهد. گاوهای بریتانیایی سالانه حدود ۹۰ میلیون تن لجن دامی تولید می‌کنند، اما تنها ۲.۵ درصد از این مقدار به واحدهای هاضم بی‌هوازی فرستاده می‌شود. هزینه بالای نصب این واحدها یکی از موانع اصلی برای کشاورزان است.

با این حال، «کارگروه گاز سبز» پتانسیل عظیمی برای افزایش این رقم می‌بیند. چارلز مک‌آلیستر، مدیر این کارگروه، می‌گوید در صورت جمع‌آوری پسماند غذایی بیشتر و ساخت واحدهای بیوگاز در نزدیکی مزارع لبنی، «تا سال ۲۰۵۰ می‌توان انتظار داشت ۱۰ تا ۱۵ میلیون خانوار با بیومتان گرم شوند.»

شرکت‌هایی مانند «Wales and West Utilities» که شبکه ملی گاز را در جنوب‌غرب انگلستان اداره می‌کنند، مشتاق افزایش تولید بیومتان هستند. مت هیندل، مسئول برنامه‌های کاهش انتشار کربن این شرکت، جنوب‌غرب انگلستان را به یکی از مراکز اصلی تولید بیوگاز تبدیل شده می‌داند و اظهار می‌دارد:

ما فکر می‌کنیم بیومتان می‌تواند بخش بسیار مهمی از ترکیب گاز ما باشد و در کنار هیدروژن و برق‌رسانی، در چارچوب یک رویکرد سیستمی برای کربن‌زدایی از گرمایش کار کند.

توسعه این صنعت، منافع اقتصادی قابل توجهی برای مناطق روستایی به همراه خواهد داشت، از جمله سرمایه‌گذاری و ایجاد شغل در این جوامع.

چالش‌ها و نگرانی‌ها: گاز سبز یا «سبزشویی»؟

تولید گاز از فضولات گاو عموماً به‌عنوان یک اقدام مثبت برای محیط زیست تلقی می‌شود؛ چرا که مهار و استفاده کنترل‌شده از متان موجود در کود دامی، بهتر از رها شدن آن در هوا و تشدید تغییرات اقلیمی است.

اما فعالان محیط‌زیست نگرانی‌هایی را مطرح کرده‌اند. بخشی از بیوگاز از منابع دیگری مانند کشت محصولاتی برای سوخت (نه غذا) تولید می‌شود، و این مسئله نگرانی‌ها درباره «سبزشویی» را افزایش داده است. همچنین، این فعالان نگران‌اند که تمرکز بر بیومتان، جایگزینی کامل خطوط لوله گاز با برق تجدیدپذیر یا هیدروژن را به تأخیر بیندازد.

تحلیل‌گران انرژی در اندیشکده «رگن» برآورد کرده‌اند که در خوش‌بینانه‌ترین حالت، بیومتان می‌تواند ۱۸ درصد از کل مصرف گاز بریتانیا را جایگزین کند. تامسین لانسدیل-اسمیت، تحلیل‌گر این گزارش، می‌گوید:

حتی ۱۸ درصد هم سناریویی خوش‌بینانه است؛ بنابراین باید راه‌های دیگری برای کربن‌زدایی از گرمایش و حمل‌ونقل پیدا کنیم.

با این وجود، ریچارد کلاثیر تأکید می‌کند که برای دامدارانی چون او، بهره‌برداری از ضایعات روزانه گاوها انتخابی روشن و بدیهی است. او معتقد است این روش می‌تواند مقدار زیادی متان تولید و انرژی را ذخیره کند؛ انرژی‌ای که در غیر این صورت بریتانیا باید آن را وارد کند.