خبر کامل
لیتوانی؛ الگوی موفق گذار انرژی در اروپا و قطع کامل وابستگی به روسیه

در سالهایی که جنگ روسیه و اوکراین بحران عرضه و جهش قیمتها را به بازار جهانی انرژی تحمیل کرد، لیتوانی با یک تحول ساختاری، نهتنها وابستگی خود به سوختهای فسیلی وارداتی از روسیه را به صفر رساند، بلکه به سرعت به سمت توسعه انرژیهای تجدیدپذیر حرکت کرد و اکنون در آستانه تبدیل شدن به صادرکننده برق قرار دارد. تجربه لیتوانی به عنوان یکی از موفقترین نمونههای گذار انرژی در اروپا، الگویی الهامبخش برای سایر کشورهای وابسته به واردات سوخت فسیلی است.
پایان وابستگی به سوختهای فسیلی روسیه
لیتوانی در سال ۲۰۲۲ رسماً اعلام کرد که به وابستگی خود به واردات سوختهای فسیلی از روسیه پایان داده است. این اقدام، که پاسخی مستقیم به تحولات ژئوپلیتیکی بود، نتیجه سالها سرمایهگذاری هدفمند در زیرساختهای انرژی پاک است.
دادهها نشان میدهند که این کشور از سال ۲۰۱۸ تاکنون، تولید انرژیهای تجدیدپذیر خود را بیش از دو برابر کرده است. این رشد سریع، امنیت انرژی لیتوانی را در یکی از بحرانیترین دورههای تاریخ معاصر اروپا تضمین کرده است.
جهش تاریخی سهم تجدیدپذیرها در مصرف نهایی
انرژیهای تجدیدپذیر مدرن به رکن اصلی سیاستهای انرژی لیتوانی تبدیل شدهاند. بر اساس آمار سال ۲۰۲۲، سهم این منابع در مصرف نهایی انرژی کشور به ۳۵.۸ درصد رسیده است؛ رقمی که نسبت به سال ۲۰۰۰، رشدی بیش از ۱۰۸ درصد را نشان میدهد.
این افزایش چشمگیر، لیتوانی را در زمره کشورهای پیشرو در تحقق اهداف توسعه پایدار سازمان ملل، بهویژه هدف افزایش سهم انرژیهای تجدیدپذیر، قرار داده است.
لازم به ذکر است که این آمار تنها شامل منابع تجدیدپذیر مدرن بوده و استفادههای سنتی از زیستتوده (مانند سوزاندن چوب به شیوههای غیرایمن) که پیامدهای جدی زیستمحیطی و بهداشتی دارند، در آن لحاظ نشده است.
ترکیب سبد انرژی: سوختهای زیستی و برق پاک
نقش سوختهای زیستی در گرمایش
سوختهای زیستی و زبالهها در سبد انرژی لیتوانی نقشی حیاتی ایفا میکنند و در سال ۲۰۲۳، ۱۲.۸ درصد از کل مصرف نهایی انرژی را به خود اختصاص دادند. تمرکز اصلی مصرف این منابع در بخشهای زیر است:
- بخش مسکونی: ۵۶ درصد (اختصاص به گرمایش خانهها)
- بخش صنعت: ۲۰.۴ درصد
- بخش حملونقل: ۱۵.۸ درصد
این توزیع نشاندهنده تمرکز سیاستهای انرژی بر کاهش مصرف سوختهای فسیلی در گرمایش ساختمانها است.
سلطه باد و خورشید در تولید برق
برجستهترین دستاورد لیتوانی، رشد تولید برق از منابع تجدیدپذیر است. در سال ۲۰۲۲، ۷۱.۶ درصد از برق تولیدی این کشور از این منابع تامین شد که نسبت به سال ۲۰۰۰، رشدی بیش از ۲۲ برابر را نشان میدهد.
در میان منابع تجدیدپذیر غیر احتراقی، انرژی بادی نقش غالب دارد. آمار سال ۲۰۲۴ نشان میدهد که توزیع تولید برق تجدیدپذیر به شرح زیر است:
| منبع | سهم از برق تجدیدپذیر (۲۰۲۴) |
|---|---|
| انرژی بادی | ۵۹ درصد |
| انرژی خورشیدی | ۲۳.۹ درصد |
| برقآبی | ۱۷.۳ درصد |
کاهش شدید هزینه پنلهای خورشیدی و توربینهای بادی، این منابع را به ارزانترین گزینه تولید برق جدید در لیتوانی تبدیل کرده است.
خورشید روی پشتبامها و چالش گرمایش صنعتی
بیش از ۶۰ درصد از ظرفیت خورشیدی لیتوانی از طریق سامانههای فتوولتائیک نصبشده روی پشتبامها تامین میشود. این رویکرد غیرمتمرکز، ضمن کاهش فشار بر شبکه، مشارکت مستقیم شهروندان در گذار انرژی را تقویت کرده است.
با این حال، بخش گرمایش همچنان به شدت به سوختهای زیستی جامد اولیه وابسته است؛ بهطوری که در سال ۲۰۲۴، این منبع ۱۰۰ درصد گرمای تولیدی از انرژیهای تجدیدپذیر و زباله را تامین کرده است. چالش بعدی، گذار در صنایع سنگین است که به دماهای بسیار بالا نیاز دارند و مستلزم توسعه فناوریهای نوین برای استفاده از منابع پاک است.
هدفگذاری بلندپروازانه برای ۲۰۳۰
لیتوانی هدفگذاری کرده است که تا سال ۲۰۳۰ از یک واردکننده خالص برق به یک صادرکننده انرژی تبدیل شود. تحقق این هدف، جایگاه این کشور را در بازار انرژی منطقه بالتیک تقویت کرده و نشان میدهد که کشورهای کوچک نیز میتوانند با سیاستگذاری هوشمندانه و سرمایهگذاری مستمر، نقش مهمی در آینده انرژی پاک اروپا ایفا کنند.
درباره هوشمصنوعی دستاول:
تمامی اخبار دستاول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحتسنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با دادههای جدید آموزش داده میشود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دستاول در حال بهتر شدن است.
شما میتوانید از چتبات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۰۵:۰۰ - ۱۴۰۴/۰۹/۳۰