رضا فیاضی: تئاتر نوجوان متولی ندارد؛ سالن‌های تهران بلااستفاده مانده‌اند

رضا فیاضی، داور بخش نوجوان هفتمین جشنواره تئاتر «شهر»، با انتقاد شدید از وضعیت تئاتر کودک و نوجوان در کشور، تأکید کرد که مهم‌ترین معیار انتخاب آثار، داشتن «حرف مشخص» برای نسل نوجوان است. او بی‌توجهی به این حوزه را ناشی از فقدان متولی مشخص و عدم استفاده از تجربه پیشکسوتان دانست و از خالی ماندن سالن‌های مجهز تئاتر در تهران ابراز تأسف کرد.

معیارهای داوری: نمایش‌هایی با دغدغه‌های نوجوان

فیاضی با اشاره به تمرکز ویژه دوره هفتم جشنواره بر تئاتر کودک و نوجوان، معیار اصلی خود برای بخش نوجوان را این‌گونه تشریح کرد: «برای من به‌عنوان داور، مهم‌ترین معیار این است که نمایش حرف مشخصی برای نوجوان داشته باشد نه این‌که اثری صرفاً کودکانه باشد.»

او با تأکید بر تفاوت اساسی این دو گروه سنی، افزود: نوجوان مسائل، دغدغه‌ها و معضلات خاص خودش را تجربه می‌کند. متأسفانه فقدان شناخت کافی از این گروه سنی، کار را دشوار کرده است.

پیچیدگی‌های گروه سنی نوجوان

به گفته این هنرمند، نوجوان در موقعیتی پیچیده قرار دارد؛ نه کاملاً وابسته است و نه استقلال کامل دارد. این وضعیت باعث می‌شود ارتباط‌گیری با او، چه در اجتماع و چه در تئاتر، دشوار باشد. او تصریح کرد که در حوزه تئاتر نوجوان، آموزش و تجربه منسجمی وجود ندارد و کمتر به این بخش پرداخته شده است.

معضلات ساختاری: فقدان متولی و بی‌توجهی به پیشکسوتان

فیاضی نبود متولی مشخص برای تئاتر کودک و نوجوان را یکی از مشکلات اساسی و ریشه‌ای این حوزه دانست:

در سینما، تلویزیون و تئاتر، مسئول دلسوز و مشخصی برای کودک و نوجوان وجود ندارد. بارها طرح و ایده ارائه داده‌ایم، اما یا همکاری نشده یا تعهدات نادیده گرفته شده است.

او تأکید کرد که باید از تجربه پیشکسوتانی که سال‌ها در این حوزه کار کرده‌اند، استفاده شود. هنرمندانی چون مرضیه برومند و رضا بابک از جمله این افراد هستند که تجربیاتشان نادیده گرفته شده است.

انتقاد از بی‌میلی به حضور هنرمندان

این هنرمند با انتقاد از بی‌توجهی به سرمایه انسانی تئاتر کودک و نوجوان، اظهار داشت که نه‌تنها همکاری نمی‌شود، بلکه گاهی احساس می‌شود تمایلی به حضور هنرمندان باتجربه نیز وجود ندارد. او با وجود این بی‌مهری‌ها، بر امیدواری خود تأکید کرد و گفت: «من ایده دارم، طرح دارم، اما سال‌هاست نتوانسته‌ام حتی یک تهیه‌کننده برای اجرای نمایشنامه‌ای در حوزه کودک و نوجوان پیدا کنم.»

انتظارات از جشنواره: محک زدن آثار اجرا شده

رضا فیاضی انتظارات خود از هفتمین جشنواره تئاتر «شهر» را در راستای ارتقای کیفیت آثار دانست و بیان کرد که آثار باید پیش از حضور در جشنواره، در شهر خودشان اجرا شده و بازخورد مردمی گرفته باشند. او معتقد است:

• جشنواره باید محلی برای محک زدن آثار باشد.
• جشنواره نباید تنها نقطه شروع تولید یک اثر باشد.

ظرفیت گسترده تئاتر کودک و نوجوان

دغدغه همیشگی هنرمندان این حوزه، محدودیت اجرای عمومی است. فیاضی در این خصوص گفت: «ترس ما این است که نمایشی با سختی فراوان تولید شود اما امکان اجرای عمومی پیدا نکند یا اجرای آن بسیار محدود باشد.» او یادآور شد که تئاتر کودک و نوجوان ظرفیت جذب مخاطب بسیار گسترده‌تری نسبت به وضعیت کنونی دارد.

وضعیت سالن‌های تئاتر و اهمیت تداوم اجرا

داور بخش نوجوان جشنواره به وضعیت سالن‌های نمایشی در پایتخت اشاره کرد و با لحنی انتقادی گفت: «در تهران سالن‌های مجهز و آماده‌ای وجود دارد که عملاً بلااستفاده مانده‌اند؛ سالن‌هایی که حتی مگسی هم در آنها پر نمی‌زند. دردناک‌تر از این وضعیت، نبود برنامه‌ریزی برای پر کردن این فضاها است.»

او با استقبال از ازسرگیری جشنواره پس از هشت سال توقف، تأکید کرد که نباید همه‌چیز به جشنواره محدود شود. اصل ماجرا تداوم اجرا و ارتباط مستمر با مخاطب است. اگر سالن‌ها خالی بمانند، جشنواره نیز تأثیر واقعی خود را از دست خواهد داد.

احیای جشنواره پس از هشت سال

فیاضی ضمن اشاره به اهمیت جشنواره تئاتر «شهر» در بازنمایی هویت پایتخت، یادآور شد که هشت سال پیش، آثار این جشنواره تداوم اجرا داشتند و به‌صورت رپرتواری روی صحنه می‌رفتند. توقف بی‌سروصدای آن اتفاقی تلخ بود، اما احیای دوباره آن با همان نگاه، جای خوشحالی دارد.

وی در پایان تأکید کرد: مهم‌ترین مسئله این است که سالن‌ها خالی نمانند و تماشاگر به تئاتر بازگردد. جشنواره تئاتر «شهر» (به دبیری امین اشرفی که از ۲۸ آذر تا ۳ دی‌ در تهران درحال برگزاری است) می‌تواند نقش مهمی در بازنمایی فرهنگ تهران و ایجاد ارتباط مؤثر با مخاطبان، به‌ویژه کودکان و نوجوانان، ایفا کند.