کرمانشاه در آلودگی هوا مطلوب‌تر است؛ چالش جدی پسماند، پساب و صنایع آلاینده

وضعیت مطلوب کیفیت هوا و چالش‌های آلاینده‌های متحرک

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان کرمانشاه با اشاره به وضعیت محیط‌زیست استان در زمینه‌های مختلف، تاکید کرد که اگرچه کاستی‌ها و مشکلاتی وجود دارد، اما در حوزه‌هایی مانند محیط زیست انسانی، طبیعی و به‌ویژه کیفیت هوا، وضعیت کرمانشاه نسبت به بسیاری از استان‌های دیگر کشور مطلوب‌تر است.

وی دلیل اصلی کیفیت هوای بهتر را عدم صنعتی بودن استان دانست، با این حال خاطرنشان کرد که آلودگی هوا در کرمانشاه نیز وجود دارد. در روزهای سرد سال جاری، اگرچه کیفیت هوا از حالت استاندارد خارج شده و برای گروه‌های حساس ناسالم بود، اما استان وارد شرایط بحران و اضطرار نشد.

منابع آلایندگی و ریزگردها

پدیده وارونگی هوا در کرمانشاه عمدتاً تحت تأثیر منابع آلاینده متحرک از جمله خودروها است و استان از نظر منابع آلاینده ثابت مانند صنایع، مشکلات جدی ندارد. همچنین، ریزگردها یکی از عوامل اصلی آلودگی هوای استان هستند که معمولاً در شش‌ماهه نخست سال جو منطقه را تحت تأثیر قرار می‌دهند.

بر اساس آخرین گزارش هواشناسی، خوشبختانه در حال حاضر در استان کرمانشاه کانون داخلی گرد و غبار نداریم و گرد و غباری که وارد استان می‌شود منشأ خارجی داشته و عمدتاً از کشور عراق وارد می‌شود.

توسعه ایستگاه‌های سنجش کیفیت هوا

در حال حاضر، ۹ ایستگاه سنجش کیفیت هوا در سطح استان فعال است که چهار ایستگاه در مرکز و پنج ایستگاه در شهرستان‌های پاوه، کنگاور، اسلام‌آبادغرب، قصرشیرین و سرپل‌ذهاب مستقر هستند. برنامه‌ریزی برای افزایش این ایستگاه‌ها از محل اعتبارات سفر رئیس‌جمهور در دستور کار قرار دارد و راه‌اندازی ایستگاه در شهرستان‌های مرزی مانند گیلانغرب و ثلاث باباجانی در اولویت است.

مدیریت پسماند و طرح پیشگامانه RDF

پسماند به عنوان یکی از اصلی‌ترین چالش‌های محیط زیست کرمانشاه مطرح است. در شهر کرمانشاه روزانه حدود ۶۰۰ تا ۷۰۰ تن پسماند تولید می‌شود که تماماً به شرکت بازیافت منتقل می‌گردد. حدود ۷۰ درصد این پسماندها به مواد آلی تبدیل شده و ۳۰ درصد باقی‌مانده شامل مواد با ارزش اقتصادی و همچنین مواد دارای ارزش حرارتی است که در قالب سوخت RDF (سوخت حاصل از پسماند) در صنایع مورد استفاده قرار می‌گیرد.

طرح RDF در کرمانشاه به عنوان نخستین استان کشور به‌زودی اجرایی می‌شود و کارخانه سیمان از آن بهره‌مند خواهد شد. تاکنون حدود ۸۰ درصد اقدامات لازم در کارخانه سیمان انجام شده، اما لازم است روند کار در شرکت بازیافت نیز با سرعت بیشتری دنبال شود.

مدیریت پسماندهای بیمارستانی

پسماندهای تمامی ۲۷ بیمارستان دولتی و خصوصی استان بی‌خطرسازی شده و سپس مدیریت می‌شود. همچنین، پسماندهای مطب‌های خصوصی و درمانگاه‌ها نیز توسط شرکت‌هایی تحت نظارت دانشگاه علوم پزشکی، پس از بی‌خطرسازی مدیریت می‌شوند.

چالش پساب و وضعیت تصفیه‌خانه فاضلاب

ورود پساب به رودخانه «قره‌سو» موضوعی پنهان نیست، اما با اجرایی شدن سه مدول تصفیه‌خانه فاضلاب شهر کرمانشاه، این مشکل تا حدودی برطرف خواهد شد. در حال حاضر:

• مدول اول: حدود ۳۰ درصد پساب شهر را تصفیه می‌کند.
• مدول دوم: انتظار می‌رود امسال به بهره‌برداری برسد و توان تصفیه پساب مربوط به ۴۰۰ هزار نفر از جمعیت شهر را خواهد داشت.

وضعیت صنایع آلاینده استان

برخی صنایع استان همچنان در فهرست آلاینده‌ها قرار دارند یا اخیراً از آن خارج شده‌اند:

• کارخانه فروآلیاژ اسلام‌آبادغرب: مشکلات آن (پساب انسانی و خروجی دودکش‌ها) برطرف و این واحد از لیست صنایع آلاینده خارج شده است.
• کارخانه خمیرمایه اسلام‌آبادغرب: همچنان در فهرست صنایع آلاینده قرار دارد و اقدامات قضایی علیه آن انجام شده است.
• نیروگاه بیستون: به دلیل مصرف مازوت، خروجی آلاینده دارد و در فهرست صنایع آلاینده استان قرار گرفته است.

مناطق حفاظت‌شده و روند افزایشی حیات‌وحش

مناطق تحت مدیریت محیط زیست استان شامل سه پناهگاه حیات‌وحش، پنج منطقه حفاظت‌شده و دو اثر طبیعی ملی است. همچنین، چهار منطقه شکار و تیراندازی ممنوع شامل هشیلان، لهون، بمو و شیاکوه در استان وجود دارد.

سرشماری پستانداران بزرگ‌جثه که از ۲۵ آبان آغاز شد، نشان می‌دهد وضعیت گونه‌های حیات‌وحش در این مناطق مناسب بوده و در بسیاری از مناطق روند افزایشی داشته است. این بهبود، حاصل تلاش نیروهای محیط زیست و همکاری جوامع محلی و انجمن‌های زیست‌محیطی است.

تخصیص اعتبارات مصوب سفر دولت

در جریان سفر هیأت دولت به استان، ۱۳۲ میلیارد تومان اعتبار برای طرح‌های محیط زیست کرمانشاه تصویب شد که قرار است طی دو سال تخصیص یابد. تاکنون مبلغ ۲۸.۶ میلیارد تومان آن در حساب محیط زیست استان قرار گرفته است.

این اعتبارات برای سه طرح اصلی در نظر گرفته شده بود:

1. کنترل آلودگی هوا و ایستگاه‌های سنجش کیفیت هوا (تاکنون اعتباری تخصیص نیافته است)
2. تأمین تجهیزات یگان حفاظت
3. مناطق چهارگانه تحت مدیریت محیط زیست

در زمینه بهبود اعتبارات، مجموع دریافتی محیط زیست استان در سال ۱۴۰۲، ۱۰ میلیارد تومان بود که این رقم در سال گذشته به ۲۴ میلیارد تومان رسید و امسال نیز تاکنون بیش از ۲۸ میلیارد تومان از محل مصوبات سفر رئیس‌جمهور اختصاص یافته است.