بورس تهران در آذر ۲۳٪ رشد کرد؛ فتح قله ۳.۹ میلیون واحدی و صدرنشینی در بازدهی پاییز

عملکرد خیره‌کننده شاخص کل در آذر و صدرنشینی در پاییز

آذرماه، سومین ماه فصل پاییز، در حالی به پایان رسید که تقریباً تمامی بازارهای دارایی داخلی با افزایش قیمت همراه بودند. در این ماه، نیم‌سکه با ۲۷ درصد رشد و ربع‌سکه با ۲۵ درصد افزایش قیمتی، به ترتیب جایگاه‌های اول و دوم را به خود اختصاص دادند و شاخص کل بورس با صعود ۲۳ درصدی در رتبه سوم قرار گرفت. بازدهی دلار در ماه آخر پاییز نیز ۱۴ درصد بود.

عملکرد بورس در کل فصل پاییز، اما، بسیار درخشان‌تر بود. شاخص کل در این فصل با ثبت رشد ۵۳ درصدی، توانست گوی سبقت را از دیگر بازارها برباید و در صدر جدول بازدهی قرار گیرد. در مقایسه، نیم‌سکه با ۴۶ درصد و طلای ۱۸ عیار با ۴۵ درصد رشد، در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. شاخص‌های هموزن و شاخص کل فرابورس نیز به ترتیب با ۳۹ و ۳۸ درصد رشد، پاییز را به پایان رساندند. ضعیف‌ترین عملکرد فصل نیز با ۲۶ درصد رشد، به دلار بازار آزاد اختصاص داشت.

مقایسه بازدهی ۹ ماهه: جاماندگی بورس از طلا

با وجود عملکرد فوق‌العاده در فصل پاییز، در مقیاس ۹ ماهه و از ابتدای سال، بورس همچنان از بازار طلا و سکه عقب‌تر است. جدول زیر، مقایسه‌ای از بازدهی مهم‌ترین بازارهای دارایی را از ابتدای سال جاری تا پایان آذرماه نشان می‌دهد:

همانطور که مشخص است، هر گرم طلای ۱۸ عیار با ۶۷ درصد رشد، پرچم‌دار بازدهی ۹ ماهه بوده و سکه امامی با ۴۴.۱ درصد و شاخص کل بورس با ۴۳.۸ درصد، به ترتیب در جایگاه دوم و سوم قرار دارند. با این حال، بورس عملکرد بهتری نسبت به دلار بازار آزاد، نیم‌سکه و ربع‌سکه از خود بر جای گذاشته است.

تحلیل عوامل محرک: پشت پرده اقبال به بازار سهام

پس از جهش ۲۰ درصدی ابتدای سال و اصلاح شدید تابستان، بازار سهام از اوایل شهریورماه وارد روند صعودی پایداری شد که نهایتاً به فتح قله تاریخی ۳ میلیون و ۲۵۲ هزار واحدی انجامید. عبور از این سطح، که برای ماه‌ها به عنوان یک مقاومت مهم تلقی می‌شد، نشانه‌ای از تغییر فاز انتظارات فعالان بازار بود.

یکی از مهم‌ترین دلایل رشد بازار سهام در پاییز، افزایش قیمت دلار در بازار آزاد و تشدید انتظارات تورمی بود. رشد نرخ ارز به عنوان متغیری اثرگذار بر سودآوری اسمی شرکت‌های بورسی، بار دیگر توجه سرمایه‌گذاران را به این بازار جلب کرد. در این شرایط، بورس توانست از فضای تورمی موجود به نفع خود بهره‌برداری کند.

بازار سهام در سال‌های گذشته با نوعی جاماندگی معنادار نسبت به تورم عمومی، نرخ ارز و سایر بازارهای موازی مواجه بوده است. این جاماندگی باعث شد بورس، در مقایسه با بازارهایی نظیر ارز، طلا و مسکن، از بیشترین پتانسیل نسبی برای رشد برخوردار باشد.

در ماه‌های اخیر و با کمرنگ‌تر شدن سایه ریسک‌های سیستماتیک و بهبود نسبی فضای انتظارات، این پتانسیل نهفته فعال شد و ماحصل آن، بازگشت اقبال سرمایه‌گذاران حقیقی به بازار سهام بود که خود را در افزایش ارزش معاملات نشان داد.

دیدگاه کارشناسان: اصلاحات ساختاری و ریسک‌های پیش‌رو

در تحلیل روند صعودی بورس تهران، کارشناسان بازارهای مالی معتقدند که این تغییر مسیر صرفاً به هیجانات کوتاه‌مدت مربوط نیست، بلکه مجموعه‌ای از اصلاحات بنیادین در حوزه سیاستگذاری اقتصادی و بازار سرمایه، چشم‌اندازی مثبت را ترسیم کرده است. مهم‌ترین این محرک‌ها عبارتند از:

• تغییر سازوکار عرضه ارز: فاصله گرفتن از نرخ‌های دستوری و امکان عرضه ارز شرکت‌های صادرات‌محور در سطوح قیمتی بالاتر، سودآوری این شرکت‌ها را تقویت کرده است.
• تسهیل افزایش نرخ محصولات: امکان انتقال بخشی از هزینه‌ها به قیمت فروش در شرایط تورمی، به حفظ حاشیه سود بنگاه‌ها کمک می‌کند.
• کشف قیمت رقابتی: کشف قیمت رقابتی در بورس کالا، به ویژه برای صنایع فلزی و فولادی، شفافیت درآمدها و جریان سودآوری را تقویت کرده است.

با این حال، کارشناسان بر لزوم در نظر گرفتن ریسک‌ها و عوامل منفی بالقوه نیز تاکید دارند:

1. فشار اوراق بدهی دولت: فروش اوراق بدهی، به ویژه در شرایط کسری بودجه، می‌تواند فشار قابل‌توجهی بر نقدینگی بازار وارد کرده و احتمال افزایش نرخ بهره را تقویت کند.
2. ریسک عرضه اولیه‌ها: برنامه عرضه اولیه حداقل ۲۰ شرکت تا پایان سال، در صورت نبود سازوکار شفاف و تدریجی، ریسک جذب نقدینگی از بازار ثانویه را به همراه دارد.
3. چالش‌های مزمن انرژی: محدودیت برق در تابستان و گاز در زمستان، همچنان تهدیدی جدی برای تولید و سودآوری شرکت‌ها محسوب می‌شود.

در نهایت، تداوم مسیر صعودی بورس، بیش از هر چیز به مدیریت صحیح ریسک‌ها و ثبات در سیاستگذاری اقتصادی وابسته خواهد بود.