مجوز محیط زیست برای ۸ کیلومتر از آزادراه تهران - شمال؛ تونل‌زنی و نظارت مستقیم شرط اجرا

آزادراه تهران - شمال: تلاقی توسعه و محیط زیست

آزادراه تهران - شمال، یکی از مهم‌ترین پروژه‌های زیرساختی کشور با سابقه‌ای بیش از چهار دهه، برای کوتاه‌تر، ایمن‌تر و سریع‌تر کردن اتصال پایتخت به شمال ایران طراحی شده است. پیچیدگی‌های اجرایی این طرح بزرگ، به‌ویژه در قطعه سوم، همواره باعث وقفه‌های طولانی در مسیر تکمیل آن شده است.

حساسیت‌های قطعه سوم و موافقت مشروط با ۸ کیلومتر

قطعه سوم آزادراه به طول تقریبی بیش از ۵۰ کیلومتر از سیاه‌بیشه تا مرزن‌آباد، به‌دلیل عبور از مناطق کوهستانی و همجواری با مناطق حفاظت‌شده، کانون اصلی چالش‌ها میان منافع توسعه زیرساختی و دغدغه‌های زیست‌محیطی بوده است. در همین راستا، اجرای مسیر از داخل یا حاشیه مناطق حفاظت‌شده با مخالفت جدی سازمان حفاظت محیط زیست روبرو شد و در نهایت، مسیر به گزینه تونل‌زنی محدود گردید.

معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور اعلام کرد که برای احداث بخشی از این قطعه، به طول ۸ کیلومتر (از سیاه‌بیشه تا ولی‌آباد)، مجوز محیط زیست دریافت شده و عملیات اجرایی این محدوده به‌زودی آغاز خواهد شد.

ساخت این هشت کیلومتر با موافقت صد درصدی محیط زیست انجام می‌شود. پیشنهاد محیط زیست این بوده که راه‌های دسترسی حذف شود و همه مسیر تونل باشد که وزارت راه نیز با این موضوع موافق است. اگر این هشت کیلومتر احداث شود، مسیر پنج دقیقه‌ای خواهد شد و حلقه پرترافیک برداشته می‌شود. امیدواریم ظرف چهار سال این پروژه را تمام کنیم.

رد شدن یک مسیر و بررسی ویژه ۸ کیلومتر مشترک

معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست درباره روند ارزیابی زیست‌محیطی بخش ۵۲ کیلومتری آزادراه توضیح داد. پس از دعوت از یک کارشناس بین‌المللی برای ارزیابی گزارش‌ها، وزارت راه و شهرسازی دو گزینه مسیر ارائه کرد:

• مسیر اول: عمدتاً از داخل منطقه حفاظت‌شده عبور می‌کرد و به همین دلیل رد شد. این مسیر منطقه حفاظت‌شده را به دو بخش مجزا تقسیم می‌کرد و فاقد مطالعات هیدرولوژی و اجتماعی بود.
• مسیر دوم: به‌عنوان گزینه قابل بررسی اعلام شد، مشروط بر آنکه مطالعات تکمیلی برای تصمیم‌گیری نهایی ارائه شود.

از آنجا که حدود ۸ کیلومتر از مسیر در هر دو گزینه پیشنهادی مشترک بود و اجرای آن می‌توانست بخشی از مشکلات ترافیکی منطقه را کاهش دهد، بررسی‌های ویژه‌ای برای صدور مجوز این قطعه در دستور کار قرار گرفت.

الزامات سخت‌گیرانه محیط زیست برای اجرا

سازمان حفاظت محیط زیست برای این ۸ کیلومتر، شروط سخت‌گیرانه‌ای را اعمال کرد که وزارت راه و شهرسازی با وجود مقاومت‌های اولیه پیمانکار، آن‌ها را پذیرفت:

1. ارائه جزئیات کامل برنامه مدیریت زیست‌محیطی (EMP) شامل اقدامات برنامه‌ریزی شده در کارگاه‌ها.
2. مخالفت قاطع با ایجاد مسیر دسترسی از داخل منطقه حفاظت‌شده.
3. تأکید بر اینکه تنها در صورت ضرورت، مسیر دسترسی باید با حداقل طول و بیشترین فاصله از منطقه حفاظت‌شده و با کمترین خسارت زیست‌محیطی ایجاد شود.
4. اعمال الزام نظارت مستقیم زیست‌محیطی حین اجرا به‌صورت رسمی.

معاون سازمان حفاظت محیط زیست تأکید کرد که این پروژه، نخستین طرحی است که در آن نظارت مستقیم زیست‌محیطی به‌طور رسمی اعمال شده تا اجرای ۸ کیلومتر با رعایت صددرصدی الزامات محیط‌زیستی و حضور مرحله‌به‌مرحله ناظر زیست‌محیطی انجام شود. این همکاری تعاملی میان وزارت راه و سازمان حفاظت محیط زیست، با هدف انتخاب مسیری با کمترین آسیب به محیط زیست کشور شکل گرفته است.