انتقاد شدید انبوه‌سازان از طرح «خانه‌ریز» شهرداری: محکوم به شکست و عامل سرگردانی مردم

در پی معرفی طرح «خانه‌ریز» یا فروش سانتی‌متری مسکن توسط شهرداری تهران به عنوان راهکاری جدید برای تسهیل خانه‌دار شدن شهروندان، فعالان بخش ساخت‌وساز با ابراز تردید جدی نسبت به کارآمدی آن، این ایده را نه تنها ناکارآمد، بلکه عامل سردرگمی مردم و صرفاً ابزاری برای جمع‌آوری نقدینگی دانستند.

ایرج رهبر، رئیس انجمن انبوه‌سازان مسکن و ساختمان استان تهران، در واکنش به این طرح‌های جدید، تأکید کرد که مشکل اصلی بازار مسکن با چنین ایده‌هایی حل نخواهد شد و آن‌ها را محکوم به شکست می‌داند.

انتقاد تند از طرح فروش سانتی‌متری مسکن

رئیس انجمن انبوه‌سازان با انتقاد شدید از طرح فروش سانتی‌متری مسکن، آن را اقدامی بی‌اثر و گمراه‌کننده توصیف کرد:

«اصلاً اعتقادی به این طرح‌ها ندارم. به نظر ما این کارها نوعی مسخره‌بازی است و مردم را سر کار می‌گذارند. اول فروش متری مسکن مطرح شد و حالا به فروش سانتی‌متری رسیده‌اند؛ مگر ملک طلا است که مثقالی بفروشند؟»

او با تأکید بر اینکه این طرح از ابتدا محکوم به شکست است، افزود که هدف عملی این مسیر، جمع‌آوری نقدینگی مردم است و در نهایت شهروندان را درگیر مسائل حقوقی و بازپس‌گیری سرمایه‌شان خواهد کرد که این موضوع تنها به سرگردانی بیشتر منجر می‌شود.

ریشه رکود دو ساله بازار مسکن

رهبر در تحلیل وضعیت کنونی بازار مسکن، اعلام کرد که این بازار در رکود عمیقی به سر می‌برد که حداقل از دو سال قبل آغاز شده و همچنان ادامه دارد. او ریشه این وضعیت را نه در ساختار درونی مسکن، بلکه در شرایط کلان اقتصادی کشور جست‌وجو می‌کند:

• اقتصاد مردم: کاهش قدرت خرید و توان مالی خانوارها.
• شرایط کلی اقتصاد کشور: وضعیت نامساعد اقتصاد کلان.

وی تصریح کرد که برای خانه‌دار کردن مردم، اجرای صحیح طرح‌های مسکن حمایتی ضروری است که نیازمند کمک واقعی به ساخت‌وساز است. او اهدای صرف زمین (مانند زمین ۲۰۰ متری) را بدون تأمین مالی لازم برای ساخت، ناکافی و نیازمند برنامه‌ریزی دقیق دانست.

شکست تجربه طرح‌های حمایتی گذشته

به گفته رئیس انجمن انبوه‌سازان، تجربه‌های گذشته در حوزه مسکن حمایتی نیز موفق نبوده‌اند. او به شکست طرح‌هایی مانند «مسکن مهر» و عملکرد نامناسب «نهضت ملی مسکن» اشاره کرد و دلیل اصلی این ناکامی‌ها را عدم توجه به پیشنهادهای بخش خصوصی دانست.

پیشنهاد اصلی بخش خصوصی، شکل‌گیری مشارکت سرمایه مردم بود؛ به این صورت که هر فرد به اندازه توان مالی خود سرمایه بیاورد و سرمایه‌گذار نیز به نسبت سهمش شریک شود. رهبر تأکید کرد که متأسفانه از ابتدا برنامه مشخصی برای این مشارکت وجود نداشت و حتی طرح مشارکت که پس از چهار سال ابلاغ شد، هنوز هم ساختار منسجمی ندارد.

چشم‌انداز قیمت‌ها و وابستگی به اقتصاد کلان

در خصوص چشم‌انداز بازار مسکن تا پایان سال جاری، رهبر پیش‌بینی کرد که تفاوت خاصی در بازار ایجاد نخواهد شد، رکود ادامه خواهد داشت و قیمت‌ها تغییر محسوسی نخواهند کرد. وی افزود که فروش‌های فعلی بیشتر توسط افرادی انجام می‌شود که نیاز مالی فوری دارند (بدهی یا طلبکار).

او همچنین به این نکته اشاره کرد که برآورد برخی اقتصاددانان حاکی از آن است که ۳۰ تا ۳۵ درصد از اقتصاد کلان کشور به بخش مسکن وابسته است. بنابراین، هرگونه اصلاح پایدار در این بازار، ابتدا باید در سطح اقتصاد کلان اتفاق بیفتد.

جهش قیمت مصالح ساختمانی

در بخش مصالح ساختمانی، رشد قیمت‌ها هم‌راستا با تورم بوده، اما فولاد به دلیل صادراتی بودن و به‌روزرسانی سریع قیمت‌ها، بیشترین تأثیر را پذیرفته است. رهبر با ارائه یک مثال ملموس، به جهش قیمت فولاد اشاره کرد:

علاوه بر این، سنگ ساختمانی که پیش‌تر ثبات بیشتری داشت، اکنون با قیمت‌گذاری روزانه مواجه شده است. همچنین، علی‌رغم اقدامات اداره کار برای ساماندهی نیروی کار، مشکل کمبود کارگران همچنان باقی است و هزینه‌های نیروی کار پس از خروج، دو تا سه برابر افزایش یافته است.