اجرای رسمی طرح صورت‌حساب الکترونیکی؛ فاکتورهای کاغذی از اعتبار ساقط شدند

آغاز رسمی اجرای صورت‌حساب الکترونیکی و پایان اعتبار فاکتورهای کاغذی

با آغاز رسمی دی‌ماه، طرح ملی اجرای صورت‌حساب الکترونیکی در کشور وارد فاز عملیاتی شد و هم‌زمان با آن، صدور و استفاده از فاکتورهای کاغذی در بخش عمده‌ای از فرآیندهای مالی متوقف گردید. این اقدام در راستای توسعه دولت الکترونیک، افزایش شفافیت مالی و ساماندهی نظام ثبت معاملات انجام شده است.

بر اساس این طرح، واحدهای مشمول موظف هستند تمامی صورتحساب‌های خود را به‌صورت الکترونیکی و از طریق سامانه‌های پیش‌بینی‌شده صادر و ثبت کنند. با اجرای کامل این فرآیند، فاکتورهای کاغذی به‌تدریج از چرخه مبادلات مالی کشور حذف خواهند شد.

اهداف کلان سازمان امور مالیاتی از اجرای طرح

سازمان امور مالیاتی کشور، اجرای صورت‌حساب الکترونیکی را با اهداف مهمی دنبال می‌کند که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• کاهش چشمگیر مصرف کاغذ و هزینه‌های مربوطه.
• تسریع در ثبت و تبادل اطلاعات مالی بین مؤدیان و سازمان.
• کاهش خطاهای انسانی در ثبت معاملات.
• امکان نظارت دقیق‌تر و متمرکز بر تراکنش‌های مالی.

این تدابیر نقش مؤثری در شفاف‌سازی فعالیت‌های اقتصادی و مقابله جدی با تخلفات مالی خواهد داشت.

الزامات قانونی و جرایم عدم رعایت

سید هادی سبحانیان، رئیس سازمان امور مالیاتی کشور، با تأکید بر اهمیت این قانون اظهار داشت که اجرای آن پس از دو سال تأخیر، به موجب مصوبه شورای عالی سران، اکنون به صورت کامل در حال اجراست.

«از ابتدای دی‌ماه امسال هیچ فاکتور کاغذی اعتبار قانونی ندارد و تمامی صورت‌حساب‌ها باید به شکل الکترونیکی صادر شود.»

وی همچنین به قوانین سخت‌گیرانه مجلس در این زمینه اشاره کرد و افزود: مجلس در کنار پیش‌بینی مشوق‌های مناسب، جرایم سنگینی نیز برای عدم اجرای این قانون تعیین کرده است. مهم‌ترین جریمه این است که در صورت عدم صدور صورت‌حساب الکترونیکی، معافیت‌های مالیاتی به طور خودکار لغو خواهد شد. سبحانیان تأکید کرد که امکان حذف معافیت مالیاتی از طریق بخشنامه وجود ندارد و این امر خلاف قانون است، اما امکان بخشودگی جرایم برای مؤدیان وجود دارد.

محاسبه سیستمی مالیات بر ارزش افزوده و اعتبار مالیاتی

یکی از مهم‌ترین مزایای سامانه مؤدیان، محاسبه سیستمی مالیات بر ارزش افزوده است. در ساختار جدید، ثبت اطلاعات خرید به‌صورت دستی یا خارج از بستر الکترونیک امکان‌پذیر نیست.

مؤدیان می‌توانند از چند مسیر نسبت به صدور و ارسال صورت‌حساب الکترونیک اقدام کنند و هنگام خرید نیز موظف به دریافت صورت‌حساب الکترونیک از فروشنده هستند. در صورت عدم صدور صورت‌حساب الکترونیک برای معاملات، اعتبار مالیاتی ارزش افزوده به خریدار تعلق نخواهد گرفت. این اعتبار، همان مالیات بر ارزش افزوده‌ای است که در خریدها پرداخت می‌شود و به میزان آن، فرد از سازمان امور مالیاتی بستانکار می‌شود.

سخنگوی سازمان امور مالیاتی در این خصوص توضیح داد: مؤدیانی که این الزام را رعایت نکنند، پس از گذشت چند ماه، هنگام محاسبه بدهی خود متوجه خواهند شد که به دلیل عدم صدور صورت‌حساب الکترونیک، اعتبار مالیاتی به آنان تعلق نگرفته است.

تأثیر طرح بر شفافیت و عدالت مالیاتی

کارشناسان اقتصادی و نمایندگان مجلس، اجرای این طرح را گامی مهم در جهت تقویت عدالت مالیاتی و ارتقای شفافیت اقتصادی کشور می‌دانند.

افزایش شفافیت و مقابله با تخلفات

سخنگوی سازمان امور مالیاتی درباره مزایای اجرای طرح و نقش آن در کاهش فرار مالیاتی و تحقق عدالت مالیاتی اظهار داشت که اجرای این طرح بیش از هر چیز به نظم و شفافیت در فرایند صدور صورت‌حساب‌ها کمک می‌کند. ثبت و ضبط صورت‌حساب‌ها در سامانه معاملات باعث می‌شود بخش قابل توجهی از تراکنش‌هایی که پیش‌تر خارج از سازوکار رسمی انجام می‌شدند، وارد چرخه قابل رصد شوند. این امر به شکل جدی در جهت افزایش شفافیت در زنجیره کالا و خدمات کشور تأثیرگذار است.

دیدگاه کارشناسان اقتصادی

حسینی، کارشناس اقتصادی، اجرای طرح صورت‌حساب الکترونیکی را یکی از مهم‌ترین اقدامات در جهت برقراری عدالت مالیاتی دانست و گفت:

• این طرح زمینه را برای کاهش خطاهای انسانی و افزایش دقت در بررسی‌های صورت‌حساب‌ها فراهم می‌کند.
• روش‌های نوین مالیات‌ستانی، بستری فراهم می‌کند که دریافت مالیات بر مبنای اطلاعات و داده‌ها صورت بگیرد.
• این امر به افزایش عدالت مالیاتی، بهبود فضای کسب و کار و رقابت‌پذیری در بازار منجر می‌شود.

همچنین مصطفی طاهری، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس، تأکید کرد که هدف اصلی حذف کاغذ از سیستم صدور فاکتور، شفافیت در نظام اقتصادی است، نه صرفاً افزایش درآمد مالیاتی. وی افزود: این فرایند قرار است قاچاق، تلاطم‌های ارزی و تخلفات مختلف را مدیریت کند.