نقطه‌عطف تاریخی در آلمان؛ باد و خورشید از سوخت‌های فسیلی پیشی گرفتند

استراتژی بزرگ گذار انرژی (Energiewende)

راهبرد کلان دولت آلمان که با نام «گذار انرژی» (Energiewende) شناخته می‌شود، یک برنامه جامع برای دگرگونی کامل سیستم انرژی کشور است. این برنامه نه تنها بر افزایش ظرفیت تولید، بلکه بر حذف کامل منابع آلاینده متمرکز است.

اهداف کلیدی آلمان در مسیر سبز:

• کربن صفر: دستیابی به انتشار خالص صفر کربن تا سال ۲۰۴۵.
• برق ۱۰۰٪ پاک: تأمین ۱۰۰ درصد برق از منابع تجدیدپذیر تا سال ۲۰۳۵.
• هدف میان‌مدت: رساندن سهم تجدیدپذیرها در تأمین برق به ۸۰ درصد تا سال ۲۰۳۰.

حذف زغال‌سنگ و انرژی هسته‌ای

در راستای دستیابی به این اهداف، آلمان برنامه‌ریزی کرده است تا زغال‌سنگ را به طور کامل از سبد انرژی حذف کرده و جای آن را با باد، خورشید و هیدروژن پر کند. همچنین، این کشور از سال ۲۰۲۳ با یک برنامه زمان‌بندی‌شده، نیروگاه‌های هسته‌ای خود را نیز از مدار خارج کرد تا جایگاه خود را در میان کشورهای پیشرو انرژی پاک تثبیت کند.

اهداف بلندپروازانه ظرفیت تولید تا سال ۲۰۳۰:

• ظرفیت بادی ساحلی: ۱۰۰ تا ۱۱۰ گیگاوات
• ظرفیت بادی فراساحلی (Offshore): ۳۰ گیگاوات
• ظرفیت خورشیدی (فتوولتائیک): ۲۰۰ گیگاوات
• ظرفیت هیدروژن: ۱۰ گیگاوات

علاوه بر این، طبق قانون بهره‌وری انرژی، آلمان قصد دارد ۵۰۰ تراوات ساعت از مصرف انرژی خود را تا سال ۲۰۳۰ کاهش دهد که معادل تقریباً یک‌پنجم مصرف سال ۲۰۲۲ است.

رکوردشکنی خورشیدی؛ نصب روزانه ۱۰۰ هزار پنل

رشد برق خورشیدی در آلمان در سال ۲۰۲۴ خیره‌کننده بوده است. در فاصله ژانویه تا سپتامبر ۲۰۲۴، ۱۱ گیگاوات ظرفیت جدید خورشیدی نصب شد که نشان‌دهنده تداوم سرعت بالای نصب سال ۲۰۲۳ است. به صورت میانگین، آلمان روزانه بیش از ۱۰۰ هزار پنل خورشیدی نصب کرده و از هدف ۸۸ گیگاواتی تعیین‌شده برای پایان سال نیز عبور کرده است.

انرژی خورشیدی در این مدت ۶۲ تراوات ساعت برق تولید کرد که نسبت به مدت مشابه سال ۲۰۲۳، ۱۸ درصد افزایش یافته است. این منبع به تنهایی حدود ۴۷ درصد از کل رشد تولید انرژی‌های تجدیدپذیر آلمان را به خود اختصاص داده است. این پیشرفت مدیون سیاست‌های حمایتی جدیدی همچون افزایش مشوق‌های مالی، حذف بروکراسی، و تسهیل نصب پنل‌های خورشیدی روی بالکن‌ها و منازل است.

باد؛ رشد پایدار و جایگاه جهانی

اگرچه رشد برق بادی نسبت به خورشیدی آهسته‌تر بوده، اما همچنان ستون فقرات تأمین برق پاک آلمان محسوب می‌شود. در ۹ ماهه نخست سال ۲۰۲۴، ۲.۳ گیگاوات ظرفیت جدید بادی اضافه شد و تولید برق بادی با ۷ درصد رشد نسبت به سال قبل، به ۹۴ تراوات ساعت رسید.

برای تحقق هدف ۱۴۵ گیگاوات ظرفیت بادی تا سال ۲۰۳۰، آلمان نیازمند ایجاد حداقل ۱۰ گیگاوات ظرفیت جدید به صورت سالانه است. اهداف آلمان در بخش باد، پس از چین (۸۰۰ گیگاوات) و آمریکا (۳۶۹ گیگاوات)، سومین هدف بزرگ جهان به شمار می‌رود.

تسهیل صدور مجوزها و اولویت منافع عمومی

تحولات اخیر در فرآیند صدور مجوز و سیاست‌های جدید اتحادیه اروپا (RED III) توسعه پروژه‌های بادی را تسهیل کرده است. دولت آلمان اکنون انرژی‌های تجدیدپذیر را در اولویت منافع عمومی قرار داده است؛ اقدامی که منجر به تسریع صدور مجوزهای بادی شده است. همچنین، ایالت‌های مختلف موظف شده‌اند ۲ درصد از اراضی خود را برای نصب توربین‌های بادی اختصاص دهند.

در سال ۲۰۲۴، تعداد مجوزهای صادرشده برای پروژه‌های بادی نسبت به سال قبل ۳۲ درصد افزایش یافته و از کل مجوزهای صادرشده در سال ۲۰۲۲ فراتر رفته است.

جایگاه آلمان در باد فراساحلی جهان

در بخش باد دریایی (فراساحلی)، آلمان با ۹ گیگاوات ظرفیت، پس از چین (۴۲.۹ گیگاوات) و بریتانیا (۱۵.۶ گیگاوات)، در رتبه سوم جهان قرار دارد. ظرفیت جهانی باد فراساحلی در سال گذشته ۱۴ درصد افزایش یافته و به ۸۵.۲ گیگاوات رسیده است. پیش‌بینی می‌شود ظرفیت عملیاتی جهانی تا سال ۲۰۳۰ نزدیک به سه برابر شود و به ۲۴۴ گیگاوات برسد.

نقطه‌عطف تاریخی: پیشی گرفتن باد و خورشید از سوخت‌های فسیلی

نه ماهه نخست سال ۲۰۲۴ شاهد یک دستاورد تاریخی بود: برای اولین بار، مجموع تولید برق بادی و خورشیدی (۱۵۶ تراوات ساعت) از تولید برق سوخت‌های فسیلی (۱۴۰ تراوات ساعت) در آلمان پیشی گرفت. این امر، سهم کلی انرژی‌های تجدیدپذیر در سبد برق را از ۵۲ درصد در سال ۲۰۲۳ به ۵۹ درصد در سال ۲۰۲۴ رساند.

در مجموع، تجدیدپذیرها در این مدت ۲۰۶ تراوات ساعت برق تولید کردند؛ افزایشی معادل ۱۱ درصد یا ۲۰ تراوات ساعت بیشتر از سال قبل، که معادل تأمین برق ۵.۹ میلیون خانوار است.

تغییر سهم منابع انرژی در آلمان (مقایسه ۹ ماهه ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴):

آلمان، الگوی جهانی گذار انرژی

با توجه به رکوردشکنی‌های مداوم در تولید برق پاک، حذف وابستگی به سوخت‌های فسیلی و سیاست‌های قاطع حمایتی، آلمان به یک پیشگام واقعی در زمینه انرژی پاک در قرن بیست‌ویکم تبدیل شده است. اگر روند فعلی حفظ شود، آلمان نه تنها به اهداف بلندمدت خود دست خواهد یافت، بلکه می‌تواند به الگویی جهانی در زمینه گذار انرژی و مبارزه با تغییرات اقلیمی تبدیل شود.