خبر کامل
انقلاب هوش مصنوعی در خردهفروشی؛ پیشبینی ۳ تا ۵ تریلیون دلار خرید با چتباتها

برای بسیاری از مصرفکنندگان، خرید آنلاین مترادف با ساعتها گشتوگذار در وبسایتها و فروشگاههای فیزیکی است؛ فعالیتی که اگرچه برای عدهای لذتبخش است، اما برای بسیاری دیگر خستهکننده محسوب میشود. اکنون شمار روبهافزایشی از این افراد ترجیح میدهند بخش قابلتوجهی از این فرآیند را به هوش مصنوعی بسپارند و این تغییر، خردهفروشی جهانی را در آستانه یک جهش عظیم قرار داده است.
خیزش دستیاران خرید هوشمند و پیشبینیهای اقتصادی
پذیرش هوش مصنوعی در حوزه خرید با سرعت چشمگیری در حال افزایش است. بر اساس نظرسنجی سرویس فروشگاهی Shopify، حدود دو سوم مصرفکنندگان در کشورهای ثروتمند و پنج ششم جوانان ۱۸ تا ۲۴ ساله، قصد دارند برای خرید از این فناوری کمک بگیرند.
همچنین، مطالعه شرکت مکنزی نشان میدهد که در ایالات متحده، گرفتن مشاوره برای خرید، پس از جستوجوی عمومی اطلاعات، دومین کاربرد رایج هوش مصنوعی مولد (مانند ChatGPT) است و حتی از کمک در نگارش متن نیز پیشی میگیرد.
با فراهم شدن قابلیت خرید مستقیم از طریق چتباتها، مکنزی برآورد میکند که:
- تا سال ۲۰۳۰، بین ۳ تا ۵ تریلیون دلار از خریدهای جهانی از طریق همین عاملهای هوشمند انجام خواهد شد.
- این رقم نشاندهنده یک تحول بزرگ در ساختار خردهفروشی است.
همکاریها و تقابلها: واکنش غولهای خردهفروشی و فناوری
شرکتهای فناوری بر این باورند که هوش مصنوعی در خرید، نقشی مشابه تجارت الکترونیک در عصر اینترنت ایفا خواهد کرد. در این میان، رقابت و همکاریهای پیچیدهای میان بازیگران اصلی شکل گرفته است:
تلاش برای واسطهگری: OpenAI و گوگل
OpenAI با شرکتهایی چون Etsy و Shopify همکاری کرده تا فروشندگان بتوانند کالاهای خود را مستقیماً از طریق چتبات عرضه و بفروشند و در مقابل، کارمزد پرداخت کنند. گوگل نیز که سالهاست نقطه شروع بسیاری از خریدها بوده، به سمت تجارت واسطهای رفته است. کاربران آمریکایی میتوانند از ابزارهای هوش مصنوعی گوگل بخواهند که با فروشگاهها تماس بگیرند، موجودی را چک کنند، قیمتها را دنبال کنند و حتی در زمان تخفیف مناسب، بهجای آنها خرید انجام دهند.
استراتژیهای متضاد آمازون و والمارت
بسیاری از خردهفروشهای آنلاین از اینکه یک عامل هوش مصنوعی میان آنها و مشتری قرار بگیرد، رضایت ندارند. آمازون، بزرگترین فروشگاه آنلاین جهان، میکوشد مشتریها را در پلتفرم خود نگه دارد؛ به همین دلیل دسترسی رباتهای OpenAI را به اطلاعات محصولاتش محدود کرده و علیه شرکت Perplexity نیز شکایت کرده است.
در مقابل، رقیب قدیمی آمازون، یعنی والمارت، رویکرد بازتری در پیش گرفته و اخیراً اعلام کرده که بهزودی امکان خرید مستقیم محصولاتش از داخل ChatGPT فراهم میشود. تحلیل بانک Mizuho نشان میدهد که یکسوم از ترافیک ارجاعی (ریفرال) والمارت از طریق ChatGPT تأمین میشود، که این عاملهای هوش مصنوعی را به کانالی مهم برای جذب مشتری تبدیل کرده است.
دستیارهای اختصاصی: راهکار خردهفروشان بزرگ
خردهفروشان بزرگ نیز دست روی دست نگذاشتهاند و در حال ساخت دستیارهای اختصاصی خود هستند. مدیرعامل والمارت تأکید کرده است که تجربه خرید آنلاین نباید به جستوجو در یک نوار و مرور فهرستهای بلندبالا خلاصه شود. بر این اساس، والمارت و دیگر بازیگران، دستیارهای خرید درونپلتفرمی خود را راهاندازی کردهاند.
طبق پژوهش Accenture، مصرفکنندگان آمریکایی در موضوع خرید معمولاً چتباتهای خود فروشگاهها را به ابزارهای عمومی مانند ChatGPT ترجیح میدهند. دلیل این امر دسترسی مستقیمتر و دقیقتر این دستیارها به دادههای داخلی مانند سوابق خرید، موجودی کالا و وضعیت واقعی تحویل است.
اندی جسی، مدیرعامل آمازون، در انتقاد از عاملهای خرید بیرونی اظهار داشت: «نه تجربهای شخصیسازیشده و مطابق سلیقه و نیاز هر کاربر ارائه میدهند و نه به سابقه خرید دسترسی دارند؛ زمان تحویل را اغلب اشتباه تخمین میزنند و قیمتهایی هم که اعلام میکنند خیلی وقتها دقیق نیستند.»
آمازون در پاسخ به این نیاز، دستیار اختصاصی خود با نام Rufus را عرضه کرده و اعلام نموده که فقط در سال جاری ۲۵۰ میلیون مشتری از آن استفاده کردهاند.
جایی که سلیقه از الگوریتم جلو میزند
کارشناسان معتقدند کارآمدی چتباتها برای همه نوع محصول یکسان نیست. جولی بورنستین، بنیانگذار ابزار مدمحور Daydream، میگوید:
- عملکرد عالی: برای کالاهایی که ویژگیهایشان روشن و قابل مقایسه است (مانند جاروبرقی با مشخصات فنی شفاف).
- عملکرد قابل قبول: در دستههایی که مشخصات فنی و ترجیحات شخصی توأمان دخیلاند (مانند لوازم آرایشی).
- عملکرد ضعیف: در حوزههایی مانند مد و پوشاک که سلیقه، حس و حال و تناسب محصول نقش پررنگی دارد.
مدل درآمدزایی و اهمیت منابع داده برای برندها
رغبت مردم به استفاده از هوش مصنوعی تا حد زیادی به مدل درآمدزایی این ابزارها بستگی دارد. والمارت در حال آزمایش نمایش تبلیغات در دستیار خرید خود است و گوگل نیز قصد دارد از سال آینده تبلیغات را به چتبات جمنای اضافه کند.
حضور اطلاعات برندها در محتوایی که عاملهای هوش مصنوعی به آن استناد میکنند، حیاتی است. بررسی شرکت Muck Rack روی بیش از یک میلیون لینک ارجاعی چتباتها نشان میدهد که تنها ۱۸ درصد از این لینکها به وبسایت یا بیانیههای مطبوعاتی خود شرکتها ختم میشوند؛ در مقابل، ۲۵ درصد لینکها به وبسایتهای خبری مربوط است که پرتکرارترین منبع به شمار میآیند.
پیامد غیرمنتظره: افزایش اهمیت فروشگاههای فیزیکی
یکی از پیامدهای جالب این تحولات، افزایش مجدد اهمیت فروشگاههای فیزیکی است. زمانی که بخش مهمی از کشف محصول از سایت خردهفروشها جدا شده و به چتباتها منتقل میگردد، ویترینهای جذاب، تجربه حضوری خوشایند و فروشندههای خوشبرخورد، به ابزارهای مهمتری برای شکل دادن به تصویر برند در ذهن مشتری تبدیل میشوند.
در نظرسنجی امسال Shopify، حدود سهچهارم پاسخدهندگان گفتهاند تعامل انسانی در خرید برایشان ارزشمند است؛ این رقم نسبت به سال گذشته که کمی بیش از نصف بود، افزایش قابل توجهی را نشان میدهد و بیانگر میل فزاینده به خرید حضوری است. بسیاری از خریداران همچنان ترجیح میدهند کالاهایی مانند لباس را از نزدیک ببینند، لمس کنند و امتحان کنند.
سهم خردهفروشیهای ایرانی از موج دستیار خرید
این روند جهانی بهزودی با نسخه بومی خود به سراغ خردهفروشیهای ایرانی نیز خواهد آمد. پلتفرمهای بزرگ داخلی میتوانند از هماکنون به توسعه «دستیار خرید فارسی» بیندیشند؛ دستیاری که به کاتالوگ کالا، موجودی انبار، لجستیک و سامانههای پرداخت داخلی متصل باشد.
برندهای ایرانی باید فراتر از سئوی کلاسیک فکر کنند و اطمینان یابند که اطلاعات محصولاتشان با زبان طبیعی، روان و قابلفهم نوشته شده است و حضور پررنگی در رسانهها، وبلاگها و شبکههای اجتماعی دارند تا به منبع تغذیه مدلهای زبانی تبدیل شوند.
در سطحی بالاتر، پیام برای سیاستگذار روشن است: بدون دسترسی استاندارد و نسبتاً باز به دادههای متنوع از جمله قیمت، موجودی، تحویل و رفتار خرید (با رعایت الزامات حریم خصوصی)، نه دستیارهای خرید درست شکل میگیرند و نه خردهفروشی دیجیتال ایران در عصر هوش مصنوعی توان رقابت پیدا میکند. اینجاست که هوش مصنوعی، داده باز و آینده خردهفروشی در ایران به هم گره میخورند و وقت جدی گرفتن آن فرا رسیده است.
درباره هوشمصنوعی دستاول:
تمامی اخبار دستاول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحتسنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با دادههای جدید آموزش داده میشود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دستاول در حال بهتر شدن است.
شما میتوانید از چتبات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
