پایان یارانه دولتی چین؛ شوک قیمتی ۲۰۲۶ در بازار خودروهای برقی ایران

تحلیل استراتژیک تغییر سیاست‌های مالیاتی چین

تغییر در ساختار مالیاتی چین تنها یک اصلاحیه ساده نیست، بلکه پیامی روشن به صنعت خودرو جهان است که دوران رشد بر پایه تزریق نقدینگی دولتی به پایان رسیده است. از ابتدای سال ۲۰۲۶، خودروهای انرژی نو (NEV) که تاکنون از ۱۰۰ درصد معافیت مالیات خرید برخوردار بودند، مشمول پرداخت ۵۰ درصد از نرخ مالیات استاندارد خودروهای بنزینی خواهند شد.

با توجه به اینکه نرخ مالیات خرید خودروهای احتراقی در چین ۱۰ درصد است، خودروهای برقی از ابتدای ۲۰۲۶ با نرخ مالیات موثر ۵ درصد مواجه می‌شوند. این تصمیم به‌صورت رسمی از سوی دولت جمهوری خلق چین اعلام و در اسناد وزارت دارایی منتشر شده است.

مکانیزم کاهش سقف تخفیف مالیاتی و فشار بر خودروهای وارداتی

یکی از جدی‌ترین بندهای قانون جدید که از سال ۲۰۲۶ اجرایی می‌شود، کاهش سقف تخفیف مالیاتی از ۳۰ هزار یوان فعلی به ۱۵ هزار یوان است. این بند به این معناست که دولت چین تنها تا سقف مشخصی از مالیات هر خودرو را می‌بخشد.

این موضوع به‌ویژه در خودروهای گران‌قیمت و میان‌رده که بخش بزرگی از سبد وارداتی ایران را تشکیل می‌دهند، تاثیر معناداری خواهد داشت. برای مثال، برای یک خودروی برقی با قیمت ۴۰۰ هزار یوان، مالیات خرید در سال ۲۰۲۵ با استفاده از سقف تخفیف ۳۰ هزار یوانی، ۱۰ هزار یوان بود. اما در سال ۲۰۲۶ با کاهش سقف تخفیف به ۱۵ هزار یوان، خریدار باید ۲۵ هزار یوان مالیات بپردازد. این اختلاف قیمت ۱۵ هزار یوانی (معادل تقریبی ۱۵۰۰ دلار) مستقیماً بر استراتژی قیمت‌گذاری جهانی برندها اثر می‌گذارد.

مقایسه تغییرات مالیاتی چین (۲۰۲۵ در برابر ۲۰۲۶)

تبعات مستقیم بر بازار خودروهای وارداتی ایران

با توجه به تعرفه‌های پایین واردات خودروهای برقی در ایران (بین ۱ تا ۱۱ درصد)، افزایش قیمت در مبدأ چین، یک اثر دومینویی در بازار ایران ایجاد خواهد کرد. وقتی قیمت فوب یک خودروی برقی در سال ۲۰۲۶ افزایش یابد، مبنای محاسبه گمرکی در ایران نیز بالاتر می‌رود.

در ایران، مالیات بر ارزش افزوده و سایر عوارض جانبی بر اساس قیمت ارزی خودرو محاسبه می‌شوند. بنابراین، هر ۱۰۰۰ دلار افزایش قیمت در چین، ممکن است منجر به افزایش ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون تومانی قیمت نهایی در نمایشگاه‌های تهران شود. این موضوع می‌تواند جذابیت خرید خودروهای برقی را برای مصرف‌کننده ایرانی که با چالش زیرساخت شارژ نیز روبروست، کاهش دهد.

الزامات فنی جدید و حذف مدل‌های ضعیف

از سال ۲۰۲۶، تنها خودروهایی مشمول تخفیف مالیاتی (حتی همان ۵۰ درصد) می‌شوند که استانداردهای فنی سخت‌گیرانه‌تری داشته باشند. برای مثال، خودروهای پلاگین هیبرید باید پیمایش برقی بالای ۱۰۰ کیلومتر داشته باشند. این موضوع باعث می‌شود مدل‌های ارزان‌قیمت و کم‌تکنولوژی که هم‌اکنون برخی شرکت‌های ایرانی به دنبال واردات آن‌ها هستند، از لیست حمایتی چین خارج شده و قیمت آن‌ها پرش کند.

نکته مثبت این اتفاق، اجبار واردکنندگان به انتخاب خودروهای باکیفیت‌تر است، اما نباید فراموش کرد که این کیفیت بالاتر، با برچسب قیمتی سنگین‌تری همراه خواهد بود که دسترسی قشر متوسط به خودروهای پاک را محدودتر می‌کند.