هشدار مرکز پژوهش‌ها در مجلس: کسری ۱۵۰ میلیارد مترمکعبی مخازن آب زیرزمینی و فرونشست

کاهش شدید بارندگی و افت ۵۰ درصدی آب تجدیدپذیر

مظاهری با ارائه آمار تکان‌دهنده‌ای از کاهش بارندگی در ایران، به تشریح ابعاد بحران پرداخت. میزان بارندگی که پنجاه سال قبل بین ۱۲۵ تا ۱۳۰ میلیارد مترمکعب بود، در دو دهه اخیر به ۱۰۰ تا ۱۱۰ میلیارد مترمکعب رسید و در چهار تا پنج سال اخیر تا ۹۰ میلیارد مترمکعب کاهش یافت. همچنین، سال آبی گذشته این مقدار به ۶۶ میلیارد مترمکعب سقوط کرده است.

او همچنین تاکید کرد که میزان آب تجدیدپذیر کشور که باید تمام نیازهای آبی با آن تامین شود، متأسفانه به ۵۰ درصد کاهش یافته است.

فاجعه کسری ۱۵۰ میلیارد مترمکعبی و فرونشست زمین

نماینده مرکز پژوهش‌ها ریشه اصلی بحران را در بهره‌برداری بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی دانست که از سال ۱۳۷۰ به بعد توسعه یافته است. این روند به شرح زیر است:

• از سال ۱۳۷۰، به طور متوسط سالانه ۴ تا ۵ میلیارد مترمکعب آب بیش از ظرفیت تغذیه آبخوان‌ها برداشت شده است.
• تداوم این روند طی سه دهه، منجر به کسری تجمیع‌شده‌ای بالغ بر ۱۵۰ میلیارد مترمکعب در مخازن آب زیرزمینی شده است.

این کسری عظیم، پیامدهای فاجعه‌باری به دنبال دارد، از جمله فرونشست زمین در تمام نقاط کشور و خروج آبخوان‌ها از چرخه انتفاع، در حالی که این منابع، آب‌های استراتژیک کشور محسوب می‌شوند.

شکست سیاست‌گذاری‌های سه دهه‌ای آب

مظاهری با اشاره به سابقه سیاست‌گذاری آب در کشور، خاطرنشان کرد که اولین سیاست کلان در این بخش در سال ۱۳۷۹ تحت عنوان «سیاست‌های کلی منابع آب» توسط رهبری ابلاغ شد و پس از آن در برنامه‌های توسعه سوم تا هفتم، مدیریت آب به میثاق مشترک مجلس و دولت تبدیل شد.

با وجود سه دهه سیاست‌گذاری و تعیین هدف مهم نجات آبخوان‌ها در تمام برنامه‌های توسعه، وی اذعان داشت که نه تنها در این امر موفق نبوده‌ایم، بلکه وضعیت آبخوان‌ها به مراتب بدتر شده است.

راهکار فوری: تحویل حجمی آب به کشاورزی

در پایان، نماینده مرکز پژوهش‌های مجلس با درخواست قاطع از نمایندگان، راهکار اصلی برای حل بخش اعظمی از مشکلات آبی کشور را ارائه داد:

«تمام یا بخش اعظمی از مشکلات آب کشور به دلیل عدم تحویل حجمی آب به بخش کشاورزی است. حتی اگر این موضوع هزینه‌بر است، نمایندگان باید با دولت برای حل آن همکاری کنند و تحویل حجمی آب به کشاورزی را عملیاتی سازند.»