خبر کامل
سیلاب هرمزگان: لایروبی رودخانه‌ها قربانی اولویت تأمین آب شرب شد
سیلاب‌های مخرب اخیر در مناطق مختلف کشور، به‌ویژه در استان هرمزگان و روستای مهرگی، یک بار دیگر نشان داد که مدیریت منابع آب نمی‌تواند صرفاً به تأمین آب شرب در دوره‌های خشکسالی محدود شود؛ بلکه نیازمند نگاهی جامع، پیشگیرانه و بلندمدت، به‌ویژه در حوزه مدیریت رودخانه‌ها و کنترل سیلاب است. این حوادث، زنگ خطر را برای برنامه‌ریزان به صدا درآورده است تا میان نیازهای فوری و اقدامات زیرساختی پیشگیرانه، توازن برقرار کنند.
طغیان «هیوه» و ریشه سیلاب روستای مهرگی
مجید سلحشور، مدیرکل راه و شهرسازی و نماینده ویژه استاندار هرمزگان، با اشاره به سیلاب اخیر در روستای مهرگی، علت اصلی ورود آب به این روستا را طغیان رودخانه «هیوه» عنوان کرد. وی توضیح داد که روستای مهرگی در مجاورت مستقیم این رودخانه قرار دارد و افزایش حجم روان‌آب‌ها، در کنار کاهش شدید ظرفیت بستر رودخانه، موجب ورود آب به محدوده مسکونی شده است.
لایروبی رودخانه‌ها؛ ضرورتی با موانع مالی جدی
بر اساس تأکید نماینده ویژه استاندار هرمزگان، لایروبی کامل رودخانه‌ها نقشی کلیدی در کاهش خطر سیلاب دارد، اما تأمین اعتبارات لازم برای این اقدام پس از سال‌ها خشکسالی با دشواری‌های جدی همراه است. محدودیت منابع مالی مهم‌ترین مانع اجرای مستمر و اصولی لایروبی در سال‌های اخیر بوده است.
در سال‌هایی که بارندگی کاهش می‌یابد، بخش عمده اعتبارات حوزه آب ناگزیر صرف رفع نیازهای حیاتی مردم می‌شود. این اقدامات شامل موارد زیر است:
- تأمین آب شرب
- تجهیز و حفر چاه‌ها
- احداث یا توسعه آب‌شیرین‌کن‌ها
هرچند این اولویت‌بندی برای رفع نیازهای فوری ضروری است، اما پیامد آن به حاشیه رانده شدن لایروبی رودخانه‌ها به عنوان یکی از مؤثرترین راهکارهای پیشگیری از سیلاب بوده است.
عوامل کاهش ظرفیت رودخانه‌ها و افزایش خطر سیل
کارشناسان حوزه آب معتقدند که عوامل متعددی ظرفیت عبور آب رودخانه‌ها را به‌شدت کاهش داده است. این عوامل شامل موارد زیر هستند:
- انباشت رسوبات در بستر رودخانه
- رشد بی‌رویه پوشش گیاهی
- تغییر بستر طبیعی رودخانه‌ها
- تجاوز به حریم قانونی رودخانه‌ها
در نتیجه، حتی بارندگی‌های کوتاه‌مدت و مقطعی نیز می‌تواند به طغیان رودخانه‌ها و وقوع سیلاب در مناطق مسکونی منجر شود، وضعیتی که در بسیاری از روستاها و شهرهای مجاور رودخانه‌ها در هرمزگان مشاهده می‌شود.
بحران آب ناپایدار در شرق هرمزگان
شهرستان‌های شرق استان هرمزگان، از جمله سیریک، میناب و جاسک، با شرایط خاصی روبه‌رو هستند؛ این مناطق از منابع آبی پایدار برخوردار نیستند و هر ساله با آغاز فصل تابستان با کمبود آب مواجه می‌شوند. این مسئله مدیریت منابع مالی در حوزه آب را با چالش‌های مضاعف روبه‌رو کرده و مدیران را ناگزیر به یک اولویت‌بندی دشوار میان نیازهای فوری و اقدامات پیشگیرانه کرده است.
لایروبی: اقدامی فراتر از مهار سیلاب
واقعیت آن است که مدیریت سیلاب و مدیریت منابع آب دو روی یک سکه‌اند. بی‌توجهی به لایروبی رودخانه‌ها علاوه بر افزایش خطر سیلاب، هزینه‌های سنگینی را برای جبران خسارات به زیرساخت‌ها، منازل مسکونی و اراضی کشاورزی تحمیل می‌کند. این هزینه‌ها به‌مراتب بیش از اعتبار مورد نیاز برای لایروبی دوره‌ای و اصولی رودخانه‌ها است.
لایروبی رودخانه‌ها تنها یک اقدام برای مهار سیلاب نیست، بلکه نقش مهمی در ابعاد گسترده‌تری ایفا می‌کند:
- هدایت صحیح روان‌آب‌ها
- تغذیه سفره‌های زیرزمینی
- کاهش فرسایش خاک
- ارتقای ایمنی سکونتگاه‌های انسانی
غفلت از این موضوع آسیب‌پذیری مناطق در برابر حوادث طبیعی را به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد.
لزوم برنامه‌ریزی بلندمدت و پرهیز از مدیریت مقطعی
نماینده ویژه استاندار هرمزگان بر لزوم برنامه‌ریزی بلندمدت، تأمین اعتبارات پایدار و پرهیز از مدیریت مقطعی تأکید کرد. وی خاطرنشان ساخت که توجه همزمان به تأمین آب شرب و مدیریت سیلاب تنها راه جلوگیری از تکرار خسارات مشابه در مناطق در معرض خطر است.
اگر لایروبی رودخانه‌ها همچنان به‌دلیل کمبود منابع به تعویق بیفتد، هر بارندگی می‌تواند به بحرانی تازه و پرهزینه تبدیل شود. پیشگیری همواره کم‌هزینه‌تر از جبران خسارت است.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۱۳:۱۴ - ۱۴۰۴/۱۰/۰۲