کشف آسیب‌پذیری جدی UEFI در مادربردهای گیگابایت، ایسوس و MSI؛ خطر حملات DMA

جزئیات آسیب‌پذیری و نحوه عملکرد

مادربردهای کامپیوتر حاوی نرم‌افزار سطح پایینی به نام UEFI هستند که مسئول راه‌اندازی امن سیستم‌عامل و آماده‌سازی سخت‌افزارها است. یکی از مهم‌ترین وظایف امنیتی UEFI، فعال‌سازی مکانیزم سخت‌افزاری IOMMU است که برای حفاظت از حافظه سیستم طراحی شده است.

IOMMU در حالت ایده‌آل تضمین می‌کند که دستگاه‌های خارجی دارای قابلیت DMA (مانند کارت‌های توسعه PCIe، تجهیزات Thunderbolt و کارت‌های گرافیک) نتوانند به بخش‌های تصادفی و غیرمجاز حافظه دسترسی یابند.

این آسیب‌پذیری جدید ناشی از پیکربندی نادرست محافظ IOMMU است. در مادربردهای آسیب‌پذیر، فریم‌ورک UEFI به سیستم‌عامل اعلام می‌کند که حفاظت DMA فعال شده است، در حالی که IOMMU هرگز به‌طور کامل یا صحیح راه‌اندازی نشده است. در نتیجه، سیستم‌عامل به اشتباه فرض می‌کند که حافظه امن است، در حالی که حفاظت واقعی اجرا نمی‌شود.

دستگاه‌هایی که قابلیت DMA دارند، می‌توانند بدون عبور از پردازنده، مستقیماً به حافظه دسترسی داشته باشند. در صورت پیکربندی صحیح IOMMU، تأثیر سخت‌افزار مخرب یا آلوده محدود به نواحی مشخصی از حافظه خواهد بود.

شناسه‌های امنیتی و کشف‌کنندگان

این مشکل امنیتی با چند شناسه آسیب‌پذیری مشخص پیگیری می‌شود، زیرا تولیدکنندگان مادربرد ویژگی‌های UEFI را به شکل متفاوتی پیاده‌سازی کرده‌اند:

• CVE-2025-11901
• CVE-2025-14302
• CVE-2025-14303
• CVE-2025-14304

محققان شرکت Riot Games، توسعه‌دهنده بازی‌های چندنفره معروفی مانند «لیگ آو لجندز» و «والورنت»، نخستین کسانی بودند که این نقص را شناسایی کردند. سیستم ضدتقلب Vanguard این شرکت که در سطح هسته اجرا می‌شود و مکانیزم‌هایی برای جلوگیری از دستکاری غیرمجاز سیستم دارد، ممکن است باعث شود بازی والورنت روی سیستم‌های آسیب‌پذیر به دلیل تشخیص وضعیت ناامن سخت‌افزار اجرا نشود.

محدودیت‌های حمله و توصیه‌های امنیتی

یک محدودیت مهم برای سوءاستفاده از این آسیب‌پذیری وجود دارد: برای انجام حمله DMA، مهاجم نیاز به دسترسی فیزیکی به سیستم و اتصال یک دستگاه مخرب PCIe یا مشابه، پیش از راه‌اندازی سیستم‌عامل دارد. این نیاز فیزیکی، احتمال سوءاستفاده گسترده، به‌ویژه برای کاربران خانگی را به‌طور قابل توجهی کاهش می‌دهد.

با این حال، به کاربران توصیه می‌شود که به‌روزرسانی‌های مادربرد خود را دنبال کرده و هر وصله فریم‌ورک موجود را اعمال کنند. به‌روزرسانی UEFI برای حفظ امنیت سیستم، به‌ویژه در برابر حملات در سطح سخت‌افزار، همچنان ضروری است.