پیشنهاد آمریکا برای مذاکره مستقیم با ایران بر مبنای «غنی‌سازی صفر» در نشست شورای امنیت

نشست اخیر شورای امنیت سازمان ملل متحد پیرامون برنامه هسته‌ای ایران، صحنه تقابل مواضع تهران و واشنگتن بود؛ جایی که ایالات متحده بار دیگر آمادگی خود را برای مذاکره مستقیم با ایران اعلام کرد، اما بر اصل کلیدی «غنی‌سازی صفر» پافشاری نمود، اصلی که بلافاصله با واکنش تند نماینده ایران مواجه شد و آن را مغایر با حقوق بین‌المللی دانست.

پیشنهاد آمریکا: مذاکره مستقیم با شرط غنی‌سازی صفر

مورگان اورتگاس، معاون فرستاده ویژه دولت ترامپ در خاورمیانه، در این نشست ضمن تأکید بر آمادگی واشنگتن برای گفتگوی رسمی، شرط اصلی هرگونه توافق را مشخص کرد.

ایالات متحده همچنان برای مذاکرات رسمی با ایران در دسترس است، اما تنها در صورتی که تهران برای گفتگوی مستقیم و معنادار آماده باشد. مهمتر از همه، هیچ غنی‌سازی در داخل ایران نمی‌تواند وجود داشته باشد و این اصل ما باقی می‌ماند.

خانم اورتگاس در پایان جلسه بار دیگر از تهران خواست تا «از آتش فاصله بگیرد» و دست دیپلماسی را بفشارد.

پاسخ ایران: دیپلماسی مشروط به تغییر مسیر غرب

امیرسعید ایروانی، نماینده دائم ایران در سازمان ملل، در واکنش به سخنان نماینده آمریکا، ضمن استقبال از هرگونه مذاکره منصفانه و معنادار، شرط «غنی‌سازی صفر» را غیرقابل قبول دانست.

اصرار بر سیاست موسوم به غنی‌سازی صفر کاملاً مغایر با حقوقی است که ایران به‌عنوان عضو پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (ان پی تی) از آن برخوردار است.

نماینده ایران تأکید کرد که جمهوری اسلامی به دیپلماسی اصولی متعهد است، اما مسئولیت اکنون بر عهده فرانسه، بریتانیا و ایالات متحده است که مسیر خود را اصلاح کرده و گام‌های عملی و معتبری برای بازسازی اعتماد و اطمینان بردارند.

سابقه تنش‌ها و قطع مذاکرات

مذاکرات هسته‌ای بین دو کشور که پیش از «جنگ ۱۲ روزه» بین ایران و اسرائیل در پنج دور برگزار شده بود، با آغاز حملات اسرائیل و سپس مشارکت آمریکا در حمله به سایت‌های هسته‌ای ایران، قطع شد. در همین راستا، وزیر خارجه ایران اخیراً اعلام کرده که طی ماه‌های اخیر تماسی با نماینده وقت آمریکا برای مذاکره با ایران، نداشته است.

نخستین نشست پس از فعال‌سازی مکانیسم ماشه

این جلسه به درخواست چندین کشور اروپایی، کره جنوبی و آمریکا برگزار شد و نخستین نشست شورای امنیت پس از اقدام کشورهای اروپایی برای فعال‌سازی مکانیسم ماشه (Snapback) و بازگرداندن تحریم‌های سازمان ملل بر مبنای قطعنامه ۲۲۳۱ بود.

در حالی که نمایندگان بریتانیا فعال شدن مکانیسم ماشه در ماه اکتبر و برگزاری این نشست را کاملاً قانونی خواندند، چین و روسیه بار دیگر تأکید کردند که فعال کردن سازوکار ماشه غیر قانونی بوده و برگزاری این جلسه را تخلف دانستند.

درخواست دسترسی بازرسان و وضعیت تأسیسات

آرچی یانگ، معاون نماینده دائم بریتانیا در سازمان ملل، در این نشست به طور خاص خواهان دسترسی بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به تأسیسات هسته‌ای آسیب‌دیده در پی جنگ ۱۲ روزه شد. ایران پس از حملات اسرائیل و آمریکا به تأسیسات هسته‌ای، به بازرسان آژانس اجازه دسترسی به این سایت‌ها را نداده و اعلام کرده که در حال حاضر فعالیت‌های غنی‌سازی در این تأسیسات متوقف است.

ابهام در سرنوشت اورانیوم با غنای بالا

کشورهای غربی همچنان نسبت به فعالیت‌های هسته‌ای ایران ابراز نگرانی می‌کنند و خواستار شفاف‌سازی فوری درباره تأسیسات اصلی از جمله فردو، نظنز و اصفهان هستند. یکی از پرسش‌های اصلی کشورهای غربی در چند ماه گذشته، موضوع سرنوشت بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا بوده است.

اگرچه ایران بارها اعلام کرده که به دنبال ساخت سلاح اتمی نیست، اما اصرار آمریکا بر شرط «غنی‌سازی صفر» و رد قاطع این شرط توسط ایران، نشان می‌دهد که این موضوع «به هیچ‌وجه» پذیرفتنی نیست و همچنان نقطه اصلی اختلاف در مسیر دیپلماسی باقی مانده است.