خبر کامل
ثبت ۳ آویز ۲۰۰۰ ساله «خمیر شیشه‌ای» املش در فهرست آثار ملی
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گیلان در تاریخ ۲۹ آذر ماه، خبر از ثبت سه اثر تاریخی منحصربه‌فرد از شهرستان املش در فهرست آثار ملی کشور داد. این اشیای کوچک و ظریف که از جنس «خمیر شیشه» ساخته شده‌اند و قدمت آن‌ها به دوران اشکانی و ساسانی بازمی‌گردد، اکنون در موزه شهر رشت در معرض دید عموم قرار دارند.
معرفی آثار ثبت‌شده و محل کشف
این سه شی تاریخی که شامل یک آویز به شکل لاک‌پشت لاجوردی، یک دست مشت‌شده و یک پیکرک انسانی است، به دلیل ظرافت و اندازه بسیار کوچک، با استفاده از ذره‌بین در ویترین موزه قابل مشاهده هستند.
کشف در گورهای باستانی لیارسنگ بن
بر اساس توضیحات کارشناس میراث فرهنگی که برای ثبت این اشیا تلاش کرده است، این سه شی در سال ۱۳۹۶ از گورهای سایت باستان‌شناسی لیارسنگ بن در منطقه املش کشف شده‌اند.
او در خصوص کاربری این مهره‌ها توضیح می‌دهد: اگر با دقت نگاه شود، در میانه هر شی شکافی تعبیه شده که نشان می‌دهد این اشیا آویز بوده‌اند و با نخ یا وسیله‌ای دیگر به گردن آویخته می‌شدند. قدمت این اشیای ساخته شده از خمیر شیشه، به دوران اشکانی – ساسانی تخمین زده شده است.
کاربرد آئینی و نمادهای اسطوره‌ای
کارشناسان موزه تاکید دارند که هر سه شی کشف شده، کاربرد آئینی داشته و به طور قطع دارای نقش اسطوره‌ای و نمادین بوده‌اند. از آنجایی که این اشیا در گورها یافت شده‌اند، بیانگر اعتقاد مردم آن دوره به جهان پس از مرگ و پایداری زندگی در دنیای دیگر است.
رمزگشایی از نماد لاک‌پشت
«لاک‌پشت» در فرهنگ‌هایی نظیر مصر و بین‌النهرین، نماد پایداری جهان بوده و وجود این نماد در المان‌های خاورمیانه نشان‌دهنده اشتراکات فرهنگی گسترده این منطقه است. با این حال، یافتن تنها یک گردن‌آویز به شکل لاک‌پشت در گورهای لیارسنگ بن، این گمانه را تقویت می‌کند که این شی یک هدیه بوده و از مکان دیگری به کوه‌های املش رسیده است.
در اندیشه انسان بین‌النهرین و مصر باستان، دنیا گرد بوده و روی لاکِ لاک‌پشت قرار گرفته است. پیدا شدن این شی در منطقه کوهستانی همچون «لیارسنگ‌بن» این احتمال را می‌دهد که شی مذکور هدیه‌ای برای فردی با جایگاه اجتماعی بالا بوده یا از نقطه دیگری به این منطقه رسیده باشد.
اشاره شده است که نماد لاک‌پشت به اشکال دیگری نیز در سفالینه‌های گیلان وجود داشته، از جمله ظرف سفالینی در موزه رشت که در حالت برعکس، شبیه به لاک‌پشت می‌شود.
فن‌آوری ساخت و مواد اولیه
فن‌آوری و متالوگرافیک ساخت این اشیا با قدمت ۲۰۰۰ ساله، از اهمیت بالایی برخوردار است. این آویزهای خمیر شیشه‌ای ابتدا قالب‌گیری شده و سپس با مواد گران‌بهایی همچون کُبالت و پودر لاجورد رنگ‌آمیزی شده‌اند. لاجورد به عنوان یک رنگ طبیعی، بسیار کمیاب و گران‌قیمت بوده و عمدتاً در منطقه افغانستان امروزی یافت می‌شده است.
این اشیای تزئینی، نمونه‌های منحصر به فرد و تکرارنشده‌ای هستند که در طول چندین فصل حفاری در گورهای لیارسنگ بن کشف شده‌اند و به همین دلیل ثبت آن‌ها برای میراث فرهنگی گیلان بسیار ارزشمند است.
مزایای ثبت ملی و مشخصات آثار
ثبت این اشیا در فهرست آثار ملی مزایای متعددی از جمله تخصیص ردیف بودجه سالانه برای نگهداری و مرمت آن‌ها به دنبال دارد. اکنون هر سه شی آویزه دارای شناسنامه و شماره ثبت ملی مجزا هستند:
- آویز مهره‌ای به شکل لاک‌پشت: شماره ثبت ملی ۱۷۵۷۰
- آویز مهره‌ای به شکل پیکرک انسانی «الهه مادر»: شماره ثبت ملی ۱۷۵۷۳
- آویز مهره‌ای به شکل دست مشت‌شده: شماره ثبت ملی ۱۷۵۶۹
علاقه‌مندان به مشاهده این آثار می‌توانند به موزه رشت واقع در ابتدای خیابان بیستون مراجعه کنند.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۰۶:۰۵ - ۱۴۰۴/۱۰/۰۳