جزئیات نظارت بر دارو، مکمل و تجهیزات پزشکی؛ از سامانه ۱۹۰ تا تخلفات داروخانه‌ها

تأکید بر دسترسی عادلانه و ایمن به دارو، مکمل و تجهیزات پزشکی

معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی همدان در یک نشست خبری، جزئیات مهمی از نظارت بر تولید، واردات و توزیع اقلام حیاتی سلامت شامل دارو، شیر خشک، تجهیزات پزشکی و مکمل‌ها را تشریح کرد. در این نشست، بر اهمیت دسترسی عادلانه و ایمن مردم به این محصولات تأکید و تدابیر نظارتی جدید و سامانه‌های ثبت شکایات معرفی شد.

سامانه‌های نظارتی و پیگیری تخلفات

شهروندان می‌توانند برای ثبت شکایات خود در زمینه کمبود یا تخلف دارویی، تجهیزات پزشکی یا شیر خشک از طریق دو کانال رسمی اقدام کنند. سامانه ۱۹۰ به صورت دوازده ساعته آماده پاسخگویی به شکایات است و ارتباط مستقیم با وزارتخانه دارد. علاوه بر این، شماره تلفن مستقیم ۰۸۱۳۸۳۸۱۹ نیز برای ثبت شکایات در دسترس است و پاسخ‌دهی و پیگیری شکایات به صورت قطعی انجام می‌شود.

رسانه‌ها می‌توانند به‌عنوان واسطه علمی و آموزشی بین نظام سلامت و مردم عمل کنند و با اطلاع‌رسانی صحیح، از مصرف غیرمنطقی دارو و مکمل‌ها جلوگیری نمایند.

وضعیت کمبود دارو و مقررات توزیع

در خصوص کمبودهای دارویی، اعلام شد که اغلب موارد کمبود مربوط به برندهای خارجی دارو است و تولیدات داخلی در اکثر مواقع پاسخگوی نیازهای کشور هستند. توزیع دارو بر اساس جمعیت استان‌ها و نیاز واقعی بیماران صورت می‌گیرد تا دسترسی عادلانه در سطح کشور تضمین شود.

• تخلف در عرضه دارو: هیچ داروخانه‌ای حق ندارد به بهانه تعیین قیمت یا نوسانات ارز، دارو را از بیماران دریغ کند. در صورت مشاهده چنین تخلفی، موضوع از طریق سامانه ۱۹۰ و مراجع قضایی پیگیری خواهد شد.
• نظارت بر نسخ الکترونیک: پزشکان موظف‌اند تمامی نسخه‌ها را به‌صورت الکترونیک ثبت و با کد رهگیری ارائه دهند. دریافت هزینه اضافی برای ارائه این کد رهگیری، تخلف محسوب شده و پیگرد قانونی دارد.
• وظایف نظارت دارویی: نظارت دارویی شامل صدور مجوز، کنترل کیفیت، بررسی قیمت و جلوگیری از قاچاق است.

هشدار جدی درباره مصرف مکمل‌ها و طب سنتی

در این نشست نسبت به مصرف خودسرانه مکمل‌ها و ویتامین‌ها هشدار داده شد. مکمل‌ها نیز همانند داروها دارای متابولیسم و عوارض جانبی هستند و مصرف بدون تجویز و به‌صورت مداوم می‌تواند آسیب جدی به کبد و سایر ارگان‌های بدن وارد کند. بنابراین، مصرف مکمل‌ها فقط تحت نظر پزشک مجاز است.

محدودیت فعالیت عطاری‌ها

استفاده خودسرانه از داروهای گیاهی و سنتی به هیچ عنوان مورد تأیید نیست. عطاری‌ها صرفاً مجاز به عرضه گیاهان دارویی خام و غیر فرآوری‌شده هستند و نمی‌توانند این محصولات را به‌عنوان داروی درمانی ارائه دهند. همچنین، معاونت غذا و دارو به صورت مستمر صفحات فضای مجازی را در خصوص سوءاستفاده از محصولات سنتی و مکمل‌ها رصد کرده و موارد تخلف را به مراجع قانونی ارجاع می‌دهد.

نظارت بر شیر خشک و تجهیزات پزشکی

اولویت توزیع شیر خشک

شیر خشک به سه گروه معمولی، رژیمی و ویژه بیماران خاص تقسیم می‌شود. توزیع این محصولات بر اساس کد ملی و سن نوزاد و سهمیه ثبت شده در سامانه وزارت بهداشت انجام می‌گیرد. در فرآیند توزیع، داروخانه‌های شبانه‌روزی اولویت دارند تا دسترسی خانواده‌ها آسان‌تر باشد. تأمین شیر خشک به صورت عادلانه و بر اساس جمعیت هر شهرستان صورت می‌گیرد و تغذیه با شیر مادر همچنان در اولویت برنامه‌های بهداشتی قرار دارد.

کنترل تجهیزات پزشکی و قیمت‌گذاری

تمامی تجهیزات پزشکی، از وسایل مصرفی خانگی تا پیشرفته‌ترین دستگاه‌های بیمارستانی، تحت نظارت معاونت غذا و دارو قرار دارند. حدود ۱۵ تولیدکننده فعال داخلی در کشور قادر به تأمین نیازهای پایه و برخی دستگاه‌های تخصصی هستند و در صورت عدم پاسخگویی تولید داخل، واردات انجام می‌شود.

• برای ساماندهی کمبودها، سامانه‌ای کشوری برای ثبت و پیگیری ایجاد شده که امکان حل مشکلات را ظرف ۲۴ تا ۴۸ ساعت فراهم می‌کند.
• سود مجاز برای توزیع‌کننده و عرضه‌کننده کالا حداکثر ۱۲ درصد برای کالاهای داخلی و ۱۰ درصد برای کالاهای خارجی است.
• تمامی تجهیزات پزشکی عرضه‌شده در مراکز درمانی و داروخانه‌ها از طریق سامانه‌های رسمی قابل استعلام و بررسی اصالت هستند.

اصالت و سلامت مواد غذایی، آرایشی و بهداشتی

نظارت بر مواد غذایی، آرایشی و بهداشتی برای اطمینان مصرف‌کنندگان از سلامت و اصالت کالاها از مرحله تولید تا عرضه انجام می‌شود. کنترل‌های موردی بر محصولات غذایی و نظارت کامل بر محصولات آرایشی و دارویی بر عهده معاونت غذا و دارو است.

نشانگرهای سلامت و اصالت کالا

نشانگر رنگی روی بسته‌بندی محصولات غذایی چهار آیتم اصلی شامل قند، چربی، نمک و اسید چرب ترانس را مشخص می‌کند. مقادیر بالا به رنگ قرمز، مقادیر کم به رنگ سبز و مقادیر متعادل به رنگ نارنجی نشان داده می‌شوند تا مصرف‌کنندگان بتوانند انتخاب سالمی داشته باشند.

• پروانه بهداشتی: صدور پروانه بهداشتی ساخت پس از تأیید ویژگی‌های شیمیایی، فیزیکی و میکروبی محصول در کمیته فنی انجام می‌شود و کیفیت محصول در بازدیدها و نمونه‌برداری‌های مستمر مورد پایش قرار می‌گیرد.
• استعلام اصالت: مصرف‌کنندگان می‌توانند با ارسال کد ۱۶ رقمی روی بسته‌بندی محصولات وارداتی به سامانه پیامکی ۲۰۰۰۸۸۲۲ یا استعلام از سامانه سازمان غذا و دارو، از اصالت و سلامت محصول اطمینان حاصل کنند.
• قیمت‌گذاری: قیمت داروها بر اساس سامانه تیتک و فاکتورهای رسمی تعیین می‌شود.