آغاز مگاپروژه فیبر نوری در اهواز: اشتغال‌زایی ۲۰۰۰ نفر و کاهش شدید مصرف انرژی

تحول زیرساخت ارتباطی: از مس تا فیبر نوری

شرکت مخابرات ایران با وجود سابقه یکصدساله و ورود اپراتورهای خصوصی در ۱۵ سال گذشته، همچنان نقش زیرساختی و تخصصی خود را در حوزه ارتباطی کشور حفظ کرده است. شبکه مخابراتی کشور از ابتدا بر بستر سیم‌های مسی بنا نهاده شده و پس از یک قرن، این بستر همچنان در حال سرویس‌دهی است.

با وجود ارتقاء تدریجی شبکه‌های سوئیچینگ (از مغناطیسی به دیجیتال و سپس به سمت NGN و سافت سوئیچ‌ها)، محدودیت ذاتی شبکه مسی مانع از تامین سرعت و کیفیت مورد نیاز کاربران و کسب‌وکارها شده است. در حال حاضر، حدود ۲۸ میلیون مشترک در کل کشور از خدمات این بستر، شامل تلفن ثابت سنتی و اینترنت‌های XDSL و ADSL، استفاده می‌کنند.

توسعه فیبر نوری (FTTH) که از سال‌ها پیش در لایه‌های بین‌شهری و بین‌استانی آغاز شده بود، در سال‌های اخیر شتاب گرفته و با هدف توسعه اقتصاد دیجیتال، ورود آن به منازل و کسب‌وکارها در دستور کار قرار گرفته است. کلید مگاپروژه «سواپ» یا برگردان شبکه مسی به فیبر نوری در آبان ماه امسال با حضور مقامات ارشد دولتی زده شد.

جزئیات پروژه سواپ در خوزستان و اهواز

پروژه سنگین و بزرگ تغییر بستر مخابراتی کشور، پس از مشهد، در اهواز کلید خورده و این کلانشهر به عنوان دومین شهر بزرگ، تمام مراکز آن طراحی، پیمانکاران انتخاب و عملیات تجهیز کارگاه آغاز شده است. این پروژه هیچ نقطه‌ای از شهر را استثنا نکرده و شامل مناطق کم‌برخوردار تا برخوردار می‌شود. منابع مالی این طرح از درون خود شرکت تامین شده و متکی به بودجه دولتی نیست.

وضعیت کنونی و برنامه‌های آتی

در اهواز تاکنون به بیش از ۱۵ هزار شماره سرویس‌دهی شده و خدمات با کیفیت با سرعت حداکثر ۱۰۰۰ مگابیت بر ثانیه به منازل ارائه می‌شود. در سطح استان خوزستان، بیش از ۹۰۰ هزار شماره فعال وجود دارد که برگردان تمام آن‌ها به فیبر نوری در قالب یک برنامه ۵ ساله پیش‌بینی شده است. این برنامه به صورت تکلیف برای همه مراکز استان تعیین شده و باید در بازه زمانی یک ساله شبکه خود را سواپ و شبکه مسی را جایگزین کنند.

«شبکه فیبر نوری برخلاف شبکه مسی تحت تاثیر شرایط آب و هوایی قرار نمی‌گیرد. الزام مراجع بالادستی از جمله شورای عالی فضای مجازی و سازمان پدافند غیرعامل، استفاده از فیبر نوری در حوزه سازمان‌ها، ادارات و کسب‌وکارها است.»

مزایای اقتصادی، فنی و زیست‌محیطی

اجرای این پروژه بزرگ علاوه بر مزایای فنی، دارای منافع قابل توجه اقتصادی و زیست‌محیطی است:

• اشتغال‌زایی: پیش‌بینی می‌شود اجرای این پروژه به صورت مستقیم بیش از ۲۰۰۰ نفر اشتغال‌زایی کند. این پوست‌اندازی نیازمند نیروهای جدیدی برای ایجاد و نگهداری شبکه آینده است.
• تکنولوژی سبز: فیبر نوری یک تکنولوژی سبز محسوب می‌شود. در اهواز ۱۳ مرکز مخابراتی با مصرف برق بسیار بالا وجود دارد که با اجرای کامل پروژه، تمام این مراکز خاموش شده و مصرف انرژی در سطح استان تا حدود یک‌هشتم کاهش خواهد یافت.
• کیفیت و پایداری: شبکه فیبر نوری تحت تاثیر شرایط جوی قرار نمی‌گیرد و کیفیت و سرعت بالاتری را تضمین می‌کند.

در همین راستا، تفاهم‌نامه‌ای در سطح کشور با همکاری جهاد دانشگاهی منعقد شده است تا دوره‌های تربیت تکنسین برای نیروهای جدید و جویای کار توسعه یابد. همچنین، مخابرات در بحث دیجیتال‌سازی، تفاهم‌نامه‌های همکاری خوبی با صنایع بزرگ مانند نفت و پتروشیمی‌ها منعقد کرده است.

چالش تولید در ICT

یکی از مشکلات موجود در استان خوزستان، فقدان تولیدکننده در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) است که امید می‌رود شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران در این بخش فعالیت خود را آغاز کنند.

حمایت‌های تشویقی و جذب مشترک

تجربه اولیه اجرای پروژه FTTH در سال ۱۳۹۴ در آبادان نشان داد که استقبال چندانی از آن نشد، زیرا هزینه سرویس، مودم و کشیدن فیبر داخل منزل برای مشترک جذابیت نداشت. اما اکنون با مصوبه دولت و پرداخت یارانه، شرایط تغییر کرده است:

1. نصب دراپ (کابل فیبر نوری تا منزل) به صورت رایگان انجام می‌شود.
2. یک مودم پایه به صورت رایگان به مشترک ارائه می‌گردد.

این حمایت‌ها جذابیت لازم را برای مشترکین ایجاد کرده و در عین حال، حذف شبکه مسی را به یک تکلیف تبدیل کرده است.