طرح جهاد کشاورزی یزد: احیای باغ‌ها با کشت گیاهان دارویی کم‌آب‌خواه

مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان یزد از برنامه‌ریزی برای جایگزینی محصولات باغی کم‌بازده با گونه‌های مقاوم به خشکی خبر داد. این طرح با هدف احیای باغ‌های رهاشده و صیانت از منابع آبی، بر کشت گیاهان دارویی با نیاز آبی اندک مانند انغوزه، کاپاریس و اپونتیا متمرکز است که توجیه اقتصادی بالایی دارند.

راهبرد جهاد کشاورزی: احیای باغ‌های درجه سه

محمد رضا غفاریان، مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان یزد، اظهار داشت که کشت گیاهان دارویی کم‌آب‌خواه می‌تواند راهکاری مؤثر برای احیای باغ‌های رهاشده و کم‌بازده استان باشد. وی توضیح داد که باغ‌های درجه سه که به‌دلیل محدودیت منابع آبی از چرخه تولید خارج شده‌اند، بستر مناسبی برای کاشت این گونه‌های مقاوم هستند.

گیاهان منتخب برای کشت در شرایط کم‌آبی

گونه‌های منتخب برای این طرح، نیاز آبی بسیار اندکی دارند و قابلیت کشت در فصول سرد و معتدل سال را فراهم می‌سازند. این گیاهان شامل موارد زیر هستند:

• انغوزه (Ferula assa-foetida): گیاهی دارویی که شیره آن ارزش اقتصادی بالایی دارد.
• کاپاریس (Capparis spinosa): گیاهی با میوه‌های خوراکی و دارویی که به نام کبر نیز شناخته می‌شود.
• اپونتیا (Opuntia ficus-indica): کاکتوس انجیری که مصارف گسترده‌ای در علوفه دام، صنایع دارویی و تثبیت خاک دارد.

توجیه اقتصادی و عملکرد محصول در هکتار

بررسی‌های اقتصادی نشان می‌دهد که این محصولات علاوه بر سازگاری با محیط کم‌آب، از بازدهی مناسبی نیز برخوردارند و می‌توانند معیشت جوامع محلی را تقویت کنند. جزئیات عملکرد این گیاهان به شرح زیر است:

عملکرد و بازدهی انغوزه

برداشت شیره انغوزه معمولاً از سال چهارم یا پنجم آغاز می‌شود و هر بوته قادر است بین ۳۰ تا ۱۲۰ گرم شیره تولید کند. در مجموع، امکان برداشت حدود ۳۰۰ کیلوگرم شیره در هر هکتار فراهم است که توجیه اقتصادی قابل توجهی دارد.

عملکرد و مزایای کاپاریس و اپونتیا

گیاه کاپاریس نیز از سال سوم به باردهی می‌رسد و میزان تولید میوه آن در هر بوته بین ۱۶۰ تا ۱,۳۰۰ گرم متغیر است که در سطح هکتار می‌تواند تا ۵۰۰ کیلوگرم محصول ایجاد کند.

همچنین، گیاه اپونتیا از سال سوم قابل برداشت است و به دلیل قابلیت کاشت متراکم، کاربرد گسترده‌ای در بخش‌های زیر دارد:

• تولید علوفه دام
• صنایع بهداشتی و دارویی
• تثبیت و حفاظت از خاک

نتیجه‌گیری: صیانت از منابع آب و توسعه پایدار

مدیر باغبانی جهاد کشاورزی یزد تأکید کرد که انتخاب گونه‌های بومی و مقاوم با نیاز آبی پایین، یک پاسخ منطقی به شرایط اقلیمی و کم‌آبی استان یزد است. این رویکرد نه تنها منابع آب را حفظ می‌کند، بلکه زمینه بهره‌برداری اقتصادی پایدار و تقویت معیشت جوامع محلی را نیز فراهم می‌سازد.