«ابر بحران» مسکن: خروج ۴۰ میلیارد دلار سرمایه و سهم ۷۰ درصدی هزینه در سبد خانوار

بخش مسکن ایران در وضعیت «ابر بحران» قرار گرفته است؛ بحرانی که در آن سهم هزینه‌های مسکن در سبد خانوار به مرز ۷۰ درصد رسیده، در حالی که این شاخص در اغلب کشورهای دنیا کمتر از ۲۰ درصد است. این وضعیت بحرانی در سایه ناتوانی در تامین عرضه سالانه و خروج گسترده سرمایه از کشور تشدید شده است.

شکاف عمیق عرضه و تقاضا در بازار مسکن

بر اساس اظهارات اعضای انجمن انبوه‌سازان و تولیدکنندگان سازه‌های فولادی، بازار مسکن با یک تقاضای انباشته بزرگ مواجه است که نیازمند برنامه‌ریزی فوری است. برای تراز شدن بازار، نیاز به عرضه قابل توجهی وجود دارد:

• تقاضای انباشت‌شده در بازار مسکن: ۲ میلیون واحد مسکونی.
• تولید و عرضه سالانه مورد نیاز: ۶۰۰ هزار واحد مسکونی.
• میزان مورد نیاز برای تراز شدن بازار تا پایان سال: ۳ میلیون واحد مسکونی.

ناتوانی در ساخت و خروج سرمایه ۴۰ میلیارد دلاری

با وجود نیاز مبرم به تولید سالانه ۶۰۰ هزار واحد مسکونی، اعضای این صنعت تاکید می‌کنند که حتی با حضور قوی‌ترین شرکت‌ها، امکان دستیابی به این رقم وجود ندارد. دلایل اصلی این ناتوانی، کاهش بودجه عمرانی، شرایط رکود اقتصادی و به اصطلاح «جنگ اقتصادی» است که امکان سرمایه‌گذاری و ورود سرمایه به این صنعت حیاتی را سلب کرده است.

این شرایط نه تنها به رکود منجر شده، بلکه باعث خروج گسترده سرمایه و نیروی انسانی کارآمد از این بخش شده است. در گزارشی تکان‌دهنده، اشاره شد که:

فقط در پنج سال گذشته، حدود ۴۰ میلیارد دلار از سرمایه‌های کشورمان برای صنعت ساخت و ساز و خرید ملک در کشور ترکیه هزینه شده است.

این خروج شامل پول، سرمایه، تجهیزات و نیروی انسانی متخصص است که عمق بحران را نشان می‌دهد.

ریشه ابر بحران: قیمت زمین و راهکار نوسازی بافت فرسوده

یکی از مهم‌ترین نمودهای این بحران، اختلاف فاحش قیمت مسکن در مناطق مختلف است. قیمت هر متر مربع مسکن بین ۳۰ میلیون تومان تا ۶۰۰ میلیون تومان در نوسان است که این اختلاف عظیم، مستقیماً به نرخ زمین مرتبط است.

در این زمینه، دولت به عنوان مالک بخش قابل توجهی از اراضی، نقش کلیدی دارد. با توجه به در اختیار داشتن اراضی گسترده توسط دولت، یکی از راهکارهای اساسی برای برون‌رفت از بحران مسکن، تمرکز بر نوسازی بافت فرسوده عنوان شد.

چالش‌های صادرات سازه‌های فولادی و توسعه بازارهای جدید

در بخش تولید و صادرات سازه‌های فولادی نیز چالش‌های جدی وجود دارد. برای صادرات این تولیدات، شرکت‌ها مجبورند محصولات خود را ابتدا وارد «کشور ثالث» کنند و سپس با تغییر برند و مبدأ، اقدام به صادرات مجدد نمایند.

با این وجود، صادرات به عنوان یکی از راهکارهای نجات شرکت‌های فعال از وضعیت رکود حاکم و کاهش اشتغال مطرح شده است. در همین راستا، توسعه صادرات با کشورهای حوزه آفریقای جنوبی به عنوان یک موفقیت در این بخش ذکر شد.