۴ راهکار پزشکیان برای مقابله با تیغ استیضاح مجلس دوازدهم

تشدید فشار بهارستان بر پاستور و تهدید استیضاح

بررسی تحولات مجلس نشان می‌دهد که ابزار نظارتی استیضاح برای وزرای دولت پزشکیان فعال شده است. این ابزار که بر اساس قانون اساسی در اختیار قوه مقننه است، به باور ناظران، وقتی از زاویه سیاست به کار گرفته می‌شود، از مسیر اصلی خود خارج می‌گردد. حامیان اعمال فشار بر دولت و استیضاح، تمرکز خود را بر وضعیت معیشت مردم و اقتصاد کشور گذاشته‌اند و معتقدند که رئیس‌جمهور باید کابینه خود، به‌ویژه تیم اقتصادی، را ترمیم کند.

در مقابل، منتقدان رویکرد مجلس بر این باورند که این فشارها از دریچه بازی‌های سیاسی وارد می‌شود و نمایندگان مخالف دولت، شرایط کلان کشور را در نظر نمی‌گیرند و همه مسئولیت‌ها را بر دوش دولت جدید می‌گذارند.

ابعاد مختلف فشارهای نمایندگان مخالف

تحرکات نمایندگان مخالف دولت در مجلس، چند وجه مختلف را در بر می‌گیرد که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• مسائل فرهنگی و خارجی: اعمال فشار در موضوعاتی مانند مسئله حجاب یا فضاسازی‌های سنگین در حوزه سیاست خارجی.
• انتصابات ریاست‌جمهوری: تمرکز بر انتصابات مستقیم رئیس‌جمهور.
• موضوع وزرا: تمرکز اصلی بر وزرا و احتمال استیضاح برای تضعیف تیم کابینه.

آخرین نمونه این فشارها، اظهارات نمایندگان و رئیس مجلس در جلسه علنی یکشنبه بود که قالیباف به صورت مستقیم پزشکیان را تهدید به استیضاح وزرایش کرد و این فضا را وارد مرحله‌ای جدی‌تر ساخت.

چهار گزینه حیاتی پزشکیان برای مقابله با مجلس

در این فضای پرفشار و با مرور تجربیات رؤسای جمهور پیشین در قبال فشارهای مشابه از سوی مجلس، چهار راهکار اصلی برای دکتر پزشکیان جهت مدیریت این بحران و مقابله با استیضاح‌های احتمالی متصور است:

۱. انتصاب سرپرست برای وزارتخانه‌ها

در صورتی که رایزنی‌ها با مجلس برای جلوگیری از استیضاح‌ها به نتیجه نرسد، یکی از گزینه‌های قانونی پیش روی رئیس‌جمهور، اداره وزارتخانه‌ها از طریق انتصاب سرپرست است. این اقدام می‌تواند زمانی را برای رایزنی مجدد با مجلس و پیدا کردن گزینه‌های جایگزین مناسب فراهم آورد.

• بر اساس اصل ۱۳۵ قانون اساسی، مدت مجاز اداره وزارتخانه‌ها به وسیله سرپرست، سه ماه است.
• با لحاظ شرایط خاص و کسب اجازه از مقام معظم رهبری، امکان تمدید یک دوره وجود دارد.
• این روش پیش‌تر در مواردی مانند عزل همتی و معرفی مدنی‌زاده مورد استفاده قرار گرفته است.

۲. رایزنی و هماهنگی در سطوح عالی کشور

گزینه دیگر برای مواجهه با این فشارها، رایزنی در سطوح عالی کشور و هماهنگی میان سران سه قوه است. این هماهنگی و رایزنی، تضادی با اصل تفکیک قوا ندارد و می‌تواند مانع از خروج ابزارهای نظارتی از مسیر اصلی و منطقی خود شود.

۳. رایزنی مستقیم با رئیس مجلس و نمایندگان

پزشکیان با توجه به سابقه پنج دوره نمایندگی مجلس، تسلط کاملی بر سازوکارها و پیچ‌وخم‌های بهارستان دارد. او می‌تواند شخصاً و در کنار محسن اسماعیلی، معاون پارلمانی خود، در دو سطح با مجلس به رایزنی بپردازد و جلوی استیضاح‌های سیاسی و فشارهای غیرمنطقی را بگیرد.

۴. تن دادن به خواسته‌های مجلس و گزینه‌های تحمیلی

عقب‌نشینی در برابر فشارهای مجلس و پذیرش گزینه‌های تحمیلی برای جایگزینی وزرای تحت فشار، یکی دیگر از گزینه‌های پیش روی پزشکیان است. تجربیات پیشین نشان می‌دهد که پس از عزل وزرا به وسیله استیضاح یا کنار گذاشتن برخی مدیران دولتی، رایزنی‌هایی برای تحمیل نام‌های جایگزین صورت می‌گیرد.