معاون رئیس‌جمهور: گذار به دانشگاه نسل چهارم ضروری است/ معرفی برگزیدگان «جایزه بانوی علم ایران»

تأکید دولت بر الگوی دانشگاه نسل چهارم و نقش‌آفرینی پژوهشگران

زهرا بهروزآذر، معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده، در مراسم اعطای نخستین دوره «جایزه بانوی علم ایران؛ نکوداشت پروفسور افسانه صفوی» در دانشگاه شیراز، «گذار به دانشگاه نسل چهارم» را به‌عنوان الگوی مورد باور دولت برای توسعه کشور معرفی کرد.

وی با اشاره به تحولات نهادی در مراکز علمی، دانشگاه نسل چهارم را نهادی مسئله‌محور، هوشمند و اثربخش توصیف کرد که مأموریتی فراتر از تولید دانش صرف دارد. این مدل با بهره‌گیری از فناوری‌هایی نظیر هوش مصنوعی و نوآوری‌های میان‌رشته‌ای، در حل مسائل پیچیده جامعه و سیاست‌گذاری علمی نقش مستقیم ایفا می‌کند.

باور دولت این است که پژوهشگران صرفاً تولیدکننده مقاله نیستند؛ ما به دنبال تحلیلگران مسائل، طراحان راه‌حل‌ها، پیونددهندگان علم و عمل و محرکان اصلی نوآوری در جامعه هستیم. اقتدار ملی و استقلال فناورانه بدون تلاش خلاقانه و مسئولانه پژوهشگران ممکن نخواهد بود.

معاون رئیس‌جمهور در راستای عملیاتی بودن این رویکرد، به مشارکت بیش از ۷۰ متخصص دانشگاهی در کنار هیئت دولت برای حل مسئله آب کشور اشاره کرد.

چالش‌های زنان پژوهشگر: مغفول ماندن ظرفیت‌ها

بهروزآذر در بخش دیگری از سخنان خود، به آمارها و چالش‌های مرتبط با زنان پژوهشگر پرداخت و بر لزوم رفع مغفول‌ماندگی ظرفیت‌های آنان در حوزه‌های کارآفرینی و بازار کار تأکید کرد:

• بیش از ۶۰ درصد ورودی‌های دانشگاه‌ها را دختران تشکیل می‌دهند.
• ۲۴ درصد اختراعات کشور توسط زنان به ثبت رسیده که بالاتر از میانگین جهانی است.
• تنها ۱۲ درصد شرکت‌های دانش‌بنیان توسط زنان اداره می‌شود.
• صرفاً ۳۵ درصد از فارغ‌التحصیلان زن جذب بازار کار می‌شوند.

وی تجلیل از پژوهشگران موفق را یک اقدام راهبردی و فرهنگی دانست و افزود که معرفی زنان دانشمند موفق، به‌ویژه برای دختران دانشجو و نوجوان، برای رفع فقدان الگوهای نقش روشن در نسل جدید حیاتی است.

نخستین دوره «جایزه بانوی علم ایران» در دانشگاه شیراز

نخستین دوره «جایزه بانوی علم ایران؛ نکوداشت استاد افسانه صفوی» همزمان با آیین گرامیداشت هفته پژوهش و فناوری، در دانشگاه شیراز اعطا شد. این جایزه که توسط معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه شیراز طراحی شده، با هدف تجلیل از بانوان پژوهشگری اهدا می‌شود که فراتر از وظایف شغلی، فعالیت‌های شاخص و ماندگاری در حوزه‌های علوم پایه، علوم انسانی، علوم زیستی و مهندسی داشته‌اند.

برگزیدگان دوره نخست

هیئت داوران نتایج اولین دوره این جایزه را به شرح زیر اعلام کرد:

• منتخب نخستین دوره جایزه بانوی علم ایران: دکتر آزاده تجردی، استاد شیمی دانشگاه علم و صنعت.
• منتخب جوان شایسته تقدیر: دکتر مهشید خرازی‌های اصفهانی، عضو هیئت‌علمی دانشکده مهندسی مواد دانشگاه صنعتی اصفهان.

معیارها و اهداف راهبردی جایزه

بهرام همتی‌نژاد، معاون پژوهش و فناوری دانشگاه شیراز، در تشریح اهمیت این جایزه، هدف بنیادین آن را ایجاد انگیزه تصاعدی در میان بانوان برای تعمیق نقش‌آفرینی‌شان در مسیر علم و همچنین نهادینه‌سازی جایگاه والای مادران علمی کشور دانست.

معیار اصلی دریافت این جایزه، فعالیت‌های علمی فاخر و اثرگذار بانوان پژوهشگر ایرانی در قید حیات با حداقل ۱۰ سال سابقه پژوهشی است. کمیته علمی برای انتخاب برنده، متقاضیان را براساس حداقل سه شرط از هشت شرط سطح بالای زیر ارزیابی می‌کند:

1. صاحب نظریه، تئوری یا اکتشاف جدید (با تأیید مراجع ملی و جهانی).
2. کسب جوایز شاخص ملی و بین‌المللی.
3. کسب عنوان استاد نمونه کشوری، پژوهشگر برگزیده کشوری یا استاد ممتاز دانشگاهی.
4. قرار گرفتن در فهرست محققان پراستناد ۱درصد و ۲درصد در رشته مربوطه.
5. سردبیری یا عضویت در گروه دبیران نشریات معتبر ملی یا بین‌المللی.
6. دریافت گرنت یا بورس معتبر بین‌المللی.
7. عضویت در فرهنگستان‌های ملی یا بین‌المللی.
8. عضویت در هیأت مدیره انجمن‌های علمی ملی یا بین‌المللی.

این جایزه با حمایت مالی موقوفه دکتر کاظمی لاری و شرکت فراسان اعطا شده است.

پروفسور افسانه صفوی؛ مادر شیمی ایران

جایزه «بانوی علم ایران» مزین به نام پروفسور افسانه صفوی، استاد پیشکسوت دانشگاه شیراز و ملقب به «مادر شیمی ایران» است. ایشان متولد ۱۳۳۴ در شیراز بوده و در رشته شیمی تجزیه به گستره وسیعی از پژوهش‌های پایه پرداخته و جوایز متعدد ملی و بین‌المللی کسب کرده‌اند. از افتخارات این دانشمند می‌توان به دریافت جایزه Medal Lecture از آکادمی علوم جهان سوم TWAS، جایزه علمی بین‌المللی پروفسور عبدالسلام، بورس Humboldt از آلمان، نشان دانش، و حضور در لیست دانشمندان ۱% و ۲% جهان اشاره کرد.