تولید موشک‌های بومی اوکراین؛ هشدار عملی غرب به پوتین برای تغییر مسیر مذاکرات

نیاز اوکراین به موشک‌های دوربرد و تغییر راهبرد غرب

واقعیت این است که اوکراین در طول چهار سال جنگ با روسیه با یک مشکل اساسی مواجه بوده و آن، نداشتن موشک‌های دوربرد و دقیق برای هدف قرار دادن اهدافی در عمق خاک روسیه و انجام اقدام متقابل است. در حالی‌ که روسیه از ابتدای جنگ به واسطه پیشرفت‌های تکنولوژیک، به موشک‌های دوربرد، ماهواره‌ای و سامانه‌های پیشرفته دسترسی داشت، اوکراین از چنین توانمندی‌هایی محروم بود.

آمریکا و کشورهای اروپایی در سال‌های ابتدایی جنگ، از تحویل مستقیم تسلیحات تهاجمی و موشک‌های دوربرد به اوکراین خودداری می‌کردند؛ چراکه نگران بودند این اقدام مستقیماً آن‌ها را وارد تقابل نظامی با روسیه کرده یا سطح درگیری را به مرحله‌ای خطرناک‌تر بکشاند. به همین دلیل، غرب به جای تحویل مستقیم، مسیر انتقال فناوری، کمک‌های فنی و مهندسی را در پیش گرفت تا اوکراین بتواند بخشی از این توانمندی‌ها را به‌صورت بومی تولید کند.

هدف اصلی غرب از این حمایت غیرمستقیم، حفظ موازنه جنگ و جلوگیری از پیشروی بیشتر روسیه است، اما لزوماً شکست کامل مسکو مدنظر نیست؛ چراکه آن‌ها نمی‌خواهند روسیه احساس برتری مطلق پیدا کند.

تشدید تولید تسلیحات؛ پیام عملی به کرملین

تشدید روند تولید بومی موشک در اوکراین را باید در بن‌بست مذاکرات میان آمریکا و روسیه جست‌وجو کرد. به نظر می‌رسد عدم انعطاف ولادیمیر پوتین در مواضع خود، آمریکایی‌ها را وادار کرده است که به‌نوعی هشدار عملی به او بدهند. این پیام روشن است و بیان می‌کند که اگر مسیر مذاکرات تغییر نکند، اوکراین به توانایی‌هایی دست خواهد یافت که می‌تواند مراکز حیاتی روسیه را هدف قرار دهد.

این اهداف شامل:

• صنایع نظامی و زیرساخت‌های انرژی
• پالایشگاه‌ها و مراکز شهری نظیر مسکو و سن‌پترزبورگ

در این مسیر، اروپا و سرویس‌های اطلاعاتی غربی نیز با ارائه کمک‌های اطلاعاتی و فنی، نقش فعالی در پروژه بومی‌سازی توان نظامی اوکراین ایفا کرده‌اند. هدف از این اقدامات، وارد آوردن فشار حداکثری به روسیه است تا درک کند ادامه جنگ هزینه‌های سنگینی خواهد داشت. پهپادهای پیشرفته و تقویت‌شده‌ای که اکنون توسط اوکراین تولید یا در اختیار این کشور قرار می‌گیرد، بخشی از همین راهبرد فشار است.

تأثیر جدی تولیدات داخلی بر معادلات جنگ و تضعیف روسیه

تولید تسلیحات در داخل اوکراین تأثیر بسیار جدی بر معادلات جنگ داشته است. جنگی که تصور می‌شد ظرف چند ماه به پایان برسد، اکنون وارد چهارمین سال خود شده است و هیچ یک از طرفین برای چنین جنگ فرسایشی آمادگی نداشتند. ادامه این جنگ:

• زیرساخت‌های اقتصادی روسیه را فرسوده کرده است.
• سرمایه‌گذاری‌ها و درآمدهای نفتی را کاهش داده است.
• هزینه‌های اجتماعی را بالا برده و نارضایتی‌های داخلی را افزایش داده است.

این شرایط نشان می‌دهد که رئیس‌جمهوری روسیه در موقعیتی شکننده قرار دارد. مقاومت سرسختانه پوتین در برابر مذاکرات، نه از موضع قدرت، بلکه از سر ضعف ساختاری است. او به‌خوبی می‌داند که اگر پرونده اوکراین مطابق خواست خودش بسته نشود، روسیه با خطر فروپاشی مجدد مواجه خواهد شد.

امروز جنگ اوکراین دیگر صرفاً یک مناقشه سرزمینی نیست؛ بلکه به مسئله بقا یا فروپاشی ساختار قدرت در روسیه تبدیل شده و هرگونه عقب‌نشینی می‌تواند به فروپاشی حزب حاکم و حتی تجزیه فدراسیون روسیه منجر شود.

کنترل نهایی آمریکا و جنبه بازدارندگی اقدامات

ترور اخیر یکی از ژنرال‌ها در مسکو نیز حامل پیامی روشن بود و توان اوکراین و حامیانش برای انجام عملیات در قلب پایتخت روسیه را اعلام کرد. این اقدام نشان‌دهنده ضعف دستگاه‌های امنیتی و نفوذپذیری ساختار اطلاعاتی روسیه است و هشداری مستقیم به کرملین است که نمی‌تواند بدون هزینه مقاومت کند.

نکته مهم اینجاست که در موشک‌هایی که امروز در اوکراین تولید می‌شوند، بخش‌هایی از سامانه‌های الکترونیکی وابسته به شرکت‌های آمریکایی به کار گرفته شده است. اگر آمریکا تصمیم بگیرد این قطعات را تأمین نکند، عملاً این موشک‌ها بلااستفاده خواهند شد؛ چراکه موشکی که سیستم هدایت نداشته باشد، چیزی جز یک تکه فلز بی‌ارزش نیست.

از همین رو، این اقدام‌ها بیش از آنکه صرفاً جنبه نظامی داشته باشد، جنبه تبلیغاتی و بازدارنده دارد. هدف اصلی، افزایش فشار روانی و سیاسی بر روسیه است، در حالی که آمریکا تلاش می‌کند خود را از اتهام تشدید مستقیم جنگ مبرا نشان دهد و مسئولیت را متوجه اوکراین کند. پیام نهایی این تحولات چنین است که اوکراین اکنون به مرحله‌ای رسیده که می‌تواند به‌طور مستقل دست به اقدام بزند و اگر مسیر صلح انتخاب نشود، هزینه‌های ادامه جنگ برای روسیه به‌مراتب سنگین‌تر از گذشته خواهد بود.