ناهماهنگی نهادی و مهاجرت نخبگان، چالش اصلی توسعه ایلام؛ انتقاد از «جزیره‌ای عمل کردن»

مجمع مشورتی نظام مسائل: بستری برای حکمرانی هدفمند

محمد نظری، رئیس دانشگاه ملی مهارت ایلام، در این نشست اظهار داشت که اندیشکده‌های حکمرانی با حضور نخبگان در استان‌های مختلف، بستر جذب، تحلیل و پالایش اطلاعات را فراهم می‌آورند تا فرآیند تصمیم‌سازی با هدف «حکمرانی دقیق، سیال، منعطف و هدفمند» انجام شود. وی تأکید کرد که اثربخشی این ساختارها نیازمند همت و همراهی جمعی است و در صورت انسجام، می‌توانند نقش مؤثری در جهت‌دهی قوانین و سیاست‌ها به سمت یک هدف واحد ملی ایفا کنند.

نمونه‌ای عینی از ناهماهنگی در آموزش عالی

رئیس دانشگاه ملی مهارت ایلام با اشاره به ناهماهنگی‌های موجود در نظام آموزش عالی کشور، یک نمونه عینی را مطرح کرد: «در فرآیند پذیرش دانشجو، سازمان سنجش اسامی پذیرفته‌شدگان را به دانشگاه‌ها معرفی می‌کند، اما به‌دلیل عدم ثبت‌نام بخشی از معرفی‌شدگان، حد نصاب تشکیل کلاس‌ها تأمین نمی‌شود و کلاس‌ها برگزار نمی‌گردد.»

وی افزود که در چنین شرایطی، دانشجویانی که ثبت‌نام کرده‌اند، متضرر می‌شوند، در حالی که مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، پذیرفته‌شدگان را تا سال بعد از شرکت مجدد در آزمون منع می‌کند؛ این در حالی است که به دلایل عدم تشکیل کلاس یا شرایط دانشگاه توجهی نمی‌شود.

ایلام؛ ظرفیت‌های عظیم، توسعه نامتوازن

حمزه صفربیگی، دبیر شورای راهبردی اندیشکده‌های حکمرانی مجلس شورای اسلامی، ضمن اشاره به ظرفیت‌های گسترده انسانی، جغرافیایی و مرزی استان، بیان کرد: «ایلام با جمعیتی حدود ۶۰۰ هزار نفر، می‌تواند در کشور و منطقه به الگویی از توسعه متوازن تبدیل شود، اما با وجود این ظرفیت‌ها، اتفاق مؤثری در مسیر توسعه استان رخ نداده است.»

وی افزود که با وجود اجماع بر وجود همزمان ظرفیت‌ها و مشکلات، عدم شکل‌گیری حرکت منسجم و نتیجه‌بخش ناشی از ضعف در حکمرانی، ناهماهنگی نهادی و فقدان اولویت‌بندی مشترک است.

اولویت‌های کاذب و رساندن صدای واقعی مردم

صفربیگی مأموریت مجمع مشورتی نظام مسائل کشور را استفاده نظام‌مند از ظرفیت نخبگان و انتقال مسائل واقعی میدان به بالاترین سطوح تصمیم‌سازی مجلس دانست. وی چالشی جدی استان‌ها را این دانست که اولویت‌های مطرح‌شده الزاماً اولویت مردم نیست، بلکه گاه اولویت مدیران یا مسئولان محلی است. وظیفه این مجمع، اصلاح این اولویت‌ها و رساندن صدای واقعی مردم به حکمرانان تعریف شد.

«تا زمانی که نخبگان، دانشگاهیان و دغدغه‌مندان استان بر سر چند اولویت مشخص به توافق نرسند، هر مدیری که می‌آید مسیر متفاوتی را آغاز می‌کند و توسعه استان دچار گسست می‌شود؛ در حالی که باید مانند برخی استان‌ها، مسیر توسعه تداوم‌پذیر و مبتنی بر سند مشترک باشد.»

ابرچالش‌های ایلام: از «جزیره‌ای عمل کردن» تا نخبه‌سوزی

دبیر شورای راهبردی اندیشکده‌های حکمرانی مجلس با انتقاد شدید از «جزیره‌ای عمل کردن» دستگاه‌ها در استان، تصریح کرد که ایلام بیش از آنکه به مدیرانی نیاز داشته باشد که کار چندین نفر را به تنهایی انجام دهند، به شبکه‌ای هماهنگ از مدیران، نخبگان و نهادها نیاز دارد که هرکدام وظیفه خود را در یک چارچوب مشترک انجام دهند.

ضعف در جذب سرمایه‌گذاری و مهاجرت نخبگان

وی ضعف در جذب سرمایه‌گذاری، به‌ویژه سرمایه‌گذاری خارجی، را از دیگر مشکلات برشمرد و خاطرنشان کرد: ایلام با وجود مرز امن، ظرفیت‌های ترانزیتی و موقعیت ممتاز، سهم کمتری از منافع مرزی نسبت به استان‌های همجوار دارد که این امر ناشی از نبود برنامه منسجم، اختلافات داخلی و تصویرسازی نادرست از استان است.

صفربیگی کاهش سرمایه اجتماعی و مهاجرت نخبگان را از ابرچالش‌های استان دانست و تأکید کرد: «نخبه‌سوزی و بی‌توجهی به ظرفیت‌های بومی، باعث شده نخبگان ایلام در استان‌های دیگر منشأ اثر باشند، در حالی که می‌توانند در استان خود تحولات اساسی ایجاد کنند.»

حکمرانی مشارکتی و پیگیری مطالبات در سطوح عالی

وی با تأکید بر تفاوت «حکومت‌داری» و «حکمرانی»، توضیح داد که حکمرانی مبتنی بر اقناع، مشارکت نخبگان و حرکت از پایین به بالاست و مجمع مشورتی نظام مسائل به‌دنبال همین الگو است، نه اقدامات نمایشی و رسانه‌ای.

در پایان، دبیر شورای راهبردی اندیشکده‌های حکمرانی مجلس اعلام آمادگی کرد که این بستر نظام‌مند که برای نخستین‌بار در ایلام شکل گرفته است، می‌تواند با همراهی استاندار، نمایندگان و نخبگان، مسائل واقعی استان را خارج از بروکراسی‌های فرسایشی تا سطح رئیس‌جمهور و رئیس مجلس پیگیری کند.