۸۸٪ خودروها در تبریز تک یا دو سرنشین هستند؛ ناتوانی در اجرای طرح پیاده‌راه بازار

ترافیک؛ چالشی جهانی و فرصت توسعه

رضی منش با بیان اینکه دنیای مدرن امروز به دلیل افزایش جمعیت و پدیده کلانشهری با چالش‌های مرتبط مواجه است، تاکید کرد که این بحث تنها مختص ایران نبوده و دنیا مبتلا به آن است. وی افزود: موضوع ترافیک را نباید یک معضل شهری نامید، زیرا کشورهای موفقی هستند که با نگاه جدید، این موضوع و سایر مسائل مانند پسماند را نه یک چالش، بلکه یک فرصت می‌دانند و از آن بهره می‌برند.

«چیزی به نام کشور توسعه یافته وجود ندارد، بلکه انسان‌های توسعه یافته هستند که به کشورشان هویت می‌دهند.»

طرح جامع حمل و نقل تبریز و مثلث پیچیده ترافیک

مدیرکل دفتر فنی مهندسی استانداری آذربایجان شرقی، ترافیک را موضوعی چندوجهی دانست و اضلاع سه‌گانه آن را شامل انسان، خودرو و جاده عنوان کرد که هر یک با پیچیدگی‌هایی همراه است. بر همین اساس، طرح جامع «حمل و نقل تبریز و حومه» در حال تدوین است و اجرای موفق آن نیازمند فرآیندهای تصمیم‌سازی دقیق و مبتنی بر کار کارشناسی با کمک دانشگاه‌ها است.

دلیل توقف یک طرح فاخر: عدم اقناع جامعه هدف

در خصوص دلیل عدم اجرای طرح مهم پیاده‌راه میدان دانشسرا تا میدان نماز تبریز، رضی منش اعلام کرد که این طرح می‌توانست یک طرح فاخر در محدوده بازار تبریز باشد و مطالعات کارشناسی نشان می‌داد که مشکلی برای اقتصاد اصناف ایجاد نمی‌کند. با این حال، دلایل اصلی اجرا نشدن آن عبارتند از:

• عدم قبول جامعه ذی‌نفع (اصناف).
• عدم وجود بسترهای فرهنگی لازم.
• ناتوانی مسئولان در اقناع جامعه هدف.

آمار نگران‌کننده سرنشینان و گذار به مدیریت هوشمند

بر اساس خروجی مطالعات دانشگاه تربیت مدرس، آمار نگران‌کننده‌ای در خصوص میزان سرنشینان خودروها در تبریز وجود دارد:

وی دلیل ترافیک سنگین در منطقه بازار تبریز را تلاقی بین انسان و خودرو دانست. همچنین در بحث کنترل ترافیک، تاکید شد که ترافیک مدیریت شده با روش‌های صرفاً پلیسی، مطلوب نیست. دنیا به سمت شهرهای هوشمند و کنترل هوشمند مسیرها می‌رود و نقش ماموران راهور در این موضوع کاهش می‌یابد.

تلفات بالای درون شهری و نقش کاربری‌های سفرزا

تعداد کشته‌ها در حوادث رانندگی شهری و جاده‌ای در آذربایجان شرقی بالاست و متأسفانه سهم حوادث درون شهری تبریز بیشتر از برون شهری است. این امر ارتباط تنگاتنگی با طراحی شهری دارد و وجود کاربری‌های سفرزا باعث تشدید ترافیک می‌شود.

به عنوان مثال، پروژه متوقف شده آیسان تبریز در صورت از سرگیری فعالیت، قطعاً منجر به تشدید ترافیک و مشکلات جدی در آن منطقه خواهد شد.

اهرم فشار قانونی: عارضه سنجی ترافیکی

برای مدیریت پروژه‌های ترافیک‌زا، مبحث ۲۳ مقررات ملی ساختمان ظرفیتی قانونی ایجاد کرده که بر اساس آن، هر ساختمانی با بیش از ۱۰۰ تردد در یک ساعت باید عارضه‌سنجی ترافیکی داشته باشد. این ظرفیت می‌تواند به عنوان یک اهرم فشار برای مدیریت پروژه‌های بزرگ عمل کند.

ضرورت اصلاح قوانین برای جلوگیری از رویش کاربری‌های نامتوازن

مدیرکل دفتر فنی مهندسی استانداری آذربایجان شرقی وظیفه اصلی را جلوگیری از رویش‌های جدید کاربری‌های سفرزا و ترافیک‌زا دانست. وی بر لزوم حل و اصلاح قوانین کلان کشوری در این زمینه تأکید کرد و دو مورد را مثال زد:

• قانون مربوط به احداث مطب پزشکان حتی در کاربری مسکونی.
• خلاء قانونی مهم در مورد پراکندگی نامتوازن مدارس غیرانتفاعی که به آن‌ها اجازه می‌دهد در هر نقطه‌ای احداث شوند، بدون آنکه ارگانی بتواند از احداث در مناطق نامناسب جلوگیری کند.

در نهایت، تبریز نیازمند یک بازنگری جدید در طراحی شهری و تلفیق مهندسی ترافیک با شهرسازی است. لازم است کمیسیون‌های ماده پنج و ۱۰۰ آرای خود را منطبق با علم ترافیک صادر کنند تا از بروز مشکلات آتی جلوگیری شود.