هشدار شیلات ایران درباره آینده پروتئین جهان؛ انتقاد از کاهش تسهیلات خوزستان

نشست هم‌اندیشی مدیران مراکز تکثیر ماهیان سراسر کشور در اتاق بازرگانی اهواز برگزار شد. در این نشست، مدیرکل دفتر آبزیان آب شیرین سازمان شیلات ایران و مدیرکل هماهنگی امور سرمایه‌گذاری استانداری خوزستان، ضمن تأکید بر نقش حیاتی آبزیان در تأمین پروتئین آینده جهان، به بررسی چالش‌ها و راهکارهای توسعه پایدار پرورش ماهیان گرمابی و لزوم ایجاد ارزش افزوده در تولیدات داخلی پرداختند.

جایگاه ایران در تولید ماهیان گرمابی و چشم‌انداز جهانی پروتئین

ناصر کرمی‌راد، مدیرکل دفتر آبزیان آب شیرین سازمان شیلات ایران، با اشاره به جایگاه مهم کشور در تولید ماهیان گرمابی اظهار داشت که استان‌های مازندران، خوزستان، گیلان، گلستان و کرمانشاه به ترتیب بیشترین میزان تولید را به خود اختصاص داده‌اند و نقش مهمی در تأمین نیاز بازار و ارتقای تولید آبزیان ایفا می‌کنند.

بر اساس گزارش سازمان خواروبار جهانی (FAO)، تا سال ۲۰۳۰ حدود ۶۰ درصد پروتئین مورد نیاز بشر باید از آبزیان تأمین شود و تا سال ۲۰۵۰، با افزایش جمعیت جهان به ۹.۵ میلیارد نفر، آبزیان تنها راه تأمین پروتئین خواهند بود.

وی بر لزوم ایجاد ارزش‌افزوده در تولیدات داخلی و کاهش خام‌فروشی کپورماهیان تأکید کرد و افزود: توسعه فرآوری‌های صنعتی می‌تواند سهم تولیدات ایران را در بازارهای داخلی و بین‌المللی افزایش داده و نقش مهمی در امنیت غذایی و توسعه اقتصادی ایفا کند.

راهبردهای کلیدی برای توسعه پایدار شیلات

کرمی‌راد تکثیر ماهیان را زیربنای توسعه شیلات دانست و با توجه به تغییرات اقلیمی، تولید بچه‌ماهی‌هایی با بازماندگی بالا را امری حیاتی برشمرد. وی مجموعه‌ای از اقدامات مهم برای توسعه و پایداری پرورش ماهیان گرمابی را به شرح زیر اعلام کرد:

• استفاده از وسایل حمل‌ونقل استاندارد برای جابه‌جایی بچه‌ماهی‌ها.
• مقاوم‌سازی در برابر بیماری‌ها و کنترل دقیق آن‌ها.
• آموزش حاملین و بهره‌برداران حوزه شیلات.
• خودکفایی استانی در تأمین بچه‌ماهی و کاهش جابه‌جایی بین استان‌ها.
• جلوگیری از هیبریدسازی گونه‌ها.

وضعیت شیلات خوزستان؛ حمایت‌ها و کاهش تسهیلات

امین مکوندی، مدیرکل هماهنگی امور سرمایه‌گذاری استانداری خوزستان، این استان را از استان‌های پیشرو کشور در حوزه شیلات دانست که علاوه بر فعالیت‌های مرسوم، به‌طور جدی به دنبال توسعه حوزه‌های نوین شیلاتی نظیر پروژه‌های ماهیان خاویاری دشت سوسن ایذه است.

وی با اشاره به اهمیت صنایع تبدیلی و تکمیلی گفت: تمرکز گذشته بر پرورش ماهیان گرمابی بوده که به دلیل فرهنگ مصرف، با محدودیت‌های بازاری مواجه است؛ لذا تغییر رویکرد به سمت فرآوری و ایجاد ارزش‌افزوده امری ضروری است.

حمایت‌های استانی و چالش کاهش بودجه

مکوندی اعلام کرد که حوزه شیلات بر اساس ابلاغیه وزارت کشور، به‌عنوان زنجیره ارزش استان خوزستان انتخاب شده که نتیجه آن کسب رتبه دوم کشور در این حوزه طی دو تا سه سال گذشته بوده است. همچنین، شورای برنامه‌ریزی استان اختصاص الزام‌آور یک‌سوم تسهیلات تکلیفی به حوزه شیلات را تصویب کرده است.

با وجود این حمایت‌ها، وی از کاهش چشمگیر سهم استان از تسهیلات تبصره ۱۸ انتقاد کرد:

این کاهش در حالی رخ داده که خوزستان رتبه نخست تولید محصولات کشاورزی کشور را در اختیار دارد.

ضرورت تنوع‌بخشی و بازنگری در ضوابط

مدیرکل هماهنگی امور سرمایه‌گذاری استانداری خوزستان محدودیت تنوع گونه‌ای ماهیان گرمابی را عاملی برای اخلال در بازار دانست، به‌ویژه با توجه به اینکه بازار اصلی محصولات استان، کشور عراق است و زیرساخت کافی برای فرآوری و فرهنگ مصرف داخلی مناسب وجود ندارد.

وی در پایان، تنوع‌بخشی به گونه‌های پرورشی، هم‌صدایی استان‌ها در حوزه شیلات و بازنگری در ضوابط دامپزشکی را برای بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی پرورش متراکم، به‌ویژه در شهرستان‌هایی مانند شوشتر، ضروری دانست.