بحران یزدایر؛ از وعده برند مستقل تا خطر فروپاشی کامل بر اثر اختلافات سهام‌داران

آغاز پرامید و توقف ناگهانی پروازها

یزدایر در ابتدای فعالیت خود با ناوگانی متشکل از دو فروند ایرباس ۳۱۰ برای مسیرهای بین‌المللی و دو فروند BAe/RJ برای پروازهای داخلی، نویدبخش آینده‌ای روشن بود و در ماه‌های نخست توانست رضایت نسبی مسافران را با تأخیرهای اندک جلب کند.

اما این روند در تاریخ ۳۰ مهرماه ۱۴۰۴ با توقف ناگهانی تمامی پروازها قطع شد. این توقف بدون هیچ توضیح رسمی از سوی شرکت یا نهادهای مسئول صورت گرفت و علیرغم واکنش محدود یزدایر، بلاتکلیفی طولانی مدت، نگرانی‌های جدی را درباره سرنوشت این ایرلاین دامن زد.

بازگشت موقت و زمین‌گیر شدن کامل ناوگان

پروازها پس از ۱۹ روز توقف، مجدداً از سر گرفته شد، اما این احیا تنها موقتی بود و مشکلات ساختاری همچنان پابرجا ماندند. وعده‌های مهمی چون راه‌اندازی پروازهای خارجی و تسهیل سفر زائران یزدی عملاً محقق نشدند و اکنون ناوگان هوایی یزدایر به طور کامل زمین‌گیر شده است:

• هواپیماهای ایرباس: در فرودگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) متوقف مانده‌اند.
• هواپیماهای BAe/RJ: به دلیل پرداخت نشدن هزینه‌های ترخیص، پشت درهای گمرک باقی مانده‌اند.

بحران سهام‌داران: بدهی‌های ارزی و منافع شخصی

پیگیری‌های انجام‌شده نشان می‌دهد که ریشه اصلی این بحران، اختلافات عمیق میان سهام‌داران است؛ اختلافاتی که ادامه همکاری را به شکل سابق غیرممکن ساخته است. پیشنهاد منطقی برای ابقای شرکت ماهان به عنوان شریک عملیاتی، با مخالفت شرکت چادرملو روبرو شد. این سهام‌دار کلیدی، حاضر به واگذاری یا تملیک سهم خود به بخش خصوصی بومی یزد نبود.

ماه‌ها مذاکره بدون نتیجه ماند. بخش خصوصی یزدی ورود خود را منوط به تسویه کامل بدهی‌های انباشته و افزایش سرمایه اعلام کرد، اما پرداخت‌های تعهد شده از طرف چادرملو ناقص باقی ماند. در نتیجه، بدهی‌های ارزی سنگین شرکت همچنان پابرجاست و با افزایش نرخ ارز، روز به روز بر وخامت وضعیت مالی یزدایر افزوده می‌شود.

فرسایش داخلی و خطر خاموشی قطعی

عدم امنیت شغلی و بلاتکلیفی مدیریتی منجر به فرسایش داخلی شده و نیروهای متخصص یکی پس از دیگری در حال استعفا هستند. اگرچه مدیریت تلاش می‌کند تا از انتشار اخبار منفی جلوگیری کند، اما حفظ نیروهای باقی‌مانده با دشواری فراوان صورت می‌گیرد.

استعفای نیروهای کلیدی، بدهی‌های ارزی سنگین و عدم تزریق نقدینگی لازم، یزدایر را در آستانه بحرانی جدی قرار داده است. در ارزیابی نهایی، یزدایر دیگر یک ایرلاین موفق نیست:

یزدایر امروز نه یک ایرلاین موفق، بلکه نماد یک پروژه شکست‌خورده و نیمه‌جان است. سهام‌داران اصلی، منافع کوتاه‌مدت خود را بر منافع عمومی استان ترجیح داده‌اند و بخش خصوصی نیز بدون اصلاح ساختار مالی و مدیریتی وارد بازی نمی‌شود. سکوت مسئولان و بلاتکلیفی مدیریتی، به معنای خاموشی قطعی یزدایر و نادیده گرفتن حق مردم استان است.