سبقت روسیه و چین در انباشت طلا: استراتژی دلارزدایی بانک‌های مرکزی جهان

خیز جهانی بانک‌های مرکزی برای انباشت طلا: فرار از دلار

خرید طلا توسط بانک‌های مرکزی جهان در سال‌های اخیر با هدف تنوع‌بخشی به ذخایر و کاهش وابستگی به دلار آمریکا، به طرز چشمگیری افزایش یافته است. این روند که ریشه در ریسک‌های ژئوپلیتیکی، تورم و تحریم‌ها دارد، طلا را به عنوان یک ذخیره استراتژیک و خنثی از ارزش، مجدداً در کانون توجه قرار داده است.

کاهش اعتماد جهانی به ذخایر سنتی دلایلی چون تورم، تحریم‌ها و تغییر در اتحادهای بین‌المللی دارد. بسیاری از کشورها برای محافظت از خود در برابر ریسک‌های ژئوپلیتیکی، از دلار آمریکا فاصله گرفته و به طلا روی آورده‌اند.

پیشتازان انباشت طلا در قرن ۲۱

بررسی داده‌های جهانی نشان می‌دهد که از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴، روسیه و چین با اختلاف فاحشی، پیشتاز انباشت خالص ذخایر رسمی طلا بوده‌اند. این دو قدرت به تنهایی بیش از نیمی از کل طلای انباشته‌شده توسط بانک‌های مرکزی در این دوره را به خود اختصاص داده‌اند.

روسیه و چین در صدر جدول

روسیه با افزایش چشمگیر ۱,۹۴۸ تن از سال ۲۰۰۰ در صدر همه کشورها قرار دارد و با اختلاف کمی از چین با ۱,۸۸۵ تن پیشی گرفته است. این میزان انباشت برای هر یک از این دو کشور، بیش از سه برابر کشوری است که در جایگاه سوم قرار دارد و نشان‌دهنده یک استراتژی بلندمدت و هماهنگ است.

چرا روسیه و چین طلا انباشته می‌کنند؟ استراتژی دلارزدایی

افزایش شدید ذخایر طلای روسیه و چین بخشی از تلاش گسترده‌تر آن‌ها برای کاهش وابستگی به دلار آمریکا یا همان استراتژی «دلارزدایی» (Dedollarization) است.

انگیزه‌های روسیه

روسیه پس از مواجهه با تحریم‌های غرب، استراتژی دلارزدایی خود را تسریع کرده است. مسکو این فلز گرانبها را برای محافظت از ذخایر مالی در برابر مصادره یا کاهش ارزش ترجیح داده است.

انگیزه‌های چین

انگیزه‌های پکن نیز کاملاً استراتژیک است. در میان تنش‌های تجاری با آمریکا و تمایل روزافزون برای بین‌المللی‌سازی پول ملی خود (یوان)، چین به طور بی‌سروصدا طلا انباشته است. این کار اغلب از طریق خریدهای مخفیانه بانک مرکزی و انتقال‌های گزارش‌شده از معادن داخلی صورت گرفته است.

این دو کشور حتی در معاملات تاریخی دوجانبه‌ای شرکت کرده‌اند که از سیستم مالی آمریکا عبور می‌کند. این اقدامات با یک روند گسترده‌تر همسو است:

اکنون بانک‌های مرکزی طلای بیشتری نسبت به اوراق قرضه خزانه‌داری آمریکا در اختیار دارند که نشان‌دهنده جذابیت فزاینده طلا در دنیایی با شکاف‌های ژئوپلیتیکی است.

اقتصادهای نوظهور در مسیر انباشت استراتژیک

اگرچه روسیه و چین از نظر حجم پیشتاز هستند، اما چندین اقتصاد نوظهور دیگر نیز به سرعت در حال ذخیره و انباشت طلا هستند:

• هند: با بیش از ۵۱۸ تن، ذخایر خود را در پاسخ به نوسانات ارزی و نگرانی از تورم افزایش داده است.
• ترکیه: با بیش از ۵۰۱ تن، در پی بحران‌های اقتصادی و کاهش ارزش لیر، به طلا روی آورده است.
• لهستان و قزاقستان: هر کدام صدها تن طلا به عنوان بخشی از استراتژی متنوع‌سازی منابع مالی، به ذخایر خود اضافه کرده‌اند.
• کشورهای حوزه خلیج فارس: مانند عربستان سعودی و قطر نیز در راستای برنامه‌های اقتصادی متنوع‌سازی، از جمله چشم‌انداز ۲۰۳۰، ذخایر طلای خود را افزایش داده‌اند.

جذابیت پایدار طلا و چشم‌انداز ۲۰۲۵

پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که بانک‌های مرکزی همچنان تا پایان سال ۲۰۲۵ و پس از آن، خریدار خالص طلا باقی خواهند ماند. با تداوم نگرانی‌ها از تورم، شکاف‌های ژئوپلیتیکی و نیاز به تنوع‌بخشی ارزی، این فلز ارزشمند همچنان به عنوان ذخیره‌ای خنثی و پایدار از ارزش باقی می‌ماند، به‌ویژه برای کشورهایی که به دنبال استقلال از سیستم‌های مالی غرب هستند.