آیین پایانی یازدهمین دوره انتخاب آثار برتر ادبیات نمایشی و تجلیل از شهرام زرگر

آیین پایانی یازدهمین دوره انتخاب آثار برتر ادبیات نمایشی ایران و دومین «شب نمایشنامه‌نویس» در شبی به یادماندنی با حضور جمع کثیری از هنرمندان و پیشکسوتان تئاتر در سالن استاد شهناز خانه هنرمندان برگزار شد و ضمن معرفی برگزیدگان، خبر از راه‌اندازی بانک نمایشنامه و توسعه بخش‌های جشنواره داده شد.

این مراسم در تاریخ جمعه شب پنجم دی ‌۱۴۰۴ با حضور چهره‌هایی چون رضا مردانی (مدیرکل هنرهای نمایشی)، علیرضا گیلوری (مدیرعامل خانه تئاتر)، سعید اسدی، اسماعیل خلج، بهزاد فراهانی، ایرج راد، رضا بابک، عباس جهانگیریان، مجید قناد، بهرام ابراهیمی، شهرام زرگر و داوود کیانیان برگزار شد.

آغاز آیین و گرامیداشت بزرگان

در ابتدای مراسم، کلیپی از فعالیت‌های کانون نمایشنامه‌نویسان و مترجمان خانه تئاتر پخش شد. سپس فرشید قلی‌پور، مجری برنامه و عضو هیات مدیره کانون، ضمن گرامیداشت زادروز بهرام بیضایی و سالگرد درگذشت اکبر رادی، این رویداد را همزمان با روز ملی نمایشنامه‌نویس دانست.

قلی‌پور تاکید کرد که این رویداد از مهمترین اقدامات کانون است و پس از چند سال وقفه، یازدهمین دوره آن به سرانجام رسیده است. وی از اضافه شدن بخش‌های عروسکی، کودکان و نوجوان و آکادمی به جشنواره خبر داد و ابراز امیدواری کرد که این روند توسعه ادامه یابد.

اهداف صنفی و طرح ایجاد بانک نمایشنامه

آرام محضری، رییس هیات‌ مدیره‌ کانون نمایشنامه‌نویسان و مترجمان خانه تئاتر، هدف اصلی گردهمایی اعضا را «کنار هم بودن، پشتیبانی از یکدیگر و تقویت همکاری‌ها» عنوان کرد. وی در مورد یکی از مهم‌ترین برنامه‌های آتی کانون اظهار داشت:

بر اساس این گردهمایی‌ها قرار است بانک نمایشنامه را با همکاری هیات مدیره خانه تئاتر راه‌اندازی کنیم و به زودی شاهد ثبت حقوقی نمایشنامه‌ها باشیم.

نمایشنامه‌نویسی ایران؛ زنده و پویا

رحیم رشیدی‌تبار، دبیر یازدهمین دوره‌ انتخاب آثار برتر ادبیات نمایشی ایران، با ارائه گزارشی از روند برگزاری، به شرایط دشوار پس از اعلام فراخوان اشاره کرد. وی اظهار داشت که با وجود نگرانی‌ها (در پی وقوع جنگ و بحران‌های خبری)، میزان آثار ارسالی بیش از حد انتظار بود و این نشان داد که نمایشنامه‌نویسان و مترجمان به کلمه، باور و اعتماد دارند.

رشیدی‌تبار افزود: «آثار رسیده گستره‌ای از دغدغه‌های فردی و مسائل اجتماعی را دربر گرفته بود و نشان می‌داد که نمایشنامه‌نویسی ایران، زنده، پویا و در حال گسترش و پرواز به سوی افق‌های تازه است.» وی بر تلاش برگزارکنندگان برای حفظ عدالت و شفافیت در داوری تاکید کرد.

مدل نوین داوری در بخش آکادمی

سیدحسن حسینی، دبیر اجرایی بخش آکادمی نمایشنامه‌نویسان، درباره اضافه شدن این بخش جدید توضیح داد. بخش آکادمی با هدف پیاده‌سازی یک مدل نوپا و آکادمیک، داوری و مشارکت صنفی را با خرد جمعی و شفافیت ساختاری محور ارزیابی آثار قرار داده است. در این دوره، ۴۵ داور داوطلب از اعضای کانون، مسئول بررسی ۷۷ اثر نمایشی بودند.

یکی از ویژگی‌های بارز این بخش، داوری کاملاً ناشناس بود؛ تمامی آثار پیش از داوری کدگذاری شدند تا هویت نویسندگان از داوران پنهان بماند و هویت داوران نیز تا پایان فرایند مشخص نبود. حسینی این شیوه را «نقطه عطفی در داوری نمایشنامه‌نویسی» دانست که می‌تواند الگویی صنفی مبتنی بر دانش و مسئولیت‌پذیری باشد.

معرفی برگزیدگان و تقدیرشدگان یازدهمین دوره

در بخش‌های مختلف این رویداد، پس از اعلام نظر داوران، از نویسندگان و مترجمان برتر تقدیر و جوایزی اهدا شد. اسامی برگزیدگان اصلی به شرح زیر است:

• بخش نمایشنامه‌های کودک و نوجوان: تندیس و دیپلم افتخار به سجاد طهماسبی برای نمایشنامه «پینوکیو پدر می‌شود». همچنین از داوود کیانیان به پاس سال‌ها تلاش در تئاتر کودک و نوجوان، تقدیر ویژه به عمل آمد.
• بخش نمایشنامه‌های تئاتر عروسکی: تندیس و دیپلم افتخار به شیلان صلاح برای نمایشنامه «لی‌لی و لباس لولالا» و روزبه حسینی برای نمایشنامه «همچون واپسین نفس بره‌ای معصوم».
• نمایشنامه‌های ترجمه‌شده منتشرشده: تندیس جشنواره به مقداد جاویدسباقیان برای نمایشنامه «اورستس». او جایزه خود را به دانشجویان ادبیات نمایشی دامغان تقدیم کرد.
• نمایشنامه‌های تالیفی چاپ شده: تندیس و دیپلم افتخار جشنواره به رضا بهکام برای نمایشنامه «پاریس بی‌مادر».
• نمایشنامه‌های تالیفی نوجوان: تندیس و دیپلم افتخار به سعید محسنی برای نمایشنامه «پرتقال‌فروش پیدا شد».
• نمایشنامه‌های اجرا شده در سال ۱۴۰۳: تندیس و لوح افتخار جشنواره به کهبد تاراج برای نمایشنامه «غلامرضا لبخندی».
• بخش آکادمی نمایشنامه‌نویسان: تندیس و دیپلم افتخار به میلاد حسینی برای نمایشنامه «خاندان سورن».

تجلیل از شهرام زرگر و دغدغه‌های خانه تئاتر

در بخش دیگری از آیین، شهرام زرگر، مترجم، نویسنده، مدرس و بازیگر، مورد تجلیل قرار گرفت. بهروز محمودی بختیاری، عضو هیات علمی دانشگاه تهران، در سخنانی از زرگر به عنوان «هنرمندی نازنین و مترجمی بسیار خوب» یاد کرد و از تجلیل او ابراز خرسندی نمود.

تندیس افتخاری دومین «شب نمایشنامه‌نویس» به پاس استقامت و تداوم تلاش برای خلق آثار مانا در ادبیات نمایشی ایران و معرفی برترین نویسندگان جهان به جامعه تئاتری ایران، به شهرام زرگر اهدا شد.

در پایان، مجید قناد، نایب رئیس هیات مدیره خانه تئاتر، ضمن قدردانی از زحمات چندماهه برگزارکنندگان، به مشکلات موجود در حوزه تئاتر اشاره کرد و اظهار امیدواری نمود که با افزایش تعداد سالن‌ها، «استرس و رنج گروه‌ها به روی صحنه کاهش پیدا کند» و مشکلات تئاتر زودتر حل شود.