جزئیات جدید طرح «مسکن استیجاری عمومی»؛ اجاره‌بها تا ۵۵ درصد قیمت بازار

طرح «مسکن استیجاری عمومی»؛ پاسخی به فشار سنگین اجاره‌بها

بازار مسکن و به‌ویژه بخش اجاره، سال‌هاست با تقاضایی میلیونی و فشاری سنگین بر اقتصاد خانوارها روبه‌رو است؛ فشاری که در بسیاری موارد، بخش عمده درآمد خانوار را صرف تأمین سرپناه می‌کند. در همین راستا، دولت اجرای طرح «مسکن استیجاری عمومی» را با هدف حمایت از دهک‌های کم‌درآمد و ایجاد تعادل در بازار اجاره در دستور کار قرار داده است. کارشناس دفتر اقتصاد مسکن وزارت راه و شهرسازی، با تشریح ابعاد این طرح، آن را پاسخی به یک خلأ تاریخی در سیاست‌گذاری مسکن کشور دانست.

خلاء تاریخی در تأمین مسکن استیجاری

بررسی‌ها نشان می‌دهد که بازار اجاره مسکن از پیچیدگی و گستردگی قابل توجهی برخوردار است. بر اساس قانون استیجار که از سال ۱۳۷۷ وجود داشته، سالانه باید ۱۰ درصد از تولید مسکن کشور به ساخت مسکن استیجاری اختصاص می‌یافت؛ امری که در عمل محقق نشد.

اگر تکلیف قانونی ساخت مسکن استیجاری عمومی اجرا می‌شد، امروز بیش از یک میلیون واحد مسکن استیجاری در کشور وجود داشت که می‌توانست بخش بزرگی از تقاضای بازار اجاره را پاسخ دهد.

این کارشناس حوزه مسکن تأکید کرد که هدف اصلی طرح مسکن استیجاری عمومی، صرفاً کاهش اجاره‌بها نیست، بلکه توانمندسازی خانوارها است.

کاهش بار مالی و هموارسازی مسیر خانه‌دار شدن

خانوارهایی که امروز ۵۰ تا ۹۰ درصد درآمد خود را صرف اجاره مسکن می‌کنند، عملاً امکان استفاده از پروژه‌های حمایتی یا ورود به بازار خرید مسکن را ندارند. این طرح تلاش می‌کند با کاهش هزینه اجاره و ایجاد دوره سکونت پایدار، مسیر خانه‌دار شدن را برای آن‌ها هموار کند.

در این مدل، خانوارها حداکثر نیمی از اجاره واحد مشابه در بازار آزاد را پرداخت خواهند کرد. نرخ اجاره‌بها در این طرح بر اساس دهک درآمدی متقاضیان تعیین شده است:

نقش بخش خصوصی و مشوق‌های دولتی

تصور «اجاره‌داری دولتی» در این طرح رد شده است. دولت در این طرح نقش تصدی‌گری ندارد و واحدهای مسکونی از طریق کارگزاران بخش خصوصی و در چارچوب ضوابط مشخص اجاره داده می‌شود. ثبت‌نام متقاضیان از طریق سامانه انجام شده و قیمت اجاره، مدت سکونت و مقررات، شفاف و از پیش تعیین شده است.

مسکن استیجاری عمومی تجربه‌ای شناخته‌شده در بسیاری از کشورهای جهان با سابقه‌ای بیش از صد سال است. برای تشویق مشارکت بخش خصوصی، وزارت راه و شهرسازی اراضی خود را به‌صورت رایگان در اختیار بخش خصوصی، نهادهای حمایتی و نهادهای عمومی قرار می‌دهد تا واحدهای مسکونی احداث و در قالب اجاره استیجاری عمومی عرضه شود.

مشخصات واحدها و اولویت‌های ساخت

اولویت ساخت مسکن‌های استیجاری عمومی، مناطق درون‌شهری با قیمت متوسط است تا مستأجران با مشکلات تردد و فاصله از خدمات شهری مواجه نشوند. همچنین، برای حفظ شأن خانواده ایرانی، واحدهایی با متراژ مناسب و حتی تا میانگین ۱۱۰ متر پیش‌بینی شده است تا مسکن باکیفیت به مستأجران عرضه شود.