افزایش تعرفه واردات خودرو در لایحه بودجه ۱۴۰۵ و پیامدهای آن بر قیمت‌ها

مناقشه بر سر تعرفه واردات خودرو در لایحه بودجه ۱۴۰۵؛ افزایش یا کاهش؟

لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ که اخیراً توسط دولت چهاردهم به مجلس ارائه شد، حاوی تغییراتی در تعرفه‌های گمرکی واردات خودرو است که بلافاصله به محل مناقشه میان کارشناسان و رسانه‌ها تبدیل شده است. در حالی که برخی گزارش‌ها از کاهش تعرفه‌ها حکایت دارند، تحلیلگران صنعت خودرو معتقدند که ارقام درج شده در لایحه بودجه نه تنها به معنای کاهش نیست، بلکه افزایش قابل توجهی در هزینه‌های واردات را به دنبال خواهد داشت که مستقیماً بر قیمت نهایی خودروهای وارداتی تأثیر می‌گذارد.

ریشه اختلاف: دو مصوبه تعرفه‌ای متفاوت

ریشه این چالش به وجود دو مصوبه تعرفه‌ای متفاوت در حوزه واردات خودرو بازمی‌گردد. یکی از این مصوبات مربوط به واردات عمومی توسط واردکنندگان است که در آبان‌ماه سال جاری ابلاغ شد و دیگری مختص به طرح واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج از کشور است که در آذرماه ابلاغ گردید. لایحه بودجه ۱۴۰۵ تعرفه‌های مصوب سال گذشته را برابر با مصوبه آذرماه (ایرانیان خارج از کشور) درج کرده است که بسیار بالاتر از تعرفه‌های عمومی آبان‌ماه هستند.

بر اساس مصوبه آذرماه (ایرانیان مقیم خارج)، تعرفه واردات خودروهای بنزینی تا ۱۵۰۰ سی‌سی به ۱۱۰ درصد، خودروهای ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ سی‌سی به ۱۲۰ درصد و خودروهای هیبریدی به ۱۰۰ درصد رسیده است. این در حالی است که تعرفه‌های عمومی آبان‌ماه برای همین دسته‌بندی‌ها به ترتیب ۲۰، ۴۰ و ۱۵ درصد تعیین شده بود.

تحلیل کارشناسی: افزایش قطعی تعرفه‌ها

مسیح فرزانه، کارشناس صنعت خودروسازی، در واکنش به تفسیرهای رسانه‌ای مبنی بر کاهش تعرفه‌ها، این تحلیل‌ها را نادرست خواند و تأکید کرد که ارقام لایحه بودجه ۱۴۰۵ در مقایسه با تعرفه‌های اجرایی فعلی (مصوبه آبان‌ماه) نشان‌دهنده افزایش است. او یادآور شد که اختلاف‌نظرهای مشابه در بودجه سال گذشته، موجب بلاتکلیفی و رکود در فرآیند واردات تا پایان شهریورماه سال جاری شده بود.

مقایسه تعرفه‌های فعلی و پیشنهادی لایحه بودجه ۱۴۰۵

این کارشناس با مقایسه تعرفه‌های فعلی و ارقام پیشنهادی در لایحه بودجه سال آینده، میزان افزایش تعرفه سه گروه اصلی خودروهای وارداتی را به شرح زیر اعلام کرد:

• خودروهای هیبریدی: افزایش از ۱۵ درصد به ۴۰ درصد.
• خودروهای تا ۱۵۰۰ سی‌سی: افزایش از ۲۰ درصد به ۴۰ درصد.
• خودروهای ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ سی‌سی: افزایش از ۴۰ درصد به ۷۰ درصد.

افزایش نرخ ارز مبنا و مالیات بر ارزش افزوده

علاوه بر تغییرات تعرفه‌ای، دو عامل مهم دیگر نیز بر هزینه تمام‌شده واردات خودرو در سال آینده تأثیر خواهند گذاشت که به افزایش قیمت نهایی منجر می‌شود:

1. افزایش نرخ ارز مبنای واردات: نرخ ارز مبنای محاسبه (یورو) در قانون بودجه سال گذشته به طور میانگین ۷۲ هزار تومان بوده است، اما این رقم در لایحه بودجه ۱۴۰۵ به حدود ۱۰۳ هزار تومان افزایش یافته است.
2. افزایش مالیات بر ارزش افزوده (VAT): مالیات بر ارزش افزوده که در سال ۱۴۰۴ معادل ۱۰ درصد بود، در لایحه بودجه ۱۴۰۵ به ۱۲ درصد افزایش یافته است.

پیامدهای افزایش هزینه‌های واردات بر بازار خودرو

با توجه به اینکه خودروهای هیبریدی و خودروهای زیر ۲۰۰۰ سی‌سی بخش عمده واردات بازار را تشکیل می‌دهند، مجموعه این عوامل (افزایش تعرفه‌ها، افزایش نرخ ارز مبنا و افزایش مالیات) نشان می‌دهد که هزینه‌های واردات نه تنها کاهش نیافته، بلکه به طور قابل توجهی افزایش داشته است. در صورت تصویب نهایی این لایحه در مجلس، فعالان بازار پیش‌بینی می‌کنند که بازار خودرو در سال آینده با تغییرات قیمتی قابل توجهی روبرو خواهد شد.